z dnia 17 marca 1921 roku KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Z dnia 17 marca 1921 roku

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

    W Imię Boga Wszechmogącego!                

    My, Naród Polski, dziękując Opatrzności za wyzwolenie nas z półtorawiekowej niewoli, wspominając z wdzięcznością męstwo i wytrwałość ofiarnej walki pokoleń, które najlepsze wysiłki swoje sprawie niepodległości bez przerwy poświęcały, nawiązując do świet­nej tradycji wiekopomnej Konstytucji 3-go Maja — dobro całej, zjednoczonej i niepodległej Matki-Ojczyzny mając na oku, a pra­gnąc Jej byt niepodległy, potęgę i bezpieczeństwo oraz ład spo­łeczny utwierdzić na wiekuistych zasadach prawa i wolności, pra­gnąc zarazem zapewnić rozwój wszystkich Jej sił moralnych i materjalnych dla dobra całej odradzającej się ludzkości, wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej równość, a pracy poszanowanie, należne prawa i szczególną opiekę Państwa zabezpieczyć tę oto Ustawę Konstytucyjną na Sejmie Ustawodawczym Rzeczypo­spolitej Polskiej uchwalamy i stanowimy. 

ROZDZIAŁ I

Rzeczpospolita.

Artykuł 1.

Państwo Polskie jest Rzecząpospolitą.

Artykuł 2.

Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu w zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej —- Prezydent Rzeczypo­spolitej łącznie z odpowiedzialnymi ministrami, w zakresie wy­miaru sprawiedliwości — niezawisłe Sądy.

ROZDZIAŁ II.

Władza ustawodawcza.

Artykuł 3.

Zakres- ustawodawstwa państwowego obejmuje stanowienie wszelkich praw publicznych i prywatnych i sposobu ich wykonania.

Niema ustawy bez zgody Sejmu, wyrażonej w sposób, regu­laminowo ustalony.

Ustawa, uchwalona przez Sejm, zyskuje moc obowiązującą w czasie, przez nią samą określonym.

Rzeczpospolita Polska, opierając swój ustrój na zasadzie sze­rokiego samorządu terytorjalnego, przekaże przedstawicielstwom tego samorządu właściwy zakres ustawodawstwa, zwłaszcza z dzie­dziny administracji, kultury i’ gospodarstwa, który zostanie bliżej określony ustawami państwowemi.

Rozporządzenia władzy, z których wynikają prawa lub obo­wiązki obywateli, mają moc obowiązującą tylko wtedy, gdy zostały wydane z upoważnienia ustawy i z powołaniem się na nią.

Artykuł 4.

Ustawa państwowa ustala corocznie budżet Państwa na rok następny.

Artykuł 5.

Ustalanie stanu* liczebnego wojska i zezwalanie^ na coroczny pobór rekruta może nastąpić jedynie w drodze ustawodawczej.

Artykuł 6.

Zaciągnięcie pożyczki państwowej, zbycie, zamiana i obciąże­nie nieruchomego majątku państwowego, nałożenie podatków

i opłat publicznych, ustanowienie ceł i monopolów, ustalenie sy­stemu monetarnego, jakoteż przyjęcie gwarancji finansowej przez Państwo — może nastąpić tylko na mocy ustawy.

Artykuł 7.

Rząd przedstawi corocznie zamknięcie rachunków państwo­wych do parlamentarnego zatwierdzenia.

Artykuł 8.

Sposób wykonania parlamentarnej kontroli nad długami Pań­stwa określi oddzielna ustawa.

Artykuł 9.

Do kontroli całej administracji państwowej pod względem finansowym, badania zamknięć rachunków Państwa, przedstawia­nia corocznie Sejmowi wniosku o udzieleniu lub odmówieniu Rządowi absolutorjum — jest powołana Najwyższa Izba Kontroli, oparta na zasadzie kolegjalriości i niezależności sędziowskiej członków jej kolegjum, usuwalnych tylko uchwałą Sejmu, więk­szością ³/5 głosujących. Organizację Najwyższej Izby Kontroli i spo­sób jej działania’ określi szczegółowo osobna ustawa.

Prezes Najwyższej Izby Kontroli zajmuje stanowisko równo­rzędne ministrowi, nie wchodzi jednak w skład Rady Ministrów, a jest za sprawowanie swego urzędu i za podległych mu urzęd­ników odpowiedzialny bezpośrednio przed Sejmem.                

Artykuł 10.

Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Rządowi i Sej­mowi. Wnioski i projekty ustaw, pociągające za sobą wydatki ze Skarbu Państwa, muszą podawać sposób ich zużycia i po­krycia.

Artykuł 11.

Sejm składa się z posłów, wybranych na lat pięć, licząc od dnia otwarcia Sejmu, w głosowaniu powszechnem, tajnem, bez- pośredniem, równem i stosunkowem.

A r t y k u ł 12.

Prawo wybierania ma każdy obywatel polski bez różnicy płci, który w dniu ogłoszenia wyborów ukończył lat 21, używa w pełni praw cywilnych i zamieszkuje w okręgu wyborczym przy­najmniej od przedednia ogłoszenia wyborów w Dzienniku Ustaw. Prawo głosowania może być wykonywane tylko osobiście. Woj­skowi w służbie czynnej nie mają prawa głosowania.

Artykuł 13.

Prawo wybieralności ma każdy obywatel, mający prawo wy­bierania do Sejmu, nie wyjmując wojskowych w służbie czynnej, niezależnie od miejsca zamieszkania, o ile ukończył łat 25.

Artykuł 14.

Nie mogą korzystać z prawa wyborczego obywatele, skazani za przestępstwa, które określi ordynacja wyborcza, jako pociąga­jące za sobą czasową lub stałą utratę prawa wybierania, wybie­ralności, a także piastowania mandatu poselskiego.

Artykuł 15.

Państwowi urzędnicy administracyjni, skarbowi i sądowi nie mogą być wybierani w tych okręgach, w których pełnią swą służbę. Przepis ten nie dotyczy urzędników, pełniących swą służbę przy władzach centralnych.

Artykuł 16.

Pracownicy państwowi i samorządowi, z chwilą wyboru na posła, otrzymują na czas trwania mandatu poselskiego urlop. Przepis ten nie dotyczy ministrów, podsekretarzy stanu i profeso­rów wyższych uczelni.

Cata, spędzone na wykonaniu mandatu poselskiego, liczą się do lat służby.

Artykuł 17.

Poseł, obejmujący płatną służbę państwową, traci mandat; przepis ten nie dotyczy powołania na stanowiska ministrów, pod­sekretarzy stanu i profesorów wyższych uczelni.

Artykuł 18.

Bliższe postanowienia o wyborach posłów do Sejmu określi ordynacja wyborcza.

Artykuł 19.

Sejm sprawdza ważność wyborów niezaprotestowanych. O wa­żności wyborów zaprotestowanych rozstrzyga Sąd Najwyższy.

Artykuł 20.

Posłowie są przedstawicielami całego narodu i nie są krępo­wani żadnemi instrukcjami wyborców.

Posłowie składają na, ręce Marszałka wobec Izby następujące ślubowanie:

„Ślubuję uroczyście, jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, wedle, najlepszego mego rozumienia i zgodnie z sumie­niem, rzetelnie pracować wyłącznie, dla dobrą Państwa Polskiego, jako całości”.

Artykuł 21. 

Posłowie nie mogą być pociągani do odpowiedzialności za swoją działalność w Sejmie, lub poza Sejmem, wchodzącą w za­kres wykonania mandatu poselskiego, ani w czasie trwania man­datu, ani po jego wygaśnięciu. Za przemówienia i odezwania się tudzież manifestacje w Sejmie posłowie odpowiadają tylko przed Sejmem. Za naruszenie prawa osoby trzeciej mogą być pociągnięci do odpowiedzialności sądowej, o, ile władza sądowa uzyska na to zezwolenie Sejmu.

Postępowanie karno-sądowe, karno-administracyjne lub dyscy­plinarne, wdrożone przeciw posłowi przed uzyskaniem mandatu poselskiego, ulegnie na żądanie Sejmu zawieszeniu aż do wy­gaśnięcia mandatu.

Bieg przedawnienia przeciw posłowi w postępowaniu karnem ulega przerwie na czas trwania mandatu poselskiego.

Przez cały czas trwania mandatu posłowie nie mogą być pociągani do odpowiedzialności karno-sądowej, karno-administra­cyjnej i dyscyplinarnej, ani pozbawieni wolności bez zezwolenia Sejmu. W wypadku schwytania posła na gorącym uczynku zbrodni pospolitej, jeżeli jego przytrzymanie jest niezbędne dla zabezpieczenia wymiaru sprawiedliwości, względnie dla unieszko­dliwienia skutków przestępstwa, władza sądowa ma obowiązek- bezzwłocznego zawiadomienia o tern Marszałka Sejmu dla uzy­skania zezwolenia Sejmu na areszt i dalsze postępowanie karne. Na żądanie Marszałka przytrzymany musi być niezwłocznie uwol­niony.

A r t y k u ł 22.

Poseł nie może na swoje ani na obce imię kupować lub uzyskiwać dzierżaw dóbr państwowych, przyjmować dostaw pu­blicznych i robót rządowych ani otrzymywać od Rządu koncesji lub innych korzyści osobistych.

Poseł nie może również otrzymywać od Rządu żadnych od­znaczeń, z wyjątkiem wojskowych.

Artykuł 23.

Poseł nie może być redaktorem odpowiedzialnym.

Artykuł 24.

Posłowie otrzymują djety w wysokości, regulaminem określo­nej, i mają' prawo *bezpłatnego korzystania z państwowych środ­ków komunikacji dla podróży po całym obszarze Rzeczypospolitej.

Artykuł 25.

Prezydent Rzeczypospolitej zwołuje, otwiera, odracza i zamyka Sejm i Senat.

Sejm winien być zwołany na pierwsze posiedzenie w trzeci Wtorek po dniu wyborów i corocznie najpóźniej w październiku na sesję zwyczajną celem uchwalenia budżetu, stanu liczebnego i poboru wojska, oraz innych spraw bieżących.

Prezydent Rzeczypospolitej może zwołać Sejm w każdym czasie na sesją nadzwyczajną wedle własnego uznania, a winien to uczynić na żądanie ^lk ogółu posłów w ciągu dwóch tygodni.

Inne wypadki 'zebrania sią Sejmu na sesją nadzwyczajną określa Konstytucja.

Odroczenie wymaga zgody Sejmu, jeżeli ma być w ciągu tej samej sesji zwyczajnej powtórzone, lub jeżeli przerwa ma trwać dłużej, niż 30 dni,

Sejm, zwoła% w październiku na sesją zwyczajną, nie może być zamknięty przed Uchwaleniem budżetu.

Artykuł 26.

Sejm może się rozwiązać mocą własnej uchwały, powziętej większością ²h głosów, przy obecności połowy ustawowej liczby posłów. Prezydent Rzeczypospolitej może rozwiązać Sejm za zgodą ³/s ustawowej liczby członków Senatu.

Równocześnie w obu wypadkach z samego prawa rozwiązuje się Senat.

Wybory odbędą się w ciągu 90 dni od dnia rozwiązania; termin ich będzie oznaczony bądź w uchwale Sejmu, bądź w orę­dziu Prezydenta o rozwiązaniu Sejmu.

Artykuł 27.

Posłowie wykonywają swe prawa i obowiązki poselskie oso­biście.

Artykuł 28.

Sejm wybiera ze swego grona Marszałka i jego zastępców, sekretarzy i komisje.

Mandaty Marszałka i jego zastępców trwają po rozwiązaniu Sejmu aż do ukonstytuowania się nowego Sejmu.

Artykuł 29.

Sposób i porządek obrad sejmowych, rodzaj i ilość komisji, liczbą wicemarszałków i sekretarzy, prawa i obowiązki Marszałka określa regulamin sejmowy.

Marszałek mianuje urzędników sejmowych, za których dzia­łania odpowiada przed Sejmem.

Artykuł 30.

Posiedzenia Sejmu są jawne. Na wniosek Marszałka, przedstawiciela Rządu lub 30 posłów może Sejm uchwalić tajność po­siedzenia.

Artykuł 31.

Nikt nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za zgodne z prawdą, sprawozdanie z jawnego posiedzenia Sejmu i komisji sejmowej.,                               '

Artykuł 32.

Do prawomocności uchwał potrzebna jest zwykła większość głosów przy obecności przynajmniej V3 ogółu ustawowej liczby posłów, o ile inne przepisy Konstytucji nie zawierają odmiennych postanowień.

Artykuł 33.

Posłowie mają prawo zwracać się z interpelacjami do Rządu bądź do poszczególnych ministrów w sposób, regulaminem prze­pisany. Minister ^ma obowiązek udzielić odpowiedzi ustnie lub pisemnie w terminie nie dłuższym, niż 6 tygodni, albo w umotywowanem oświadczeniu usprawiedliwić brak rzeczowej odpowie­dzi. Na żądanie interpelantów odpowiedź musi być Sejmowi zakomunikowana. Sejm może odpowiedź Rządu uczynić przed­miotem dyskusji i. uchwały..

Artykuł 34.

Sejm może wyłaniać i naznaczać dla zbadania poszczegól­nych spraw nadzwyczajne komisje z prawem przesłuchiwania stron interesowanych oraz wzywania świadków i rzeczoznawców. Zakres działania i uprawnień tych komisji uchwala Sejm.

Artykuł 35.

Każdy projekt ustawy, przez Sejm uchwalony, będzie przeka­zany Senatowi do rozpatrzenia. Jeżeli Senat nie podniesie w ciągu 30 dni od dnia doręczenia mu uchwalonego projektu ustawy

żadnych przeciwko niemu zarzutów — Prezydent Rzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy. Na_; wniosek Senatu Prezydent Rze­czypospolitej może zarządzić ogłoszenie ustawy przed upływem 30 dni.

' Jeżeli Senat postanowi projekt, uchwalony przez Sejm, zmie­nić lub odrzucić, powinien zapowiedzieć to Sejmowi w ciągu po­wyższych 30 dni, a najdalej w ciągu następnych dni 30 zwrócić Sejmowi z proponowanemi zmianami.

Jeżeli Sejm zmiany, przez Senat proponowane, uchwali zwykłą większością, albo odrzuci większością ⁿ/20 głosujących — Prezy­dent Rzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy w brzmieniu, Ustalonem ponowną uchwałą Sejmu.

                                    ’ A r t y k u ł 36.

Senat składa się z członków, wybranych przez poszczególne województwa w głosowaniu powszechnem, tajnem, bezpośredniem, równem i stosunkowem. Każde województwo stanowi jeden okrąg wyborczy, przyczem w stosunku do liczby mandatów sejmowych na ilość mieszkańców liczba mandatów do Senatu wynosi ¹U część. Prawo wybierania do Senatu ma każdy wyborca do Sejmu, który w dniu ogłoszenia wyborów ukończył lat 30 i w dniu tym za­mieszkuje w okręgu wyborczym przynajmniej od roku; nie tracą jednak prawa wyborczego świeżo osiedli koloniści, którzy opuścili poprzednie miejsce zamieszkania, korzystając z reformy rolnej; również nie tracą tego prawa robotnicy, którzy zmienili miejsce -pobytu wskutek zmiany miejsca pracy, oraz urzędnicy państwowi, przeniesieni służbowo. Prawo wybieralności mą, każdy obywatel, posiadający prawo wybierania do Senatu, nie wyłączając wojsko­wych w służbie czynnej, o ile z dniem ogłoszenia wyborów ukoń­czył lat 40.

Kadencja Senatu rozpoczyna się i kończy z kadencją Sej­mową.

Nikt nie może być jednocześnie członkiem Sejmu i Senatu.

Artykuł 37.

Postanowienia artykułów 14, 15,* 16, 17, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 27, 28, 29, 30, 31, 32 i 33 stosują się odpowiednio także do Senatu, względnie jego członków.

Artykuł 38.

Żadna ustawa nie może stać w sprzeczności z niniejszą Kon­stytucją, ani naruszać je}, postanowień.

ROZDZIRŁ III.

Władza wykonawcza.

Artykuł 39.

Prezydenta Rzeczypospolitej wybierają na lat siedem bezwzględ­ną większością głosów Sejm i Senat, połączone w Zgromadzenie Narodowe. Zgromadzenie Narodowe zwołuje Prezydent Rzeczy­pospolitej w ostatnim kwartale siedmiolecia swego urzędowania.

Jeżeli zwołanie nie nastąpi na 30 dni przed upływem siedmio­lecia, Sejm i Senat łączą się z samego prawa w Zgromadzenie Narodowe na zaproszenie Marszałka Sejmu i pod jego przewod­nictwem.                                                                                 ^

A r t y k u ł 40. 

Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie może sprawować urzę­du, oraz w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej wskutek śmierci, zrzeczenia się lub innej przyczyny — zastępuje •go Marszalek Sejmu.

Artykuł 41.

W razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Sejm i Senat łączą się natychmiast na zaproszenie Marszałka Sejmu 1 pod jego przewodnictwem z samego prawa w Zgromadzenie Narodowe celem wyboru Prezydenta.

Gdyby Sejm był rozwiązany w chwili, gdy urząd Prezydenta Rzeczypospolitej jest opróżniony, Marszałek Sejmu zarządzi nie­zwłocznie nowe wybory do Sejmu i Senatu.

Artykuł 42.

Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej przez trzy miesiące nie sprawuje urzędu, Marszałek zwoła niezwłocznie Sejm i podda jego uchwale, czy urząd Prezydenta Rzeczypospolitej należy uznać za opróżniony.

Uchwała, uznająca urząd za opróżniony, zapada większością głosów przy obecności przynajmniej połowy ustawowej, to jest ordynacją* wyborczą ustalonej, liczby posłów.

Artykuł 43.

Prezydent Rzeczypospolitej sprawuje władzę wykonawczą przez odpowiedzialnych przed Sejmem ministrów i podległych im urzęd­ników.

A r t y k u ł 44

Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje ustawy wraz ż odpo­wiednimi ministrami i zarządza ogłoszenie ich w Dzienniku Ustaw* Rzeczypospolitej.

Prezydent Rzeczypospolitej, celem wykonania ustaw i z powo­łaniem się na upoważnienie ustawowe, ma prawo wydawać rozpo­rządzenia wykonawcze, zarządzenia, rozkazy i zakazy i przepro­wadzenie ich użyciem przymusu zapewnić.

Takież prawo w swoim zakresie działania mają ministrowie i władze im podległe.

Każdy akt rządowy Prezydenta Rzeczypospolitej wymaga dla swej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów i właściwego ministra, którzy przez podpisanie aktu biorą zań odpowiedzialność.

R r t y k u ł 45.

Prezydent Rzeczypospolitej mianuje i odwołuje Prezesa Rady Ministrów, na jego wniosek mianuje i odwołuje ministrów, a na wniosek Rady Ministrów obsadza^ urzędy cywilne i wojskowe, za­strzeżone w ustawach.

Każdy urzędnik Rzeczypospolitej musi podlegać ministrowi,, który za jego działania odpowiada przed Sejmem.

Nominacje urzędników kancelarji cywilnej Prezydenta Rze­czypospolitej kontrasygnuje Prezes Rady Ministrów i jest za ich działania odpowiedzialny przed Sejmem.

R r t y k u ł 46.

Prezydent Rzeczypospolitej jest zarazem najwyższym zwierzch­nikiem sił zbrojnych Państwa, nie może jednak sprawować na- , czelnego dowództwa w czasie wojny.    ^Ł

Naczelnego Wodza sił zbrojnych Państwa na wypadek woj­ny mianuje Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Mini­strów, przedstawiony przez Ministra Spraw Wojskowych, który za akty, związane z dowództwem w czasie wojny, jak i za wszelkie sprawy kierownictwa wojskowego — odpowiada przed Sejmem.

R r t y k u ł 47.

Prawo darowania i złagodzenia kary, oraz darowania skutków zasądzenia karno-sądowego w poszczególnych wypadkach — przy­sługuje Prezydentowi Rzeczypospolitej.

Prezydent nie .może stosować tego prawa do ministrów, za­sądzonych na skutek postawienia ich w stan oskarżenia przez Sejm.

Amnestja może być udzielona..tylko w drodze ustawodawczej-

Artykuł 48.

Prezydent Rzeczypospolitej reprezentuje Państwo na zewnątrz, przyjmuje przedstawicieli dyplomatycznych państw obcych i wysyła przedstawicieli dyplomatycznych Państwa Polskiego do państw obcych.

Artykuł 49.

Prezydent Rzeczypospolitej zawiera umowy z innemi pań­stwami i podaje je do wiadomości Sejmu.

Umowy handlowe i celne oraz umowy, które stale obciążają Państwo pod względem finansowym, albo zawierają przepisy prawne, obowiązujące obywateli, albo też wprowadzają zmianę granic Państwa, a także przymierza — wymagają zgody Sejmu.

A r t y k u ł 50.

Prezydent Rzeczypospolitej może wypowiedzieć Wojnę i za­wrzeć pokój tylko za uprzednią zgodą Sejmu.

Ar ty k u ł 51.

Za czynności urzędowe Prezydent Rzeczypospolitej nie jest odgowiedzialny ani parlamentarnie, ani cywilnie.                                                                                                   

Za zdradę kraju, pogwałcenie Konstytucji lub przestępstwa karne — Prezydent Rzeczypospolitej może być pociągnięty do od­powiedzialności tylko przez Sejm uchwałą, powziętą większością ³/s głosów, przy obecności conajmniej połowy ustawowej liczby posłów. Sprawę rozpatruje i wyrok wydaje Trybunał Stanu we­dług postanowień osobnej ustawy. Z chwilą postawienia w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu — Prezydent Rzeczypospolitej jest zawieszony w urzędowaniu.

A r t y k u ł 52.

Prezydent Rzeczypospolitej otrzymuje uposażenie według prze­pisów osobnej ustawy.

Artykuł 53.

Prezydent Rzeczypospolitej nie może piastować żadnego inne­go urzędu, ani należeć do składu Sejmu lub Senatu.

Artykuł 54.

Przed objęciem urzędu Prezydent Rzeczypospolitej składa w Zgromadzeniu Narodowem przysięgę następującej treści:

„Przysięgam Bogu Wszechmogącemu, w Trójcy Świętej Jedynemu, i ślubuję Tobie, Narodzie Polski,, na urzędzie Prezydenta Rzeczypospolitej, który obejmuję: praw Rzeczypospolitej, a przede wszystkiem Ustawy Konstytucyjnej święcie przestrzegać i bronić; dobru powszechnemu Narodu ze wszystkich sił wiernie służyć; wszelkie zło i niebezpieczeństwo od Państwa czujnie odwracać; godności imienia polskiego strzec niezachwianie; sprawiedliwość względem wszystkich bez różnicy obywateli za pierwszą sobie mieć cnotę; obowiązkom urzędu i służby poświęcić się niepodziel­nie. Tak mi dopomóż Bóg i Święta Syna Jego Męka. Amen”.

A r t y k u ł 55.

Ministrowie tworzą Radę Ministrów pod przewodnictwem Pre­zesa Rady Ministrów.

Artykuł 56.

Rada Ministrów ponosi solidarną odpowiedzialność konstytu­cyjną i parlamentarną za ogólny kierunek działalności Rządu.

Pozatem ponoszą ją ministrowie oddzielnie, każdy w swoim zakresie, za działalność w urzędzie! a to zarówno za zgodność tej działalności z Konstytucją i innemi| ustawami Państwa, za działa­nie podległych im organów, jak i |a kierunek swej polityki.

Artykuł 57.

W tymże samym zakresie obowiązuję ministrów solidarna i indywidualna odpowiedzialność za akty rządowe Prezydenta Rze­czypospolitej.

Artykuł 58.

Do odpowiedzialności parlamentarnej pociąga ministrów Sejm zwyczajną większością. Rada Ministrów i każdy minister z osobna ustępują na żądanie Śejmu.

Artykuł 59.

Konstytucyjną odpowiedzialność ministrów i sposób jej urze­czywistnienia określi osobna ustawa.                                                                                     •

Uchwała, stawiająca ministra w stan oskarżenia, musi być po­wzięta w obecności conajmniej połowy ustawowej liczby posłów większością ³/s oddanych głosów.

Rozpoznanie spraw i wydanie wyroku należy do Trybunału Stanu. Minister nie może uchylić się od odpowiedzialności kon­stytucyjnej przez zrzeczenie się urzędu. Z chwilą postawienia w stan* oskarżenia minister jest zawieszony w urzędowaniu.

A rt y ku ł 60.

Ministrowie i delegowani przez nich urzędnicy mają prawo brać udział w posiedzeniach sejmowych i przemawiać poza koleją mówców, zapisanych do głosu; w głosowaniach mogą brać udział, o ile są posłami. !

Artykuł 61.                                                                                  

Ministrowie nie mogą piastować żadnego innego urzędu, ani uczestniczyć w zarządzie i władzach kontrolujących towarzystw i instytucji, na zysk -obliczonych.

A r t y k u ł 62.

Jeżeli urząd ministra sprawuje tymczasowy kierownik mini­sterstwa, odnoszą się do niego wszelkie przepisy o urzędzie mi­nistra.

Prezes Rady Ministrów w razie potrzeby porucza swoje za­stępstwo jednemu z ministrów.

Artykuł 63.

Liczbę, zakres działania i wzajemny stosunek ministrów, jak również kompetencje Rady Ministrów określi osobna ustawa.

Artykuł 64.                                                                                           

Trybunał Stanu składa się z Pierwszego Prezesa Sądu/Naj­wyższego, jako przewodniczącego, oraz dwunastu członków, których wybierają z poza swego grona: ośmiu Sejm i czterech Senat

Członkami Trybunału Stanu mogą być wybrane osoby, nie piastujące żadnego urzędu państwowego i używające pełni praw obywatelskich. '              .

Wyboru członków Trybunału Stanu dokonywają Sejm i Se­nat natychmiast po ukonstytuowaniu się na cały okres kadencji sejmowej.

A r t y k u ł 65.

Dla celów administracyjnych Państwo Polskie podzielone bę­dzie w drodze ustawodawczej na województwa, powiaty i gminy miejskie i wiejskie, które będą równocześnie jednostkami samo­rządu terytorjalnego.

Jednostki samorządowe mogą się łączyć w związki dla prze­prowadzenia zadań, wchodzących w zakres samorządu.

Związki takie mogą otrzymywać charakter publiczno-prawny tylko na podstawie osobnej ustawy.

Dziennik Ustaw;'Poz/; 267.                                                                      jsfe ,44,

-------------------------------------------------------- ^_________ _ __________________ ,. -

Artykuł 66.

W organizacji administracji państwowej przeprowadzona bę­dzie zasada dekoncentracji. Organy administracji państwowej w poszczególnych jednostkach terytorjalnych mają być przytem zespolone w jednym urzędzie pod jednym zwierzchnikiem. Za­razem uwzględniona, będzie zasada udziału obywateli, powołanych drogą wyborów, w wykonaniu zadań tych urzędów w granicach, określonych ustawami.

Artykuł 67.

• Prawo stanowienia w sprawach, należących do zakresu dzia­łania samorządu, przysługuje radom obieralnym. Czynności wy­konawcze samorządu wojewódzkiego i powiatowego należą do ^organów, utworzonych na zasadzie zespolenia kolegjów, obiecanych • przez ciała reprezentacyjne, z przedstawicielami państwowych władz administraćyjnych i pod ich przewodnictwem.

Artykuł 68.

Obok Samorządu terytorjalnego osobna ustawa powoła samo­rząd gospodarczy dla poszczególnych dziedzin życia gospodarczego, ą mianowicie: Izby rolnicze, handlowe, przemysłowe, rzemieślnicze, pracy najemnej i inne, połączone w Naczelną Izbę Gospodarczą Rzeczypospolitej, których współpracę z władzami państwowemi W kierowaniu życiem gospodarczem i w zakresie zamierzeń usta­wodawczych określą ustawy.

Artykuł 69.

Źródła dochodowe Państwa i samorządu będą ustawami ściśle rozgraniczone.

Artykuł 70.

Państwo będzie sprawowało nadzór nad działalnością samo­rządu przez wydziały samorządu wyższego stopnia; nadzór ten mogą jednak ustawy przekazać częściowo sądownictwu admini­stracyjnemu.

Wypadki, w których uchwały organów samorządu wymagać będą wyjątkowo zatwierdzenia przez organy samorządu wyższego Stopnia,, lub przez ministerstwa, będą określone ustawami.

Artykuł 71.

Odwołanie się od orzeczeń organów zarówno rządowych jak i samorządowych dopuszczone będzie tylko do jednej wyższej instancji, o ile ustawy nie przewidują w tym względzie wyjątków.

Artykuł 72.

Ustawy przeprowadzą zasadą, iż od karnych orzeczeń władz administracyjnych, zapadłych w drugiej instancji; będzie przy­sługiwało stronom prawo odwołania się do właściwego sądu.

A r t y k u ł 73.

Do orzekania o legalności aktów administracyjnych w zakre­sie administracji tak rządowej jak i samorządowej powoła osobna ustawa sądownictwo administracyjne, oparte w swej organizacji na współdziałaniu czynnika obywatelskiego i sędziowskiego z Naj­wyższym Trybunałem Administracyjnym na czele.

ROZDZIAŁ IV. '

Sądownictwo.

A r t y k u ł 74.

Sądy wymierzają sprawiedliwość w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.

Artykuł 75.

Organizacja, zakres i sposób działania wszelkich sądów będą określone w drodze ustawodawczej.

Artykuł 76.

Sędziów mianuje Prezydent Rzeczypospolitej, o ile ustawa nie zawiera innego postanowienia, jednakże sędziowie pokoju z re­guły wybierani są przez ludność.

Urząd sędziowski może objąć tylko osoba, odpowiadająca warunkom, przez prawo wymaganym.

Artykuł 77.

Sędziowie są w sprawowaniu swego urzędu sędziowskiego niezawiśli i podlegają tylko ustawom.

Orzeczenia sądowe nie mogą być zmienione ani przez wła­dzę ustawodawczą, ani przez władzę wykonawczą.

Artykuł 78.

Sędzia może być złożony z urzędu, zawieszony w urzędowa­niu, przeniesiony na inne miejsce urzędowania lub w stan spo­czynku wbrew swojej woli jedynie mocą orzeczenia sądowego i tylko w wypadkach, w ustawie przewidzianych.

Przepis ten nie dotyczy wypadku, gdy przeniesienie sędziego* na inne miejsce lub w stan spoczynku jest wywołane zmianą w organizacji sądów, postanowioną w drodze ustawy.

A r t y k u ł 79.

Sędziowie nie mogą być pociągani do odpowiedzialności kar­nej ani pozbawiani wolności bez uprzedniej zgody wskazanego przez ustawę sądu, o ile nie są schwytani na gorącym uczynku, lecz i w tym wypadku może sąd zażądać niezwłocznie uwolnienia aresztowanego.

Artykuł 80.

Odrębne stanowisko sędziów, ich prawa i obowiązki oraz. uposażenie określi osobna ustawa.

Artykuł 81.

Sądy nie mają prawa badania ważności ustaw, należycie ogłoszonych.

A r t y k u ł 82.

Rozprawy przed sądem orzekającym, zarówno w sprawach cywilnych jak karnych, są jawne, o ile ustawy w tym względzie nie przewidują wyjątku.

A r t y k u ł 83.

Do orzekania o zbrodniach, zagrożonych cięższemi karami, i o przestępstwach politycznych będą powołane sądy przysięgłych. Czyny, podlegające sądom przysięgłych, organizację tych sądów i tok postępowania — określą szczegółowe ustawy.

A r t y k u ł 84.

Ustanawia się Sąd Najwyższy do spraw sądowych, cywilnych i karnych.

A r t y k u ł 85.

Organizację sądów wojskowych, ich właściwość, tok postępo­wania, oraz prawa i obowiązki członków tych sądów określą osobne ustawy.

Artykuł 86.

 Do rozstrzygania sporów o właściwość między władzami admi­nistracyjne! a sądami będzie powołany na mocy ustawy Osobny Trybunał Kompetencyjny. '

ROZDZIRL V.

Powszechne obowiązki i prawa obywatelskie.

s

R r t y k u ł 87.

Obywatel polski nie może być równocześnie obywatelem innego państwa.

R r t y k u ł 88.

Obywatelstwo polskie nabywa się:

1. przez urodzenie z rodziców, mających obywatelstwo polskie,
2. przez nadanie obywatelstwa ze strony powołanej wła­dzy państwowej.

Inne postanowienia co do obywatelstwa pplskiego, jego na­bycia oraz utraty określają osobne ustawy.                                                                                                _    '

R r t y k u ł 89.                                                       '

Pierwszym obowiązkiem obywatela jest wierność dla Rzeczy­pospolitej Polskiej.

Rrtykuł 90.

Każdy obywatel ma obowiązek szanowania i przestrzegania Konstytucji Państwa i innych obowiązujących ustaw i rozporzą­dzeń władz państwowych i samorządowych..

Rrtykuł* 91.

Wszyscy obywatele są obowiązani do służby wojskowej. Rodzaj i sposób, porządek i czas trwania służby, zwolnienie od tego obowiązku oraz wszelkie świadczenia na cele wpjskowe będą określone w drodze ustawodawczej.

Rrtykuł 92.

Wszyscy obywatele mają obowiązek ponosić wszelkie ciężary i świadczenia publiczne, ustanowione na podstawie ustaw.

Rrtykuł 93.

Wszyscy obywatele są obowiązani szanować władzę prawo­witą i ułatwiać spełnianie jej zadań oraz sumiennie pełnić obo­wiązki publiczne, do jakich powoła ich naród lub właściwa władza.

A r t y kuł 94.

Obywatele mają obowiązek wychowania swoich dzieci na prawych obywateli Ojczyzny i zapewnienia im conajmniej począt­kowego wykształcenia.

Obowiązek ten określi bliżej osobna ustawa.

A r t y k u ł 95.

Rzeczpospolita Polska zapewnia na swoim obszarze zupełną ochronę życia, wolności i mienia wszystkim bez różnicy pocho­dzenia, narodowości, języka, rasy lub religji.

Cudzoziemcy używają pod warunkiem wzajemności równych praw z obywatelami Państwa Polskiego, oraz mają równe z nimi obowiązki, o ile ustawy wyraźnie nie wymagają obywatelstwa polskiego.                                                        •

Artykuł 96.

Wszyscy obywateje są równi wobec prawa. Urzędy publiczne są w równej mierze dla wszystkich dostępne na warunkach, pra­wem przepisanych.

Rzeczpospolita Polska nie uznaje przywilejów rodowych ani stanowych, jak również żadnych herbów, tytułów rodowych i in­nych, z wyjątkiem naukowych, urzędowych i zawodowych. Oby­watelowi Rzeczypospolitej nie wolno przyjmować bez zezwolenia Prezydenta Rzeczypospolitej tytułów ani orderów cudzoziemskich.

A r t y k u ł 97.

Ograniczenia wolności osobistej, zwłaszcza rewizja osobista i aresztowanie, dopuszczalni są tylko w wypadkach, prawem przepisanych, i w sposób, określony ustawami na podstawie po­lecenia władz sądowych.

O ileby polecenie sądowe nie mogło być wydane natych­miast, powinno być doręczone najpóźniej w ciągu 48 godzin z podaniem przyczyn, rewizji lub aresztowania.

Aresztowani, którym w przeciągu 48 godzin nie podano na piśmie z podpisem władz sądowych przyczyny aresztowania, od­zyskują niezwłocznie wolność.

Ustawy określają środki przymusowe, przysługujące władzom administracyjnym dla przeprowadzenia ich zarządzeń.

Artykuł 98.

Nikt nie może być pozbawiony sądu, któremu z prawa pod­lega. Sądy wyjątkowe są dopuszczalne tylko w wypadkach, ozna­czonych ustawami, wydanemi przed popełnieniem czynu kary­godnego. Ściganie obywatela i wymierzenie kary jest dopuszczalne tylko na zasadzie obowiązującej ustawy. Kary, połączone z udrę­czeniami fizycznemi, są niedozwolone i nikt takim karom podle­gać nie może.

Żadna ustawa nie może zamykać obywatelowi drogi sądowej, dla dochodzenia krzywdy i straty.

Artykuł 99.

Rzeczpospolita Polska uznaje wszelką własność, czy to osobistą poszczególnych obywateli, czy to zbiorową związków obywateli, instytucji, ciał samorządowych i wreszcie samego Państwa, jako jedną z najważniejszych podstaw ustroju społecznego i porządku prawnego, oraz poręcza wszystkim mieszkańcom, instytucjom i społecznościom ochronę ich mienia, a dopuszcza tylko w wy­padkach, ustawą przewidzianych, zniesienie lub ograniczenie wła­sności, czy to osobistej, czy to zbiorowej, ze względów wyższej użyteczności, za odszkodowaniem. Tylko ustawa może postanowić, jakie dobra i w jakim zakresie, ze względu na pożytek ogółu, mają stanowić wyłącznie własność Państwa, oraz o ile prawa obywateli i ich prawnie uznanych związków do swobodnego użyt­kowania ziemi, wód, minerałów i innych , skarbów przyrody — mogą, ze względów publicznych, doznać ograniczenia.

Ziemia, jako jeden z najważniejszych czynników bytu narodu i Państwa, nie może być przedmiotem nieograniczonego obrotu. Ustawy określą przysługujące Państwu prawo przymusowego wy­kupu ziemi, oraz regulowania obrotu ziemią, przy uwzględnieniu zasady, że ustrój rolny Rzeczypospolitej Polskiej ma się opierać na gospodarstwach rolnych, zdolnych do prawidłowej wytwórczości i stanowiących osobistą własność.

A r t y k u ł 100.

Mieszkanie obywatela jest nietykalne. Naruszenie tego prawa przez wejście do mieszkania, rewizję domową i zajęcie papierów lub ruchomości, poza koniecznością" wykonania zarządzeń admi­nistracyjnych, opartych na wyraźnem upoważnieniu ustawowem, może nastąpić tylko na polecenie władz sądowych w sposób i w wypadkach, ustawą przepisanych.

Artykuł 101.

Każdy obywatel ma wolność obrania sobie na obszarze Pań­stwa miejsca zamieszkania i pobytu, przesiedlania się i wychodź- twa, niemniej wolność wyboru zajęcia i zarobkowania oraz prze­noszenia swej własności.

Ograniczenie tych praw może wprowadzić tylko ustawa. '

Artykuł 102.

Praca, jako główna podstawa bogactwa Rzeczypospolitej, po­zostawać ma pod szczególną ochroną Państwa.

Każdy obywatel ma prawo do opieki Państwa nad jego pracą, a w razie braku pracy, choroby, nieszczęśliwego wypadku i niedo­łęstwa —do ubezpieczenia społecznego, które ustali osobna ustawa.

Państwo ma obowiązek udostępnienia także opieki moralnej i pociechy religijnej obywatelom, którymi się bezpośrednio opie­kuje w zakładach publicznych, jak: zakłady wychowawcze, koszary, szpitale, więzienia, przytułki.

A r.t y k u ł 103.

Dzieci bez dostatecznej opieki rodzicielskiej, zaniedbane pod względem wychowawczym — mają prawo do opieki i pomocy Państwa w zakresie, oznaczonym ustawą.

Odjęcie rodzicom władzy nad dzieckiem może nastąpić tylko w drodze orzeczenia sądowego.

Osobne ustawy normują opiekę macierzyństwa.

Praca zarobkowa dzieci niżej lat 15, praca nocna kobiet i robotników młodocianych w gałęziach przemysłu, szkodliwych dla ich zdrowia, jest zakazana.

Stałe zatrudnianie pracą zarobkową dzieci i młodzieży w wie­ku szkolnym jest zakazane.

Artykuł 104.

Każdy obywatel ma prawo swobodnego wyrażania swoich myśli i przekonań, o ile przez to nie narusza przepisów prawa.

Artykuł 105.

Poręcza się wolność prasy. Mie może być wprowadzona cen­zura ani system koncesyjny na wydawanie druków. Nie może być odjęty dziennikom i drukom krajowym debit pocztowy, ani ograniczone ich rozpowszechnienie na obszarze Rzeczypospolitej.

Ustawa osobna określi odpowiedzialność za nadużycie tej wolności.

Artykuł 106.

Tajemnica listów i innej korespondencji może być naruszona tylko w wypadkach, prawem przewidzianych.

Artykuł 107.

Obywatele mają prawo wnosić pojedynczo lub zbiorowo pe­tycje do wszelkich ciał reprezentacyjnych i władz publicznych, państwowych i samorządowych.   ,

Artykuł 108.

Obywatele mają prawo koalicji, zgromadzania się i zawiązy­wania stowarzyszeń i związków.

Wykonanie tych praw określają ustawy.

Artykuł 109.

Każdy obywatel ma prawo zachowania swej narodowości a pielęgnowania swojej mowy i właściwości narodowych.

Osobne ustawy państwowe zabezpieczą mniejszościom w Pań­stwie Polskiem pełny i swobodny rozwój ich właściwości narodo­wościowych przy pomocy autonomicznych związków mniejszości

• charakterze publiczno-prawnym w obrębie związków samorządu powszechnego.

Państwo będzie miało w stosunku do ich działalności prawo kontroli oraz uzupełnienia w razie potrzeby ich środków finan­sowych.              '          .

Artykuł 110.

Obywatele polscy, należący do mniejszości narodowościowych, wyznaniowych lub językowych, mają równe z innymi obywatelami prawo zakładania, nadzoru i zawiadywania swoim własnym kosz­tem zakładów dobroczynnych, religijnych i społecznych, szkół

• innych zakładów wychowawczych, oraz używania w nich swo­bodnie swej mowy i wykonywania przepisów swej religji.

Artykuł111.

Wszystkim obywatelom poręcza się wolność sumienia i wy­gnania. Żaden obywatel nie może być z powodu swego wyzna­nia i przekonań religijnych ograniczony w prawach, przysługują­cych innym obywatelom.

Wszyscy mieszkańcy Państwa Polskiego mają prawo wolne­go wyznawania zarówno publicznie jak prywatnie swej wiary i wykonywania przepisów swej religii lub obrządku, o ile to nie sprzeciwia się porządkowi publicznemu ani obyczajności publicznej.

Artykuł 112.’

Wolności wyznania nie wolno używać w sposób» przeciwny ustawom. Nikt nie może uchylać się od spełnienia obowiązków publicznych z powodu swoich wierzeń religijnych. Nikt nie może być zmuszony do udziału w czynnościach lub obrzędach religij­nych, o ile nie podlega władzy rodzicielskiej lub opiekuńczej.

Artykuł 113.

*Każdy związek religijny, uznany przez Państwo, ma prawo urządzać zbiorowe i publiczne nabożeństwa, może samodzielnie

prowadzić swe sprawy wewnętrzne, może posiadać i nabywać majątek ruchomy i nieruchomy, zarządzać nim i rozporządzać, pd-zostaje w posiadaniu i używaniu swoich fundacji i funduszów, tudzież zakładów dla celów wyznaniowych, naukowych i dobro­czynnych. Żaden związek religijny jednak nie może stawać; W sprzeczności z ustawami państwa.

Artykuł 114.

Wyznanie rzymsko-katolickie, będące religją przeważającej większości narodu, zajmuje w Państwie naczelne stanowisko wśród równouprawnionych wyznań.

Kościół Rzymsko-Katolicki rządzi się własnemi prawami. Sto­sunek. Państwa do Kościoła będzie określony na podstawie układu ze Stolicą Apostolską, który podlega ratyfikacji przez Sejm.

Artykuł 115.

Kościoły mniejszości religijnych i inne prawnie uznane związki religijne rządzą się same własnemi ustawami, których uznania Państwo nie odmówi, o ile nie zawierają postanowień, sprzecz­nych z prawem.

Stosunek Państwa do tych Kościołów i wyznań będzie usta­lany w drodze ustawowej po porozumieniu' się z ich prawnemu reprezentacjami.

Artykuł 116.

Uznanie nowego lub dotąd prawnie nieuznanego wyznania nia będzie odmówione związkom religijnym, których urządzenia, nauka i ustrój nie są przeciwne porządkowi publicznemu ani obyczajności publicznej.

Artykuł 117.

Badania naukowe i ogłaszanie ich wyników są wolne. Każdy obywatel ma prawo nauczać, założyć szkołę lub zakład wycho­wawczy i kierować niemi, skoro uczyni zadość warunkom, w usta­wie przepisanym, w zakresie kwalifikacji nauczycieli, bezpieczeń­stwa powierzonych mu dzieci i lojalnego stosunku do Państwa.

Wszystkie szkoły i zakłady wychowawcze, zarówno publiczne jak i prywatne, podlegają nadzorowi władz państwowych w za­kresie, przez ustawy określonym.

Artykuł 118.

W zakresie szkoły powszechnej nauka jest obowiązkową dla wszystkich obywateli Państwa. Czas, zakres i sposób pobierania tej nauki określi ustawa.

Artykuł 1 i 9.

Nauka w szkołach państwowych i samorządowych Jest beż- płatna.

Państwo zapewni uczniom, wyjątkowo zdolnym a niezamoż­nym, stypendia na utrzymanie w zakładach średnich i wyższych.

Artykuł 120.

W każdym zakładzie naukowym, którego program obejmuje kształcenie młodzieży poniżej lat 18, utrzymywanym w całości lub w części przez Państwo lub ciała samorządowe, jest nauka religii dla wszystkich uczniów obowiązkową. Kierownictwo i nadzór nauki religii w szkołach należy do właściwego związku religijnego z za­strzeżeniem naczelnego prawa nadzoru dla państwowych władz szkolnych.

Artykuł 121.

Każdy obywatel ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaką mu wyrządziły organy władzy państwowej, cywilnej lub wojsko­wej, przez działalność urzędową, niezgodną z prawem lub obowiązkami służby. Odpowiedzialnem za szkodę jest Państwo soli­darnie z winnemi organami; wniesienie skargi przeciw Państwo i przeciw urzędnikom nie jest zależne od zezwolenia władzy pu­blicznej. Tak samo odpowiedzialne są gminy i inne ciała samo­rządowe oraz organy tychże.

Przeprowadzenie tej zasady określają osobne ustawy.

Artykuł 122.

Postanowienia o prawach obywatelskich stosują się także do osób, należących do siły zbrojnej. Wyjątki od tej zasady określają' osobne ustawy wojskowe.

Artykuł 123.

Siła zbrojna może być użyta tylko na żądanie władzy cywilnej przy ścisłem zachowaniu ustaw do uśmierzenia rozruchów lub do przymusowego wykonania przepisów prąwnych. Wyjątki od tej zasady dopuszczalne są tylko na mocy ustaw o stanie wy­jątkowym i wojennym.

Artykuł 124,

Czasowe zawieszenie praw obywatelskich: wolności osobistej fart. 97), nietykalności mieszkania (art. 100), wolności prasy (art. 105), tajemnicy korespondencji (art 106), prawa koalicji, zgroma­dzania się i zawiązywania stowarzyszeń (art. 108) może nastąpić

dla całego obszaru państwowego lub dla miejscowości, w których okaże się konieczne ze względów bezpieczeństwa publicznego.

Zawieszenie takie zarządzić może tylko Rada Ministrów za zezwoleniem Prezydenta Rzeczypospolitej podczas wojny albo gdy grozi wybuch wojny, jako też w razie rozruchów wewnętrznych lub rozległych knowań o charakterze zdrady stanu, zagrażających Kon­stytucji Państwa albo bezpieczeństwu obywateli.

Zarządzenie takie Rady Ministrów w czasie trwania sesji sej­mowej musi być natychmiast przedstawione Sejmowi do zatwier­dzenia. W razie wydania takiego zarządzenia, mającego obowią­zywać na obszarze, obejmującym więcej, niż jedno województwo, w czasie przerwy w obradach sejmowych—Sejm zbiera się auto­matycznie w ciągu dni 8 od ogłoszenia owego zarządzenia celem powzięcia odpowiednie} decyzji.

Jeśli Sejm odmówi zatwierdzenia, stan wyjątkowy natych­miast traci moc obowiązującą. Jeżeli Rada Ministrów zarządzi stan wyjątkowy po zakończeniu okresu sejmowego lub po roz­wiązaniu Sejmu, zarządzenie Rządu powinno być przedstawione Sejmowi nowowybranemu niezwłocznie na pierwszem posiedzeniu.

Zasady te określi bliżej ustawa o stanie wyjątkowym.

Zasady czasowego zawieszenia wyżej wymienionych praw oby­watelskich w czasie wojny na obszarze, objętym działaniami wojennemi, określi ustawa o stanie wojennym.

ROZDZIAŁ VI.

Postanowienia ogólne.

Artykuł 125.

Zmiana Konstytucji może być uchwalona tylko w obecności conajmniej połowy ustawowej liczby posłów, względnie członków Senatu, większością  głosów.

Wniosek o zmianę Konstytucji winien być podpisany conajmniej przez ^[1]k ustawowej liczby posłów, a zapowiedziany conajmniej na 15 dni.

ustawowej liczby posłów.

Drugi z rzędu na zasadzie tej Konstytucji wybrany Sejm może dokonać rewizji Ustawy Konstytucyjnej własną uchwałą, powziętą większością ^[2]/5 głosujących, przy obecności conajmniej

ROZDZIAŁ VII.

Postanowienia przejściowe.

Artykuł 126.

Niniejsza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej ma moc obo­wiązującą z dniem jej ogłoszenia, względnie—o ile urzeczywistnie­nie jej poszczególnych postanowień zawisło od wydania odpowie­dnich ustaw—z dniem ich wejścia w życie.

Wszelkie istniejące obecnie przepisy i urządzenia prawne, nie­zgodne z postanowieniami Konstytucji, będą najpóźniej do roku od jej uchwalenia przedstawione ciału ustawodawczemu do uzgo­dnienia z nią w drodze prawodawczej.

Marszałek

Trąmpczyński

Prezydent Ministrów Witos

Minister Spraw Wewnętrznych

Skulski

Minister Spraw Zagranicznych

1. Sapieha

Minister Spraw Wojskowych

Soshkowski

Minister Skarbu

Steczkowski

Minister Sprawiedliwości

St. Nowodworski

Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

1. Rataj

Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych

1. Raczyński

Minister Przemysłu i Handlu

1. Przanowski

Minister Kolei Żelaznych

Jasiński

Minister Poczt i Telegrafów

Stesłowicz

         Minister Robót Publicznych

1. Narutowicz

Mjnister Pracy i Opieki Społecznej

1. Jankowski

Minister Zdrowia Publicznego

w z. Chodźko

Minister Aprowizacji

Grodziecki

Minister Sztuki i Kultury

w z. Jan Meuricl

Minister b. Dzielnicy Pruskiej \ W. Kucharski

[1] lat 25 po uchwaleniu niniejszej Konstytucji ma być Usta-

i Senatu, połączonych w tym celu w Zgromadzenie Narodowe.

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19210440267/O/D19210267.pdf