UZUPEŁNIENIE

Napisane w roku 1977

W ciągu dwudziestu lat, które dzielą napisanie wyżej ogłoszonych materia­łów od napisania niniejszych słów, nie prowadziłem systematycznych docie­kań, już nie mówiąc o badaniach archi­walnych itp., dotyczących sprawy, bę­dącej przedmiotem niniejszej pracy. Wpadło mi jednak w ręce w sposób mniej więcej przypadkowy kilka doty­czących jej informacji, które zasługują na to, by je do tej pracy dołączyć. Po­daję je poniżej punktami.

That book is a declaration of war against anti-Semites, nothing more.”
 Jean-Paul Sartre, 1980.

A little over a decade ago I decided to research the Jewish Question in earnest. The precise chain of events leading to this decision was complex, but the main engine driving it was sheer intellectual curiosity. Here was a subject at once profound and deeply entwined with European history, and yet also obscure and apparently also half-sunk in a quagmire of shame. As a young developing scholar in the Arts, I felt the Jewish clash with Europeans had it all — economic aspects, religious factors, the opinions of philosophical giants, the dictates of kings and the risings of peasants. Here was history in raw, perpetually political form. As a result, I found myself haunting college and public libraries, slowly absorbing the topic’s mainstream texts, along with the not so mainstream, until one day I came across a small, unassuming volume just barely visible between two much larger books.

Cz.3.

OD ZOSTAŁO WYKONANE W PRAKTYCE?

Studiując plan przesiedlenia kilku milionów ludności w celu wytworzenia z tej ludności sku­pienia, zdolnego do życia państwowego, albo — być może na początek — do życia choćby tylko autonomicznego, trzeba mieć na uwadze kilka kwestii odrębnych.

Trzeba po pierwsze, by dana ludność chciała się przesiedlić i wytworzyć takie skupienie. Aby to osiągnąć, trzeba ją wyrwać z dotychczaso­wych warunków bytu, podciąć dotychczasowe warunki jej egzystencji i uświadomić ją, że owo dotychczasowe bytowanie nie da się odbudo­wać. Ludność ta będzie wówczas skłonna pod­dać się procesowi, który w terminologii syjonistycznej nazywa się „przewarstwowieniem” i roz­począć egzystencję w nowych warunkach. Jest rzeczą jasną, że masa żydowskich sklepikarzy, kupców, komiwojażerów i biuralistów nie ze­chce się, poza wyjątkami, poświęcić pracy na roli, czy pracy w przemyśle, o ile nie będzie mia­ła pewności, że dotychczasowe sposoby życia i zarobkowania, do których była przyzwyczajona, stały się dla niej nieodwołalnie zamknięte. Jest wprawdzie rzeczą wiadomą, że dotychczasowe; podstawy egzystencji masy żydowskiej w Polsce stopniowe się kruszyły i proces ten był nawet dość szybki, ale pomimo tego procesu duża część tej masy mogła mieć nadzieję, że się, siłą inercji, przez szereg lat a nawet szereg pokoleń w swej dotychczasowej roli utrzyma_; Zburzenia tej nadziei za jednym zamachem, mimo, że dla tej masy bolesne i mimo, że dla poszczegól­nych indywiduów w obrębie tej masy z reguły krzywdzące, bvło z punktu widzenia celu jakim było takie wielkie przesiedlenie operacją konieczną.

Jako w pełni uzasadnione uznaję głosy krytykujące zachowanie prezydenta naszego kraju podczas "Marszu Żywych". Oczywiście nie jest mi dane znać  poufnych i tajnych powodów, dla których głowa państwa polskiego zachowała się tak a nie inaczej, ale w żadnym razie nie mogę ocenić takiej postawy jako rycerskiej i honorowej. Trudno. Morze namiętności rozkołysało się na dobre.  Czy będzie sztorm? Czas pokaże. Zatem dla przeciwwagi - dziś nie o emocjach lecz o twardych faktach.

Większość z nas słyszała zapewne o rosyjskim powiedzeniu brzmiącym "Tisze jediesz, dalsze budiesz" co oznacza, iż reprezentanci ludowej mądrości dawno odkryli zależność pomiędzy nierzucaniem się w oczy a osiąganiem celów. Zaryzykuję twierdzenie, że mimo powstania przywołanego przysłowia gdzieś, hen na nadwołżańskich stepach, ową maksymę do perfekcji opanowali wcale nie Rosjanie ale przedstawiciele nacji zamieszkującej w zwartej masie zupełnie inny region świata. Czy ta umiejętność jest przez nich wykorzystywana? Ależ tak!