LUCIEN REBATET. LES DÉCOMBRES, GRUZ 1/6

LES

DÉCOMBRES

LES EDITIONS DENOEL

19, rue Amélie, 19
PARIS-VII°

1942

EDITION SUR L'INTERNET
juillet 2004

A MA MÈRE

AUX AMIS QUI ME RESTENT

AVANT - PROPOS

La France est couverte de ruines, ruines des choses, ruines des dogmes, ruines des institutions. Elles ne sont point l’oeuvre d’un cataclysme unique et fortuit. Ce livre est la chronique du long glissement, des écroulements successifs qui ont accumulé ces énormes tas de décombres.

D’autres mémorialistes viendront, qui auront connu davantage d’hommes célèbres, joué dans les événements un rôle plus considérable. On lira ici les souvenirs d’un révolutionnaire qui a cherché la révolution, d’un militariste qui a cherché l’armée, et qui n ’a trouvé ni l’une ni l’autre. Pour des témoignages de cette sorte, la première condition de l’absolue sincérité est que l’auteur y parle souvent de lui. Je ne pense donc point avoir à m’en excuser. Je n’aurais pas multiplié tant de sensations, de réflexions personnelles, si je n’avais su que maints lecteurs s’y reconnaîtraient.

Il m’aurait été facile de faire un livre de définitions aussi épais que celui-ci sur les concepts de démocratie et de national-socialisme. J’aurais pu provoquer une fort belle bataille de mots autour d’eux. Mais ces jeux élégants n’ont que trop duré. La démocratie, le national-socialisme sont des phénomènes suffisamment concrets pour qu’il soit superflu d’en faire encore une glose. J’ai préféré peindre de mon mieux la vie et la lutte de ce qu’ils représentent. Les dernières pages de ce volume pourront paraître sans doute sommaires. Mais il n’a point été dans mes intentions d’en faire un manifeste qui ne saurait être qu’une oeuvre collective. Je souhaite qu’on y entende plutôt un cri de ralliement, celui qui doit sortir de toutes les bouches vraiment françaises.

J’ai parlé sans ménagements de plusieurs hommes qui ont eu naguère mon estime ou mon affection. Mais ce n’est point moi le renégat, ce sont eux. Je suis resté dans la logique de mes principes, fidèle à mes convictions qui étaient ou semblaient être les leurs. Pour eux, ils ont dévié, tourné casaque, vilipendé les premiers leurs amis, créé à mon pays par leurs folles humeurs une quantité de périls supplémentaires. Je n’allais pas, au nom de liens anciens qu’ils ont brisés de leurs mains, étendre un silence équivoque sur leurs palinodies et leurs trahisons.

Je tiens à dire encore que je n’ai à recevoir de personne des leçons de patriotisme, et que je puis prétendre au contraire à en donner. Je suis un de ceux qui, s’ils avaient été écoutés et suivis avant-guerre, voire depuis l’armistice, auraient évité à notre patrie tous ses malheurs, les auraient en tous cas largement réparés déjà. J’ai acquis le droit d’entendre mon devoir à ma façon, et d’estimer que c’est la meilleure.

Des personnages dont toute l’ardeur nationale consiste à se claquemurer, depuis deux ans, dans de séniles, impossibles ou répugnantes espérances, vont hennir d’horreur en considérant le tableau que je fais de notre pays. Mais l’inertie, la pudibonderie de ces gens-là nous ont déjà coûté assez cher. On ne choisit pas son heure pour débrider des plaies infectées, pour arrêter une gangrène.

La France est gravement malade, de lésions profondes et purulentes. Ceux qui cherchent à les dissimuler, pour quelque raison que ce soit, sont des criminels.

On connaît ce drame lamentable encore trop fréquent dans notre absurde bourgeoisie. La jeune fille d’une bonne maison s'étiole. Le médecin consulté décèle une tuberculose pulmonaire. La famille rassemblée se récrie aussitôt : “ Non, ce n'est pas possible, il n’y a jamais eu de phtisiques chez nous. Le sanatorium ? Quelle abomination ! Que diraient les voisins ? ” On met la main sans peine sur un charlatan qui rassure, qui offre ses drogues. On soigne l’enfant pour une bronchite dans un entresol distingué et ténébreux. On vante sa bonne mine. Au printemps prochain, elle sera debout. Et au printemps, la petite Colette, la petite Marie-Louise, qui pouvaient guérir, meurent à dix-huit ans.

Je ne veux pas voir déposer la France entre quatre planches. Si elle était condamnée, ce serait alors que l’on pourrait la bercer, lui parler de mirages, lui cueillir des couronnes. Je me refuse, quant à moi, à croire qu’elle soit incurable. Mais pour la traiter et pour la sauver, il faut d’abord connaître les maux dont elle souffre. Ce livre est comme une contribution à ce diagnostic.

J’aurais voulu être requis par des besognes plus positives. Ces pages auront trompé un peu mon impatience. Mais que vienne donc enfin le temps de l’action !

I

ENTRE MAURRAS ET HITLER

CHAPITRE PREMIER

DE MAYENCE AU PONT DE LA CONCORDE

Au début de septembre 1938, je revenais d'un assez beau voyage en Europe Centrale. C'était la sixième fois, en moins de quatre ans que j'avais franchi les frontières du Reich. J'avais vu les villages, les auberges et les sommets de la Forêt Noire tout rouges des drapeaux à la Croix gammée, dans la semaine où Hitler se faisait élire à la Présidence. J'étais à Sarrebruck pour le plébiscite, sous deux pieds de neige, d'assez méchante humeur parmi cinq cents journalistes français, ignares, feignants, bourdonnants, des Helsey, des Andrée Viollis, des Sauerwein, des Louis Lévy, qui se disputaient sans répit au poker dice leurs frais de route, ramassaient chez les barmen des mégots de nouvelles et attendaient d'heure en heure le putsch antinazi de Max Braun, l'homme des démocraties dans ce lieu.

On disait Max Braun enfermé avec ses troupes dans une énorme maison du peuple, aux murailles mystérieuses et massives. Je ne sais trop quel juif m'avait fait ouvrir cette citadelle du marxisme. J'y avais trouvé trois bambins jouant sur le carreau à la marelle, et cinq ou six petites gouapes à cravates rouges tapies au fond d'une cour, dans un réduit poussiéreux : “ Ne croyez- vous pas que Max Braun est en train de flancher ? ” demandais-je le soir même à l'honorable Louis Lévy du Populaire : “ Max Braun est solide et ardent à son poste ”, me répondit Louis Lévy avec la hauteur de l'homme introduit, renseigné et écouté pour un débutant marmiteux. Deux jours plus tard, le quarteron des partisans de Braun franchissait nuitamment la frontière à toutes jambes. On les comptait le lendemain dans les bistrots de Forbach, pauvres diables livides, avec leurs hardes nouées dans un linge. Quant aux Juifs, leurs précautions étaient depuis beau temps prises. Dans le wagon qui me ramenait à Paris, deux retardataires de la race élue, chargés de ballots, jouaient sereinement aux cartes, en attendant de retrouver les cousins de la rue du Sentier et toutes les consolations de la République.

J'étais arrivé à Mayence et à Coblence, pour l'entrée de la Reichswehr en Rhénanie, mais en bien moins brillante et nombreuse compagnie. Beaucoup de mes confrères avaient sans doute supputé les dangers de ce vaste déploiement d'armes. Les journalistes juifs ne passaient plus volontiers ni même aisément les frontières de l'Allemagne. Ils supportaient mal que, sur leur ancienne terre d'élection, une espèce de privilège pût échoir ainsi aux chrétiens. La France ne devait pas avoir le droit de connaître sur l'Allemagne d'autre vérité que la leur. Ils distribuaient la plupart des commandes, ils donnaient le ton à Paris. Dans la liste des grands reportages, on avait donc biffé l'Allemagne. Elle proposait désormais trop de sujets d'affliction aux amateurs de mirages. La randonnée en Allemagne avait fait fureur quand il s'agissait de célébrer le libéralisme, la bonhomie, la culture, l'opulence de la démocratie fleurissant sur le sol natal de Karl Marx. Mais comme nos Juifs se voyaient refuser le cachet à croix gammée, ils avaient persuadé sans peine aux aryens que ce serait sur leurs passeports une dégoûtante souillure. Il fallait bien cependant que la grosse presse entretînt à Berlin quelques envoyés spéciaux. On les avait choisis parmi les judaïsants notoires, à peine tolérés par la Wilhelmstrasse, récoltant leurs documents dans les poubelles du ghetto berlinois. On ne niait plus les canons de l'Allemagne, et ses avions, et ses chars, mais on se refusait toujours à les compter sérieusement. Tant d'acier eût pesé trop lourd sur les rêves bibliques. La grande tâche était désormais de comploter à l'abri de quelque bonne frontière, en attendant avec la même fièvre la chute du monstre d'Hitlérie et l'an prochain à Jérusalem.

Deux jours après le passage du Rhin par la Reichswehr, je buvais du vin blanc à Coblence devant l'ancienne caserne du 23e d'infanterie française. Sur le mur d'un pansage, on voyait encore, rayés à la craie, les noms des chevaux et des mulets de notre biffe : Friquette, Hanneton, Roussin. Et juste au-dessous, ceux des nouveaux locataires : Gustav, Wotan, Trommel. Dans la grande cour, des hommes jouaient au football. Un clairon marquait les coups en sonnant nos airs réglementaires, au milieu de grands éclats de rire.

Je ruminais mon amertume.

Quelques jeunes troupiers s'étaient installés à la même table que moi, après des politesses, selon la coutume allemande.

• J'ai été moi aussi dans cette caserne, dis-je, mais avec un autre uniforme.

Les soldats riaient “ Il fallait donc y rester ”, me répondit l'un d'eux.

• Nous pourrions peut-être bien y revenir.
• Ça, c'est une autre affaire, répliqua un des garçons en français.

Mais je vois qu'il me faut reprendre ces choses dans leur ordre.

Neuf années plus tôt, presque jour pour jour, je sortais pour la première fois de France, dans un train emmenant mille recrues dauphinoises garder au nord de Coblence la tête de pont du Rhin.

Nous étions arrivés tard dans l'après-midi à Diez-sur-la Lahn, un trou perdu du Hesse-Nassau, où notre régiment, le 150e d'Infanterie, tenait sa garnison. Les sergents et les caporaux des contingents précédents, presque tous basques ou tourangeaux, la fourragère jaune à l'épaule, avaient la plus martiale tournure. Mais au-dessus des casques bleus de Verdun et de la Champagne, au beau milieu du “ perron ” de la gare, une gigantesque et arrogante affiche nous accueillait : l'effigie du vieux seigneur de la guerre, du maréchal-président Hindenburg.

Les “ rempilés ” qui avaient fait la Ruhr nous racontaient les fastes de l'inflation, les musettes bourrées de billets de cent mille marks, les oies de Noël à vingt-cinq sous la pièce. Mais pour nous, le mark était à six francs. L’intendance française vidait dans nos belles casernes ses plus antiques et crasseuses collections. Nous étions chastes comme des Vestales, affublés de capotes effilochées et verdies. Lorsque quelques curieux entêtés de mon espèce battaient le pavé des villes, Coblence, Mayence ou Worms, les schupos étincelants auxquels ils demandaient leur chemin écrasaient de leur superbe l'humble poilu couleur de brouillard.

Les deux mille Anglais, superbes, cossus, considérés, s'étaient arrogé Wiesbaden, et il allait de soi, quand on nous voyait, que ce coin chic fût le domaine de tels “ gentlemen ”.

Nos musiques ne jouaient pas dans les rues. Quand le régiment se déplaçait, nous attendions de longues heures, dans les gares de marchandises, que la nuit tombante voulût bien envelopper notre discret retour. La plupart des citadins toisaient avec mépris ces vainqueurs loqueteux et rasant les murs, exhalaient avec morgue l'humiliation d'avoir été battus par ces occupants honteux.

Tandis que l'armée de Verdun servait ainsi à déshonorer la France sur le Rhin, l'Allemagne venait d'être accueillie à la Société des Nations.

Un mois après mon arrivée à Diez, je m'abonnais à l'Action Française.

Comme beaucoup d'autres garçons de mon âge, j’avais, dès la sortie du collège, trouvé chez Maurras, chez Léon Daudet et leurs disciples une explication et une confirmation à maintes de mes répugnances instinctives. J'étais en politique du côté de Baudelaire et de Balzac. contre Hugo et Zola, pour “ le grand bon sens à la Machiavel ” voyant l'humanité telle qu'elle est, contre les divagations du progrès continu et les quatre vents de l'esprit.

Je n'ai jamais eu dans les veines un seul globule de sang démocratique. J'ai retrouvé une note que j'écrivais à vingt ans, en 1924, pour un de mes amis, et où il était dit : “ Nous souffrons depuis la Révolution d'un grave déséquilibre parce que nous avons perdu la notion du chef... J'aspire à la dictature, à un régime sévère et aristocratique. ” A cette époque-là, pourtant, j'y pensais une fois tous les deux mois. Plongé dans la musique, la littérature et les grandes disputes sur nos fins dernières, je tenais pour dégradante la lecture de quelque journal que ce fût. Mais j’étais maintenant en Allemagne un figurant dans la démission de mon pays. J'éprouvais le besoin de faire un acte civique.

Mon travail de journaliste politique, dans la suite, n'a jamais eu d'autre sens, n'a jamais été inspiré que par l'urgente nécessité de faire triompher quelques idées et surtout quelques méthodes saines. Mon plaisir personnel et ma plus vive ambition seraient uniquement d'écrire des livres de critique et des récits qu'on pût encore relire dans une trentaine d'années.

La germanophobie systématique du méridional Maurras m'avait toujours fait hausser les épaules. Si l'occasion s'en était offerte, j'aurais sans doute débuté dans les lettres, vers 1923, quand je venais d'arriver en Sorbonne, par un essai qui fut aux trois quart écrit sur le ridicule du pseudo-classicisme maurrassien, avec Papadiamantopoulos, les tambourinaires du félibrige et les alexandrins à faux cols empesés de l'école romane, en face des oeuvres immortelles du génie nordique auxquelles il prétendait s'opposer. J'aurais été assez en peine de dire si Wagner, Jean-Sébastien Bach et Nietzsche comptaient plus ou moins dans mon éducation, dans ma petite vue du monde que Racine ou Poussin. Quelques mois dans les forêts du Nassau, aux bords de la Moselle et du Rhin, parmi les vignes, les petits bourgs gris fleuris de géraniums, m'avaient familiarisé avec des images de l'Allemagne où j'aurais eu bien du mal à faire pénétrer quelque haine.

Mais pour un garçon qui avait quinze ans à la victoire, la suprématie et l'hégémonie de la France ne pouvaient être mises en question. Le journal de Maurras représentait justement le parti du prestige français. Il proclamait que son instrument était la contrainte, sa vocation la vigilance devant le redoutable adversaire enfin hors de combat, et qu'il importait avant tout de maintenir courbé sous les crosses de nos fusils.

Nous n'avions guère à nous demander, moi et bien d'autres, si ces desseins étaient encore compatibles avec notre temps, si l'on pouvait, sans danger pour soi-même et pour le monde entier, maintenir au coeur de l'Europe une grande nation dans un pareil état d'appauvrissement et de servitude, dont le terme fatal serait une décomposition qui risquait de rendre le continent tout entier fort malade. Nous n'avions pas le choix, entre ces extrémités de l'égoïsme français et les ridicules fumées de la fraternité universelle.

Aristide Briand était ainsi le premier homme politique que j’eusse sérieusement détesté, dont j'eusse réclamé l'assassinat comme une mesure de salut public. Il figurait pour nous la démocratie dans son débraillé le plus sordide, dans ses chimères les plus niaises, dans sa plus vulgaire ignorance de l'histoire et des réalités humaines. Retors, doué d'une méprisable habileté pour se maintenir et évoluer dans le bourbier du Parlement, il était cornard dès qu'il s'attablait avec l'étranger pour défendre devant lui les intérêts de la France. Il mettait à l'encan les fruits les plus légitimes de nos terribles sacrifices et de notre victoire, pour nous offrir en échange de risibles parchemins. Il traînait avec lui les plus grotesques et haïssables bonshommes d'un régime manifestement putride, les Herriot, les Sarraut, les Steeg, les Paul-Boncour.

J'avais donc serré les poings de fureur en voyant, au printemps de 1930, dans un cinéma des boulevards, le dernier défilé de nos capotes bleues sous les tilleuls de Mayence. Les clairons vibraient, les hommes marquaient le pas comme devant un généralissime. Chacun voulait laisser derrière soi, malgré tout, une image fière et encore menaçante. Cette ingénuité militaire me touchait aux larmes. Elle accroissait encore ma révolte devant le tableau de notre force allègrement saccagée. Sambre et Meuse ne changeait rien à notre fuite.

L'année précédente, par le plus pur hasard, mais avec une vive joie, j'avais fait mes débuts de journaliste à l'Action Française dans une petite rubrique musicale, à quoi s'était ajoutée bientôt la chronique cinématographique, que je signais François Vinneuil, et le secrétariat des pages littéraires. J'avais estimé superflu de m'inscrire parmi les ligueurs, mais j'épousais avec ardeur la plupart des querelles et des raisons politiques du journal.

Dans les jours qui suivirent notre fuite de Mayence, nous aurions tous voulu qu'un coup de théâtre contraignît l'armée française à retraverser le Rhin au son du canon. Mais notre abandon définitif était dans la nature de la démocratie croulante comme l'étaient dans celle de l'Allemagne ces légions de chemises brunes que nous voyions se dresser sur les pas mêmes de nos soldats.

Surgissant au milieu des sombres images du cinéma expressionniste, des émeutes, des rues sans joie, des gigantesques déploiements identiques mais ennemis du Front Rouge, du Stalhelm et du nazisme, des remous financiers, sexuels, sociaux, judaïques, dont les vagues ballottaient l'Allemagne en tous sens, Hitler grandissait à l'horizon.

La Germanie avait vu passer depuis douze ans bien des personnages étranges. Celui-ci ne serait-il à son tour qu'un météore ? Huit ou dix Français peut-être étaient instruits sur ce chapitre dès 1931. Pour moi, j'avais d'abord jugé cet

Autrichien à peu près comme ma concierge, c'est-à-dire comme tout le monde. Sa figure plébéienne n'émergeait peu à peu de la première légende et des reportages à dix sous la ligne que pour offrir des traits fort déconcertants : Le peuple pense par chromos, et sur ce point, nous sommes tous très peuple. Les Français eussent considéré aussitôt beaucoup plus sérieusement une incarnation classique du militarisme prussien, par un personnage massif, titré et glabre. Hitler eût conservé sa moustache pour tromper la légèreté française, qu'il aurait pu se féliciter d'une parfaite réussite.

Ces variations sur la moustache du Führer ne sont pas une pirouette au milieu d'un grave sujet. Les ressorts de la psychologie populaire, honnêtement reconnus, expliquent souvent mieux d'immenses événements que de brillantes considérations sur les lois de l'histoire et de la société. Le pinceau de poils de Hitler a favorisé bien des malentendus, entretenus à loisir par tous les ramasse-crottes de la presse judaïque. Il ne nous aida même pas à comprendre la popularité du Führer, homme du peuple en qui le peuple allemand s'était très vite reconnu.

Les mois et les semestres passaient. Au fur et à mesure que l'hitlérisme prenait corps, les démocrates affectaient de n'y voir qu'un vulgaire accident, un phénomène ridiculement archaïque. Quant à son chef, c'était un aventurier échappé du cabanon et que les républicains allemands ramèneraient bientôt sous la douche par l'oreille.

L'Action Française, accoutumée depuis trente années à épier les forces de l'Allemagne, avait su dès les premiers jours discerner dans le futur chancelier le symbole de la volonté germanique en train de renaître. Elle pouvait se vanter d'avoir été la première en Europe, en même temps que Claude Jeantet, son élève dissident du reste, qui eût su prédire l'ascension de l'agitateur, gravissant régulièrement et rapidement tous les degrés du pouvoir. A sa clairvoyance se mêlait un singulier mépris pour l'homme dont elle découvrait si bien certains aspects et annonçait infailliblement le succès. Il apparaissait clairement que cet inconnu pauvre, sortant seul de l'obscurité pour tirer son pays du chaos, possédait l'énergie, le courage, l'adresse politique et qu'il avait déjà parcouru l'une des carrières les plus étonnantes de l'histoire. Mais ces qualités, ces talents, dès lors qu'ils appartenaient à un Allemand, se trouvaient ravalés au rang le plus bas. Hitler était un Fichte pour cours du soir, un mystagogue de brasserie, Wotan caporal. On n'en démontrait pas moins, à grand renfort de vues sur la barbarie germanique, que dans cet Ostrogoth barbouillé d'une idéologie primaire, s'incarnait parfaitement le pays de Goethe et de Mozart.

Les prophéties sans cesse confirmées de l'Action Française ne lui valaient du reste qu'un très faible surcroît de crédit. Les champions de la démocratie protestaient que Maurras créait le monstre Hitler en le dépeignant. Ces magnifiques raisons, dignes des linottes de Courteline, déterminaient dans le fameux pays cartésien les plus sérieuses décisions politiques et gouvernaient les trois quarts des esprits. La bourgeoisie rassise, entre autres, s'emparait avec ensemble d'un argument si adéquat à sa nature. Ce gêneur de Hitler s'évanouirait assurément si on cessait de nous corner son nom.

Pour ma part, les premières mesures anti-juives du Führer devenu chancelier, au printemps 1933, allaient commencer à mettre quelques ombres sur mon orthodoxie maurrassienne.

Je n'avais pas vingt ans que j'étais déjà très curieux, sans plus, du pittoresque d'Israël, de sa singularité, passionnément et indéfiniment scrutée rue des Rosiers ou parmi les rapins du Montparnasse, ce qui n'est pas un moyen plus mauvais qu'un autre pour découvrir ensuite ses entreprises et ses méfaits. J'avais peu à peu reconnu les traces du judaïsme dans les oeuvres, les systèmes, les logomachies, les snobismes, les symptômes d'anarchie et de décomposition qui me répugnaient le plus, ou qui m'avaient inutilement troublé quand je débarquais sans malice de mes provinces aryennes. L'Action Française, encore que l'antisémitisme y fût fort en veilleuse depuis 1918, m'avait fourni quelques lumières. En 1933, je commençais à embrasser suffisamment le champ des déprédations judaïques pour apprendre avec une certaine allégresse les bâtonnades des sections d'assaut.

J'habitais une espèce d'atelier, rue Jean Dolent, juste à côté de la Ligue des Droits de l'Homme. Les exclus du Reich y accouraient par trains entiers, comme à un vrai consulat, pour recevoir, par la grâce de Victor Basch et d'Emile Kahn, tous les sacrements et passe-partout républicains, toutes les libertés de proliférer et de nuire. J'avais eu tout loisir pour contempler durant des mois ce défilé de cauchemar, la gueule crochue et verdâtre du socialisme international.

Pourtant, nous avions encore la candeur, cette année-là, de chicaner l'antisémitisme systématique des Hitlériens. Je regrettais la condamnation du cinéma de Neubabelsberg. Il était entendu que nous aurions su distinguer, quant à nous, entre les artistes originaux et les mercantis ou les agitateurs. J'essayais d'expliquer dans des chroniques assez emberlificotées comment l'Allemagne allait se priver d'un levain précieux par l'outrance de son germanisme. Bref, nous entr'ouvrions notre porte à tous les virtuoses du pilpoul. Ces arguties allaient être balayées promptement par mon premier voyage, l'été de la même année, dans la Palestine d'Autriche, de Hongrie et de Roumanie, où je m'étais enfoncé des jours entiers dans les sentines des ghettos comme on plongerait dans un égout pestilentiel pour découvrir un secret, par le scandale Stavisky, et surtout l'afflux de ces émigrés dont les ambitions et le cynisme ne cessaient de croître avec le nombre. Mes meilleurs amis du journalisme, et moi-même, nous avons été traités en ennemis mortels par les Juifs, qui avaient raison. Nous avions pu pratiquer à l'endroit des Juifs une méfiance traditionnelle dans notre bord : rien ne nous destinait à un antisémitisme agressif. Les juifs, par leurs oeuvres et par leur pullulement, en furent les artisans essentiels.

J'avais vu pour la première fois le drapeau rouge à croix gammée porté dans un faubourg de Bucarest par quelques garçons dont l'ignorais l'étiquette. Je les regardais avec une cordialité si visible, au milieu de l'affreux ghetto où se déroulait la petite cérémonie, qu'ils me tendirent tout un paquet de brochures anti-juives. Mais un retour à Paris par Munich, que j’avais projeté un instant, me semblait encore une aventure assez épineuse.

Dix mois plus tard, les exécutions du 30 juin soulevaient dans la presse les clameurs horrifiées de la conscience universelle. Je crois bien que c'est à cette occasion qu'on ressortit du placard aux poncifs les ténèbres du Moyen Age. Hitler était un monstre féodal, coupant les têtes de ses leudes. La boursouflure de ces morceaux d'éloquence était décidément insoutenable. Par contre, je ne me défendais pas d'un vif mouvement d'admiration pour le chef qui venait de fondre lui-même du ciel, l'arme à la main, sur les lieutenants félons -- je n'ai jamais pu relire cette “ nuit du long couteau ” dans un bon récit (celui de Benoist-Méchin est superbe) sans entendre les roulements de timbales et les sombres accords de cuivres qui annoncent dans la Tétralogie les vengeances épiques des dieux. -- Je comparais cette foudroyante justice, ce farouche nettoyage, à notre piteuse foirade des journées de février. Je me demandais par quels miracles de procédure ou de casuistique Hitler descendait au rang de Jack l'éventreur, tandis que M. Daladier recevait l'auréole du martyr pour avoir fait fusiller vingt Parisiens, et que nous devenions nous-mêmes des “fascistes assassins” pour avoir essuyé les balles de sa garde.

Quelques semaines après, cependant, à la mort de Dollfuss, -- dont je devais comprendre par la suite à quel point il pouvait dégoûter les Autrichiens antisémites, - j’aurais été le plus ardent belliciste d'une croisade anti-allemande, comme à chacun des coups de tonnerre qui avaient salué les triomphes du Furher et que les mannequins figés du droit genevois voulaient prendre pour l'annonce de sa chute imminente. Si Adolf Hitler était vraiment le fauve de l'Europe, on avait une belle occasion d'organiser la battue. En me précipitant sur l'Intransigeant qui venait d'annoncer le meurtre, j'aurais voulu qu'une immense tempête suivit aussitôt : “ Ce coup-là, ça pourrait bien barder ”. - Comme si quoi que ce fût eût pu barder sous un ministère Doumergue.

Au 15 août suivant, j'arpentais sac au dos les sentiers de la forêt Noire, avec un de mes amis, marcheur endurci, l'architecte Maurice Crevel. Nous étions là tout simplement pour connaître de nouveaux paysages, et parce que nous les savions favorables aux piétons. Nous ne poursuivions pas le moindre dessein de nous documenter sur la politique allemande. C'était déjà une assez grosse affaire, surtout pour moi, que d'abattre proprement nos quarante kilomètres par jour. Nous avions craint au départ, en braves bougres de Français, les brimades des autorités. Il avait fallu une côte prodigieusement rude, gravie en plein midi, pour que nous nous décidions le premier jour à entrer dans un “Gasthaus” pavoisé d'un gigantesque drapeau hitlérien. Nous savions le lendemain que toutes les “Wirtschafte” et tous les “Gasthauser” arboraient la même oriflamme, ce qui n'empêchait point qu'on y fût hospitalier et souriant pour les deux vagabonds à bérets basques. Au bout de deux jours nous nous amusions à lancer aux nonnes et aux curés un impeccable “Heil Hitler”, pour les voir lever leurs grandes manches et les entendre répondre par un “Heil Hitler” plein d’onction.

Nous n’avions aucun besoin de chercher l'hitlérisme. Il foisonnait partout. Hitler allait se faire élire à la présidence du Reich. Nous étions obsédés par l'immense chef-d'oeuvre de publicité qui préparait l'événement. A notre troisième étape, nous avions été surpris à la fin de notre dîner, dans un restaurant comble, par un grand discours de Hitler que déversait la radio. Nous étions très las, nous ne saisissions pas un mot sur quatre, et cela durerait certainement plus d'une heure. Mais j'avais fait signe à mon compagnon que nous resterions assis jusqu'au bout, qu'il serait trop inconvenant de quitter la salle dans un moment dont la ferveur des assistants disait assez la solennité. Dans un autre village, notre hôtesse, une brave ménagère, en nous versant le café du “Frühstuck”, me demandait avec des yeux candides et brillants : “Que pensez-vous de notre Führer ?” J’avais répondu : “C'est un homme merveilleux”, et je crois bien que je commençais à être sincère.

Quelques jours dans le Reich me prouvaient en tout cas qu'il était absolument superflu d'invoquer les mystères de la nébuleuse germanique, retranchée selon

Maurras du reste de l'humanité, le tellurisme romantique, le paganisme d'Odin et la sauvagerie de la forêt hercynienne, pour expliquer le retour le plus naturel à la santé et à l'équilibre d'une nation qui, tout entière, catholiques compris, célébrait dans la joie sa guérison politique. Il fallait bien admettre que l'antisémitisme hitlérien était autrement agissant et cohérent que celui de l'Action Française, tâtonnant, mal défini et bien dépassé par les événements.

Il faut ajouter encore que toutes les apparences de l'hitlérisme exerçaient sur moi un puissant attrait. J'étais pris d'enthousiasme en voyant sur l'écran les funérailles familières et grandioses du vieux guerrier Hindenburg, le long cortège aux flambeaux dans la lande prussienne et les fanfares jouant doucement “J'avais un camarade” devant le tombeau ouvert, au milieu de l'enceinte fabuleuse de Tannenberg.

Hitler était décidément un maître de la mise en scène. Mais Mussolini venait de marquer le coup d'arrêt du Brenner. Nous y avions vu l'acte politique le plus important et le plus hardi de l’après-guerre. On avait admis une fois pour toutes, après mûres réflexions, que Hitler n'était, avec certains dons wagnériens, qu’un élève du grand initiateur de Rome dont le génie créait la politique de notre siècle.

C'était le temps où, dans une revue de M. Rip, l'excellent Dorville, une mèche collée au front, la moustache fameuse sous le nez, figurait l'apache Hitler brandissant un coutelas au fond d'un bouge. Mais la porte s'ouvrait sur le gardien de l'ordre, le sévère et majestueux flic du coin, qui s'était fort bien fait le masque du Duce.

Il était entendu que le nazisme aux talons de fer, beaucoup trop systématique, n'avait aucune chance de pouvoir s'implanter chez nous. Mais nous ne doutions pas de nos affinités avec le fascisme romain, souple, “ respectueux des libertés humaines ”, et catégorique sur l'essentiel : le contrôle du grand capitalisme, la suppression du régime électif, la prospérité du peuple, l'anéantissement des pouvoirs secrets. Le Duce faisait bonne et sommaire justice des fariboles de la paix indéfinie. Enfin, il avait sacrifié à temps les appendices pileux de sa jeunesse socialiste, son profil parlait des consuls et des Césars...

Nous étions plusieurs, aux alentours de l'Action Française, parmi les plus jeunes et les plus libres, qui depuis quelques années nous disions volontiers fascistes. La monarchie, dont nous admirions les images et les vertus passées, appartenait depuis beau temps à la métaphysique. Mais Rome nous offrait son exemple. Maurras expliquait lui-même souvent la belle étymologie du “ fascisme ”, de toutes les forces de la nation réunies. Nous n'ignorions pas que Mussolini, de son côté, saluait notre vieux maître comme un de ses précurseurs.

Aux mécaniques genevoises des protêts, des pactes et d'une espèce de Dalloz international confectionné par des robins démocrates, nous opposions très sainement le retour aux alliances, seules humaines et pondérables. Nous voulions celle de l'Italie. La parenté des deux peuples, leur fraternité d'armes, leur communauté d'intérêt la rendaient aisée. Sans elle, nos obligés de l'Europe centrale et des Balkans ne nous servaient à rien. Avec elle, nous dressions une barrière continue contre l'Allemagne, de la mer du Nord à la Vistule.

Un semblable dessein était étriqué ? Il avait du moins pour lui sa cohérence. Le rapport des forces sur le continent l'autorisait. Nous vitupérions les sectaires maçonniques, les mythomanes du pacifisme qui l'entravaient obstinément. Cela n'était pas mal vu. Mais personne chez nous, ne semblait se rappeler qu'il existât une certaine Angleterre, maîtresse absolue de la Méditerranée, et que toute la politique de Versailles lui obéissait. Ce surprenant oubli donne à toutes les batailles et toutes les querelles françaises de cette aimable époque l'apparence d'une pantomime d'ombres chinoises.

Si l’instauration d’un ordre latin avait été possible, toutes ses chances s'étaient bien trouvées réunies au cours de cette année 1934.

Mais les nationaux français, dont la victoire représentait la première condition de cet ordre, avaient été surpris sans cadres, sans armes, sans même une esquisse de plan, par le scandale de février qui découvrait les plaies les plus sales d'un régime déjà moribond. Derrière l'immense vague de l'indignation populaire, il n'y avait que de louches et vaseux personnages, comme La Rocque, ou des écrivains, des théoriciens lucides mais trop vieux, qu'on eût désarmés parfaitement en leur ôtant leur encrier, prônant la supériorité de l'action en soi, mais incapables de lui assigner dans le concret le plus modeste objectif, de lui donner une ébauche de forme, écartant ombrageusement enfin les disciples ardents suspects de vouloir, “ agir ” leurs idées. Leur mission naturelle eût été de canaliser et de conduire le flux de cette colère publique qu'ils avaient si bien excitée. Ils s'étaient vu emporter par elle ils ne savaient où.

Le 7 février, dans l'après-midi, un fidèle de l'Action Fran çaise, Pierre Lecoeur, entrait fort animé dans la grande salle de notre rédaction et allait droit à Maurras, qui était en train d'écouter trop galamment le caquetage d'une pécore du monde :

• Maître, Paris est en fièvre. Il n'y a plus de gouvernement, tout le monde attend quelque chose. Que faisons-nous ?

Maurras se cambra, très froid et sec, en frappant du pied :

• Je n'aime pas qu'on perde son sang-froid.

Puis, incontinent, il se retourna vers la perruche, pour lui faire à n’en plus finir l'honneur bien immérité de son esprit.

Faute d'une parcelle de volonté pratique, Maurras freinait à grands coups l'élan de sa propre troupe. Il la freinait déjà depuis la nuit précédente. J'étais présent, cet après-midi là, échiné, aphone, le crâne encore saignant d'un caillou reçu la veille sur la Concorde, indigné par cette reculade du maître qui osait affecter la présence d'esprit pour dissimuler un haïssable désarroi. Je me sentais encore trop timide pour braver le courroux de Maurras et surtout ses syllogismes. Mais je voulais quitter la maison sur l'heure et sans retour. On m'arrêta, on me parla d'obéissance. Je m'inclinai ; j'eus tort. Ce n'était point de la discipline, mais de la faiblesse. Je l’ai compris plus tard.

Cinq cent mille Parisiens avaient tourbillonné comme des moucherons autour de la vieille ruine démocratique qu'une chiquenaude, c'est-à-dire la révolution de mille hommes vraiment conduite par dix autres hommes, eût suffi à jeter bas. Le radicalisme n’avait pas su davantage prendre prétexte de l'échauffourée pour se rajeunir et faire, à son compte, cette révolution de l'autorité que les trois quarts du pays appelaient, dont certains de ses affiliés, tel Eugène Frot, avaient caressé l'espoir, dans un chassé-croisé de complots d'opérette se recoupant comiquement avec ceux des “factieux” de droite.

La capitale, pendant tout le jour qui suivit l’émeute, avait été à qui voudrait la prendre. Mais les vainqueurs malgré eux étaient restés interdits et inertes, comme des châtrés devant une Vénus offerte. La démocratie avait reconquis ses vieilles positions, compromises un instant, par les voies tortueuses qui lui étaient habituelles, en couvrant ses manoeuvres avec des simulacres de justice et d'enquêtes. Elle entraînait sans la moindre peine, sur ce terrain bourbeux à souhait, les nationaux toujours aussi incorrigibles dans leur jobardise qu'au temps de Dreyfus, et de suite définitivement enlisés.

Ainsi s'était évanouie, parmi les avocasseries de la droite et de la gauche, les procédures truquées et les crapuleries policières une occasion inespérée pour notre pays de recouvrer sa santé et sa fortune au dedans, son indépendance au dehors.

On avait pu reconnaître la fragilité de la carcasse parlementaire, mais elle s’était révélée encore plus ferme que tous ses ennemis. Les Parisiens, des camelots du roi aux communistes, avaient prouvé qu’ils étaient encore capables d'un beau sursaut de colère et même de courage. Mais leur élan inutile était brisé pour longtemps.

En dépêchant ses divisions sur le Brenner, le Duce, l'été suivant, réparait la brèche ouverte par nous à Mayence. Il faisait clairement son choix contre le germanisme, pour la défense d'une ligne occidentale qui ne serait plus enfin de papier ou de vent. Il nous tendait une perche solide. Mais on pouvait déjà prédire sans grands risques que nous étions trop débiles pour la saisir, trop abrutis pour savoir joindre nos atouts à ceux de ce partenaire qui se proposait.

Les sujets d'amertume ne manquaient pas pour un néophyte de mon genre. Pendant mes premières années de journalisme, j’avais écouté révérencieusement beaucoup de personnages considérés, spécialistes de l'économie politique et de la finance, familiers des chancelleries ou des couloirs parlementaires. Ils condescendaient à m'éduquer, en exposant de savantes certitudes, d'infaillibles calculs, de subtiles combinaisons et de précieuses confidences qui réduisaient mes humbles hypothèses à néant. L'événement les contredisait presque à coup sûr, ce qui ne m’empêchait pas de les retrouver bientôt aussi diserts et assurés. Je me décidais de plus en plus à envoyer par dessus bord toute considération, à juger des choses par mes faibles moyens et à le dire haut et fort.

Un an de politique dans des milieux effervescents me flanquait la courbature. Toutes les cartes étaient truquées. Dès lors, à quoi bon suivre le jeu ? L'assassinat de Prince, les scandales, les réformes, les manoeuvres diplomatiques étaient autant de scénarios sans intérêt, puisque nous ne connaîtrions jamais le dénouement ou le mot de l'énigme. La maçonnerie, patiemment, sournoisement, embrouillait tous les fils, intervenait toujours au moment décisif, pour arrêter le coup de théâtre. Vivions-nous une accalmie, rien n'était peut-être plus alarmant. C'était le signe que les maîtres occultes avaient étouffé les colères, égaré l'opinion dans le dédale des palabres vaseuses à dessein. Dans les journaux où les discours, le vague du style démocratique qui m'avait toujours tellement répugné était en somme une habileté supérieure, comme l'imprécision des mythes religieux. Nous ne manquerions pas d'en récolter les beaux résultats, avec une démagogie hypocrite, de plus en plus étouffante, avec la guerre que nous aurions cent fois pu éviter.

Parce que c'était désormais son unique raison d'exister, l'Action Française comptait encore sur la force d'expansion de ses idées, comme sur une loi nécessaire de physique. En principe, elle n'avait pas tort. Mais quelles étaient ses idées ? Derrière le paravent du royalisme, derrière l'échafaudage de traités, de thèses, de compilations, d'historiques, de polémiques et de philosophies dressé en l'honneur d'un mythe de monarchie, on découvrait le néant : pas un embryon d'espoir, de manoeuvre, pas même l'ombre d'un but.

Mon siège était fait. J'étais convaincu qu'au point où nous nous trouvions, une seule forme de politique eût été capable de nous tirer d'affaire : enrôler deux cent mille gaillards, chômeurs, communistes, gamins casse-cou, leur coller un uniforme, des caporaux, des pistolets-mitrailleurs, avoir l'appui d'un certain nombre d'officiers, fusiller quelques milliers de Juifs et de maçons, en déporter autant. A quinze ans, je préconisai, l'exécution sommaire comme seul moyen de purger le monde des plus grosses insanités et des pires bandits. Je revenais très sérieusement à ce système. Pour une besogne de cet ordre, j’aurais encore marché. Quant à aller me faire casser la gueule, la canne à la main, par des pelotons de gardes mobiles hérissés de mitrailleuses, pour être statufié ensuite par Maxime Real del Sarte, servir de thème pieux à Léon Bailby, cependant qu'au bout de trois semaines, vénérables et princes du Royal Secret auraient repris doucement leur place, il me suffisait d'avoir entrevu une fois ce glorieux destin. L'exaltation publicitaire, avec goupillons et couronnes tricolores, des vingt-trois malheureux trépassés le 6 février pour un aussi brillant résultat, me portait sur les nerfs au plus haut degré. Les chefs nationaux, Maurras en tête, qui les avaient lancés sous les balles, étaient, tout autant que Daladier, éclaboussés de leur sang.

Il eût fallu dans le pays une faction résolue à violer les règles du jeu parlementaire, journalistique, policier et républicain. A moins d'énormes imprévus, je n'espérais plus que cette faction pût se constituer avant les événements extérieurs qui eux, se produiraient tôt ou tard.

C'était te moment où Hitler rétablissait cavalièrement le service obligatoire. Je supportais de moins en moins les gobe-mouches, les braves croyants du nationalisme maurrassien, qui s’accrochaient encore à l'irrésistible vertu des principes. Je me soulageais volontiers en leur tenant des propos accablants et traduisant du reste exactement ce que je pensais : “ Nous avons raté le coche en février 34. Maintenant, tout est cuit. Une pareille occasion s'offrirait-elle encore, il nous faudrait, nous autres nationaux, lui tourner le dos, parce que l'ambition allemande ne va plus arrêter de grandir et que ce sera devant elle l'union sacrée. Une jolie union sacrée ! Mais de gré ou de force, il faudra bien en passer par là ”.

L'avenir devait, hélas ! confirmer mon pessimisme. Mais je ne m'y serais jamais abandonné un instant si j'avais pu entrevoir les chances qui, contre tout espoir, allaient encore être données à mon pays.

L'événement capital de 1935, la campagne d'Abyssinie, au lieu de nous paralyser sur la frontière de l'Est, nous offrait encore un grand rôle européen et nous permettait d'envenimer chez nous les plus salutaires discordes.

En refusant de suivre l'abject et imbécile système des sanctions voulues par l'Angleterre, nous renversions à notre profit la politique continentale, nous scellions avec l'Italie les liens les plus solennels. Nous ne nous aliénions pas pour autant la Grande Bretagne, qui eût vite mis les pouces devant une entreprise italienne appuyée sur la volonté de Paris.

Nous possédions à la tête de nos affaires, par surcroît de fortune, l'homme le mieux en cour à Rome, le plus admirablement désigné pour réussir l'opération. Il se laissa fourvoyer dans les mécanismes juridiques et succomba devant le prestige anglais. Un journaliste racontait que dans la salle de la Société des Nations, pendant que M. Pierre Laval répondait “ oui ” de la tête à la condamnation genevoise, il tournait vers le délégué italien un regard qui disait amicalement “ non ”. Mais ce “ non ” ne comptait pas.

Pour l'usage intérieur, la tragi-comédie des sanctions fournissait le plus magnifique thème de campagne qui fût : dénoncer la volonté de guerre d'un clan qui s'était lui-même désigné. Prétexte d’autant plus beau que, si dans l'apparence tous les risques étaient accumulés, ils n'étaient pas si sérieux dans la réalité. En effet, l'acte générateur de guerre dépendait du corps constitué le plus impuissant du monde, celui qui gîtait dans le palais genevois. Or, les plus furieux bellicistes étaient aussi les mages de la Société des Nations.

Il était facile encore de ridiculiser les champions d'un roitelet négroïde, trafiquant d'esclaves, et ses ras et ses généraux, sauvages entortillés dans des cotonnades, à qui les démocrates prêtaient une stratégie napoléonienne.

Certes, nous menâmes un beau tapage. Maurras, incomparable pourfendeur de nuées, fut rarement à pareille fête. Il risqua crânement la prison où Blum allait bientôt l'enfermer. Mais cela se termina en histoire marseillaise où chacun se retient et retient l'autre pour ne pas faire un malheur, Maurras n'ayant pas dégainé le couteau de cuisine dont il menaçait les 140 parlementaires bellicistes désignés par lui dans une liste fameuse, la S.D.N. ayant voté des sanctions à peu près inapplicables, l'Angleterre ayant usé ses bateaux sans rien empêcher des desseins italiens.

Pierre Laval tombait, grand vaincu de cette passe, ayant épuisé des trésors d'adresse pour aboutir à cette défaite, ayant conçu un plan de large politique, mais rien osé pour ce qui était sa condition essentielle, une prorogation des Chambres.

Pour nous, les “ factieux ” français, le Duce sortait encore grandi de l'affaire qu'il avait si énergiquement menée à la barbe de ses insulteurs. Nous avions rafraîchi nos souvenirs sur le jeu anglais qui reparaissait dans toute sa sordidité et son hypocrisie. Les divisions s'accusaient plus brutalement, comme il le faut pour une vraie lutte, entre les deux camps politiques de la France. Nous avions vu se rassembler sous nos yeux cette croisade de l'antifascisme international, que nous dénoncions depuis des années, mais dont la réalité était demeurée si longtemps occulte. Tout cela enrichissait l'arsenal de notre combat verbal et écrit. Mais en fin de compte, nous n'avions guère fait de nouvelles recrues. L'antifascisme s'était au contraire cimenté dans la bagarre. Sa propagande avait battu la nôtre sur tous les terrains.

Quant à notre italophilie, comme par hasard, elle atteignait son comble au moment où elle devenait sans espoir.

CHAPITRE II

LEON BLUM ET LA PROVIDENCE

Lorsque M. Paul Reynaud, au mois de mai 1940, flanqué de ministres radicaux et d'évêques, s'en alla implorer le Seigneur à Notre-Dame pour le salut de la France envahie, je doutai fort du succès de sa pieuse effusion : non seulement parce que M. Paul Reynaud était un personnage éminemment indigne, mais parce que la France devait avoir fatigué Dieu.

Aucune nation ne s’est vu prodiguer avec une pareille persévérance les avertissements et les faveurs du destin, n’y a été sourde, ne les a repoussés avec une aussi folle opiniâtreté.

Le triomphe du Front Populaire, en 1936, était un événement providentiel. Il avait fallu cette grande éruption marxiste pour que l'Italie et l'Allemagne fissent leur renaissance, comme si cette maladie purgeait le sang des nations. La fièvre rouge nous frappait les derniers, sans doute parce que nous étions les plus bourgeois et du plus petit tempérament. Mais elle s'annonçait carabinée. Après une pareille crise, on verrait bien s'il subsisterait encore des doutes sur la malfaisance du régime.

Le soir du deuxième tour des élections, j'étais dans le hall de notre confrère Le Jour. Je souhaitais violemment une catastrophe aussi complète qu'il se pût. Chaque dépêche comblait mes voeux. Les succès communistes, surtout, dépassaient du double les plus sombres pronostics. Il n'était plus question, cette fois, de dosages et de faux-fuyants. On ne pouvait rien imaginer de plus écrasant et de plus net. J'aspirais allègrement le fumet de révolution qui flottait dans l'air.

Une dizaine de jours plus tard, je rentrais d'un court voyage, qui avait suffi pour que je retrouvasse un Paris métamorphosé, encanaillé et morne à souhait. Une faune d'émeute, montée d'on ne savait où, tenait le pavé. Des voyous patibulaires, doublés de petites femelles pires encore, rançonnaient jusque sur les boulevards les passants au profit des joyeux grévistes installés dans les banlieues “ sur le tas ”. Pas d'autobus, pas de métro. Les mobiles montaient la garde devant les restaurants et les cafés fermés. Les trottoirs se couvraient d'immondices. Les revendications de quatre balayeurs suffisaient pour arrêter une usine de mille ouvriers. Cela commençait très bien, par un de ces accès de paralysie qui sont le plus magnifique symptôme d'une infection marxiste.

Jules Renard, dont j'aime à croire qu'il n'eût jamais été un socialiste à la mode du Front Populaire, disait trente ans plus tôt aux Buttes-Chaumont : “Oui, le peuple. Mais il ne faudrait pas voir sa gueule”. Les dieux savent si on la voyait ! Ça défilait à tout bout de champ, pendant des dimanches entiers, sur le tracé rituel de la République à la Nation. Il y avait les gueules de la haine crapuleuse et crasseuse, surtout chez les garces en cheveux. Il y avait encore à profusion le prolétaire bien nourri, rouge, frais et dodu, dans une chemisette de soie, un pantalon de flanelle, d’étincelants souliers jaunes, qui célébrait avec une vanité rigolarde l'ère des vacances à la plage, de la bagnole neuve, de la salle à manger en noyer Lévitan, de la langouste, du gigot et du triple apéritif. Le peuple, dans ces revues, était entrelardé de cohortes maçonniques, arborant d'incroyables barbes toulousaines, et des bannières, des ceintures, des scapulaires bleus et roses de congréganistes, sur des ventres de Tartarins ; ou encore d'escouades d'intellectuels, les penseurs de mai 36, dont l'aspect me mettait un voile rouge devant les yeux, les vieux pions de Sorbonne, les suppôts à lorgnons et barbiches de toute la suffisance primaire, bras dessus bras dessous avec tel homme qui avait eu du talent et qu'on reconnaissait avec un étrange dégoût dans ces chienlits. N'y manquait jamais, avec sa figure de maniaque sexuel dévorée de tics, le sieur André Malraux, espèce de sous-Barrès bolcheviste, rigoureusement illisible, et qui soulevait pourtant l'admiration à Saint-Germain-des-Prés, même chez les jeunes gogos de droite, grâce à un certain éréthisme du vocabulaire et une façon hermétique de raconter des faits-divers chinois effilochés dans un bouillon d'adjectifs.

La moitié de ce peuple français si fier de sa malice chantait sans sourciller :

“ La raison tonne en son cratère ”.

On élevait à la hauteur d'un sacerdoce le métier de creuser des trous.

Ce que les dernières têtes raisonnables n'arrivaient pas à penser de sang-froid, c'était : la France, chef Léon Blum. Il ne se passait guère de jour sans que j’en ressentisse une insupportable humiliation. Il avait fallu cette honte et cette imbécillité judaïque pour secouer le pays. Soit. Mais cela n'avait déjà que trop duré.

Le colonel de La Rocque, cependant, inculquait à ses troupes les principes de la discipline militaire : interdiction de lever le petit doigt de la couture du pantalon avant l'heure H de l'assaut dont le chef seul déciderait, magnifique alibi pour masquer une inertie honteuse et peut-être complice, les talons en équerre, le béret à la diable bleu, le regard digne et résolu à quinze pas, mais sans bouger d'une ligne, ah ! surtout sans bouger. Les citoyens de la France moyenne adhéraient en foules toujours plus denses à ce programme si bien fait pour eux.

Les nationaux à biceps qu'indignait ce remisage de la révolution, qui se répandaient en calembours sur Casimir de La Locque et les Froides queues, montaient leur contre-attaque. Mais c'était la contre-attaque à la cocarde. La mienne, digne d'un sans-culotte, était large comme une soucoupe. On allait promener ces insignes vers six heures du soir, l'heure de la Flamme, autour de l'Arc de Triomphe. Les porteurs d'églantines rouges venaient aussi. Mais les deux bandes se rencontraient rarement. Flics et gardes mobiles, fidèles protecteurs des marxistes, matraquaient congrûment les tricolores et les refoulaient jusqu'à la hauteur du Fouquet's où l'on entonnait une Marseillaise prohibée.

On achetait aussi des drapeaux aux rayons des grands magasins qui n'arrivaient plus à tenir l'article. La grande journée des trois couleurs avait été le 14 Juillet. Deux ans avant, sous le ministère Doumergue, lorsqu'une modeste compagnie d'infanterie avait le malheur de se risquer dans une avenue pas trop déserte, les daladiéristes hérissés criaient à la provocation. Le Front Populaire organisait maintenant une revue monstre, et les communistes bien stylés étaient au premier rang pour acclamer l'armée de la révolution mondiale. Les officiers à particules défilaient cérémonieusement entre les haies de cette crapule qu'un seul canon de 37 braqué sur elle eût mis à genoux. Les derniers chars venaient à peine de passer que de monstrueuses familles de youtres berlinois remontaient les Champs-Elysées au cri de “ Fife lé Vront Bobulaire ”. J'en pourchassais quelques-uns en hurlant : “Maul zu ! Juden ! Maul zu !”, ce qui ne laissait pas de les effaroucher un peu. C'était un bien mince dérivatif pour un excité de mon espèce, possédé par l'idée de la guerre civile. J'exultais en découvrant que Stendhal pensait déjà que par elle seule “ les Français redeviendraient les hommes énergiques du temps de Henri IV, qu'elle dissiperait notre légèreté et ranimerait notre imagination ”.

Malgré le plus décevant prélude, je ne voulais pas encore désespérer qu'elle éclatât, non par la volonté des nouilles à cocardes, mais à force de gabegie. Révolutionnaire en quête d'emploi, livré aux rêves comme un chômeur, pendant mes longues promenades à travers Paris souillé et morne, je me racontais un livre d'anticipation, avec mes dernières expériences et une morale de ces occasions perdues que je commençais à connaître trop bien. Mais une foule de besognes quotidiennes, infiniment plus pressantes, sinon plus utiles, allaient me solliciter.

Mon ami Robert Brasillach a déjà écrit dans ses grandes lignes l'histoire de Je Suis Partout pendant son hivernage sur la feue ligne Maginot. Je ne vais donc pas la refaire. J'y ajouterai seulement quelques traits.

Je Suis Partout avait été créé, il y a une dizaine d'années par Arthème Fayard, qui fut un marchand de papier très ingénieux et très habile. Dans son esprit, ce devait être le pendant de droite du journal bolchevisant Lu qui faisait chaque semaine une abondante revue de la presse étrangère, une sorte de frère cadet, mais plus grave et plus disert, de Candide. Il est amusant de penser que la rédaction en chef avait failli en être confiée d'abord à un Juif russe, André Levinson, d'une culture à peu près infinie, d'une intelligence admirablement aiguisée, rompue à toutes les pensées d'occident, - ce qui ne l'empêchait pas d'être d'un caractère foncièrement judaïque - le seul Juif avec qui j'eusse été fâché de rompre violemment. Mais il eut l'esprit de mourir à temps. S'il est exact que chaque antisémite a son juif, le mien est mort... Pierre Gaxotte, le brillant historien antirépublicain lorrain de Revigny, un des principaux créateurs de Candide, lui avait été finalement préféré.

A l'avènement de Léon Blum, Je Suis Partout avait déjà cessé depuis de longs mois d'être une sorte de Temps hebdomadaire, érudit et rassis, s’adressant aux messieurs d'âge, gros actionnaires, honorables industriels, qui avaient pu d'abord trouver dans ce journal un respectueux défenseur de leurs portefeuilles. Les études sur la production du nickel ou les dernières doctrines financières des Etats-Unis y avaient fait place peu à peu à des rubriques de politique intérieure dont le ton ne cessait de monter. Au 6 Février déjà, le fascisme de Je Suis Partout sentait le roussi pour la droite comme pour la gauche et manquait de lui attirer l'excommunication majeure de l’Action Française. Les leaders de Pierre Gaxotte étincelaient d'esprit et de toutes les flammes des plus raisonnables passions. Qu'il s'agît d'expliquer le mécanisme d'un impôt, d'une méthode économique, ou d'un pacte d'alliance, de fustiger un imbécile ou de trouver dans l'histoire les leçons de notre dernière crise politique, rien n'était plus clair, plus vif et d'une langue plus ferme. On ne pouvait guère, pour cette période-là, lui reprocher qu'un souci excessif d'orthodoxie économique, d'équilibre financier, l'inquiétude devant les fluctuations du 3%, toutes choses héritées de son maître, le très capitaliste Jacques Bainville.

Un rédacteur du Journal de Rouen, Pierre Villette, rompu à toutes les combinaisons de couloirs, signait Dorsay dans nos colonnes une chronique parlementaire pleine de talent, de bon sens et de vigueur, dans laquelle l'avait précédé pour un temps très court le vendu Edile Buré : car Buré fut aussi un collaborateur de Je Suis Partout. Quelques jeunes diables se faisaient les griffes dans les coins, tous introduits par Gaxotte que l'académisme ennuyait. Je devais à son amitié de compter parmi les collaborateurs du début. Le premier gros morceau de ma contribution avait été une copieuse et consciencieuse étude sur les étrangers en France, nullement xénophobe, mais pour les conclusions d'un racisme qui ne savait pas encore très bien son nom. Gaxotte, il est vrai, avait porté un ciseau prudent clans le chapitre nègre et le chapitre juif. Mais cela se passait dans les temps timides de 1935.

Au printemps de 1936, nous possédions entre les mains, avec Je Suis Partout, un instrument de polémique fort remarquable, qui nous rapportait environ cinq sous de la ligne, mais que nous venions d'employer avec une énergie croissante pour l'affaire des sanctions, pour toute la sale cuisine préalable au Front Populaire. Tant et si bien que les riches mercantis de la maison Fayard, pris d'une intense venette en voyant au pouvoir les hommes qu'un de leurs journaux venait de couvrir d'opprobres pendant tout l'hiver, avait décidé de supprimer purement et simplement Je Suis Partout, et placardé dans ses colonnes l'annonce de sa disparition. Le même jour, Je Suis Partout renaissait de ses cendres, autour d'un guéridon de la place Denfert-Rochereau. Nous étions là, avec notre aîné Dorsay, quatre des plus jeunes de l'équipe, P.-A. Cousteau, Georges Blond, Max Favalelli et moi, ayant tous en poche un pneumatique reçu du matin, où un gendre de M. Fayard nous apprenait “ que Je Suis Partout n'était pas, comme nous le savions, une affaire, que l'insuccès des nationalistes le rendait désormais inutile ”, bref qu'il ne restait plus qu'à l'enterrer. Nous exhalions furieusement notre colère et notre dégoût. Nous conjurions de ne point céder Gaxotte hésitant, objectant qu'un journal ne pouvait reparaître après avoir annoncé son trépas. Nous abandonnions pour six mois, s'il le fallait, nos modestes salaires. Nous envoyions au diable tous les us et coutumes. Nous ne voulions rien savoir, hormis qu'il nous était impossible d'accepter une aussi humiliante et ridicule défaite, de disparaître devant un Blum, par le décret de deux ou trois bourgeois verts de peur qui n'avaient même pas consulté les artisans, les vrais possesseurs de leur journal. Notre ténacité, qui était belle, l'emporta. Le vendredi suivant, nous imprimions un numéro délivré de toute contrainte, plus énergique que jamais.

Quelques mois après, Je Suis Partout marchait gaillardement d'un pied neuf, avec une petite troupe de nouveaux venus : Charles Lesca, notre administrateur, majestueux, souriant, d'un courage politique que rien ne devait ébranler, Alain Laubreaux, arrivant des journaux et des milieux du radicalisme toulousain, d'abord accueilli avec quelques réticences, mais qui allait compter bientôt parmi les plus convaincus et les plus entraînants de notre bord. En quelques semaines, par son mordant et sa verve, il donna la célébrité à notre chronique dramatique où il succédait au Juif à barbe assyrienne Benjamin Crémieux. Robert Brasillach, que je connaissais depuis longtemps, puisqu'il était déjà critique littéraire de l'Action Française à vingt-trois ans, avait accepté d'être notre rédacteur en chef, mettant aussitôt à notre service cent idées par jour et toutes les formes d'un inépuisable talent. Pour ne pas être trop incomplet, le portrait que j’aimerais tracer de ce garçon si divers, de cet esprit si fin et séduisant dépasserait par trop le cadre de ce livre. Réservons-le pour mes souvenirs de vieillesse... Comme il ne sera question ici que de politique, je dirai que Brasillach était venu au fascisme par la poésie, ce qui n'était pas, il allait bientôt le prouver, la moins bonne façon de le comprendre.

L'équipe de “ base ” de Je Suis Partout travaillait dans une atmosphère d'indépendance et d'amitié dont Robert Brasillach a parlé mieux que personne dans Notre avant guerre. Toutes les décisions se prenaient au milieu de conciliabules joviaux et féroces que nous appelions le Soviet. Gaxotte intervenait quand il le fallait de sa voix tranquille, avec un léger défaut au bout de la langue, pour éclaircir une définition, redresser l'interprétation un peu aventurée d’un événement ou d'un propos. Il était plus âgé que nous de huit ou dix ans, mais la chance voulait qu'il parût presque aussi jeune. Nous entourions, nous aimions et nous écoutions comme un frère aîné plein de sagesse, investi de notre confiance aveugle, ce petit homme de santé fragile, mais à la pensée si ferme, ayant, avec ses yeux noirs brillants d'ironie et son nez retroussé, une physionomie de ce XVIIIe siècle où il semblait être né, mettant de la vie et de l'esprit dans les plus austères sujets -- je me souviens d’une conférence de lui sur l'administration au temps de Louis XV qui fut aussi délicieuse que savante -­plus docte que trois Facultés réunies, et avec cela d'une espièglerie de collégien, ayant une prédilection pour le cirque, les ballets et les farces du cinéma américain, Gaxotte si cher et qui devait être si décevant, le plus amèrement regretté des compagnons perdus.

P.-A. Cousteau, Bordelais brun et viril, bouillant d'enthousiasme sous une enveloppe flegmatique, ancien citadin de New-York où il avait même été prolétaire, travaillait jusqu'à quatre heures du matin chaque nuit dans la géhenne du grisâtre Journal. Il se délivrait joyeusement chez nous de ses contraintes et se vengeait sur I'U. R. S. S. et Roosevelt que personne en France n'a mieux dépiauté. Cousteau se moque de la littérature. C'est cependant, de nous tous, un de ceux dont la phrase retombe le plus solidement sur ses pattes. Georges Blond, dont les premiers romans avaient révélé le sobre et pénétrant talent, nous donnait avec infiniment d'humour une galerie de l'antifascisme, bourgeois de préférence, qui a préfiguré le Travelingue de Marcel Aymé. Nous avions aussi Camille Fégy, bouillonnant, journaliste de premier ordre, qui s'appelait chez nous Jean Meillonnas. Il faisait notre liaison avec Jacques Doriot. C'était un ancien communiste, phénomène absolument neuf dans un groupe de nationaux. Henri Lebre, l'un des principaux militants doriotistes lui aussi, mais venu de la doctrine maurrassienne, débarquait chaque semaine de la Ferté-Milon pour décrire, sous le nom de François Dauture, dans des articles obstinés et posés, l'absurde composition des Etats Versaillais, Yougo-Slavie, Tchéco-Slovaquie surtout, sa bête noire, annoncer leur démembrement fatal. Nous avions encore Ralph Soupault, polémiste du dessin, ancien caporal de tirailleurs marocains, répertoire vivant de tout le folklore de l'infanterie et de la marine françaises, le grand militariste de notre bande avec moi ; le fidèle et charmant Robert Andriveau, fasciste endurci et ténor sentimental de nos banquets ; et encore le docteur Paul Guérin, personnage universel, cagoulard magnifiquement barbu, révolutionnaire de la meilleure trempe, homme d'action autant que de savoir, l'un des plus remarquables phtisiologues de Paris, excellent journaliste, orateur vigoureux, l'un des chefs désignés pour une refonte vraiment nationale et sociale de sa corporation, comme par hasard l'un de ces anciens militants royalistes, trop doués et ardents pour n'avoir pas encouru l'ostracisme de Maurras.

Je Suis Partout devait sa seconde naissance à un sursaut vraiment fasciste : volonté de s'affranchir du capital peureux et dégoûtant, volonté d'une collaboration étroite dans des idées absolument communes et le même esprit d'enthousiasme et de jeunesse. C'était certainement le seul journal de France qui fût sans directeurs, sans fonds appréciables, sans la moindre servitude, conduit et possédé par la petite bande qui l'écrivait.

Je n'ai pas besoin d'insister sur les ennemis mortels que nous nous étions faits à gauche. Il était naturel encore qu'une entreprise aussi révolutionnaire nous valût l'hostilité moins ouverte mais plus pernicieuse des bourgeois nantis, qui détestaient notre ordre à l'égal des pires subversions. Ils affectaient de nous tenir pour des fantaisistes ou des chahuteurs. A nos condamnations catégoriques de toute espèce de libéralisme, ils opposaient, avec une ironie doctorale, la complexité des affaires. Notre irrévérence pour l'argent les scandalisait jusqu'au fond de leurs fibres. Jalousies de jeunes gueux ! On verrait bien, ricanaient-ils, comment nos principes résisteraient à quelques jolis mariages et quelques succès de librairie.

Pour l'immédiat, on nous annonçait avec des sourires apitoyés notre inévitable faillite. Ce qui n'empêchait pas qu'avec un titre qui ne valait et ne signifiait plus rien, des ressources inexistantes, en dépit d'une conspiration hermétique de silence autour de nous, notre journal, après douze mois de vie libre, avait atteint toute une clientèle nouvelle, doublé son tirage, quadruplé ses abonnements.

Mais au bout d'un an du ministère Blum, il fallait bien notre vocation de ferrailleurs et l'orgueil de notre indépendance pour ne pas être envahis d'un immense scepticisme devant l'horizon politique de notre pays.

Le Front Populaire, à l'usage, s'était révélé fort décevant pour les amateurs de batailles rangées. Du fond des loges, ces sacristies de la République, il lui venait évidemment de prudents conseils. Léon Blum, à force d'ergotages et de prophéties talmudiques, cherchait bien à maintenir un mythe de l'ère socialiste. Mais on le sentait bridé par sa propre pleutrerie, par la grosse bourgeoisie des Juifs français qui craignait un regain d'antisémitisme, par la grosse bourgeoisie chrétienne qui s'était empressé de composer avec lui, par la petite bourgeoisie laïque des fonctionnaires et des instituteurs, haineuse mais bien trop étriquée pour réaliser une véritable subversion.

On assistait toujours à la vieille pitrerie des partis gesticulant des rôles. Les défroques étaient simplement de couleurs plus agressives. Les méfaits du Front Populaire tenaient beaucoup moins à la volonté qu'à la piteuse incapacité de ses pantins. Quelle que fût la cause, cependant, ces méfaits étaient assez graves pour réveiller le pays.

Les finances étaient pillées, l'économie saccagée, la plus grossière démagogie substituée à toutes les règles du gouvernement des hommes. La politique extérieure, où la gabegie avait des conséquences encore plus sinistres mais moins immédiates, était le fort de ces messieurs, le terrain où ils ne faiblissaient jamais, où ils pouvaient se livrer à toutes leurs lubies et tout leur sectarisme, où leur vénalité devenait la plus profitable, où ils cueillaient à foison les arguments jetés aux prolétaires impatients et qui commençaient à soupçonner la comédie. On conduisait la diplomatie française comme les élections municipales d'un canton radical-socialiste où il s'agit d'expulser trois nonnains. La France exécutait devant l'Europe entière une grotesque pantomime, présentant un derrière fuyard et foireux quand elle devait montrer les dents, clamant qu'elle ne permettrait ni ceci ni cela, et dégringolant dans une trappe à guignol quand ceci ou cela s'était produit. Elle se gargarisait avec des décoctions d'entités genevoises, elle pelotait amoureusement des foetus de peuples lointains, et refusait aigrement, sous des prétextes insanes, l'alliance qu'une grande nation lui offrait à sa porte.

Il nous manquait peut-être l'incendie des usines, le viol des filles des patrons. Mais le tableau était déjà d'une suffisante éloquence. Accouru du fond des ghettos d'Orient à l'annonce de la victoire raciale, le juif pullulait, dans son état originel de crasse et d'outrecuidance le plus propre à écoeurer un Français de vrai sang. Les origines métèques du fléau qui nous frappait étaient éclatantes sous nos yeux. La faucille et le marteau ne se cachaient pas d'être l'insigne de la révolution mondiale. Les trois flèches socialistes venaient en droite ligne du “ Rote Front ” d'Allemagne, apportées dans la pacotille des youtres émigrés, avec la fameuse formule “ Pain, paix, liberté ” qu'il n'y avait eu qu'à traduire, avec le hideux poing fermé enfin. Les cortèges de la Bastille défilaient selon les mêmes rites que ceux de la place Rouge à Moscou, avec les mêmes accessoires, banderoles, ballonnets, pancartes barbouillées de symboles prolétaires, photos de chefs bolcheviks dans un format gigantesque, trimballées comme des icônes. Quand le gouvernement de la France tenait ses assises devant le peuple, à Luna Park ou ailleurs, c'était sous les portraits de Karl Marx et de Liebknecht. Quelques zozos avaient fait l'honneur à nos misérables laquais communistes de leur propagande électorale, en effet saisissante. Mais tout était fourni par le Kremlin, depuis les photos-montage jusqu'au slogan génial des Deux Cents Familles, les juifs servant de colporteurs.

Comme si l'apologue n'avait pas encore été assez complet l'Espagne étalait le tragique spectacle d'un pays qui avait trop longtemps, lui aussi, toléré ces barbaries étrangères, et montrait la voie militaire et sanglante du salut. Nos ministres en avaient aussitôt profité pour achever de se dépeindre, prenant passionnément le parti d'une lie d'assassins voués à une perte inévitable, aggravant et prolongeant le carnage, eux les pacifistes, les antimilitaristes, les humanitaires, par leur trafic ignoble de mercenaires et de canons.

Cependant, ce n'était point encore assez pour arracher la bourgeoisie française à son sommeil de marmotte. Au premier jour du ministère Blum, on avait pu voir la quasi totalité de sa presse acceptant, avec un soupir sans doute, mais si timide ! “l'expérience” qui venait. Même chez de plus hardis, toute allusion à la juiverie de Blum demeurait proscrite, inconvenante. L'armée considérait que l'action politique n'était toujours pas prévue au règlement. Elle se déclarait d'ailleurs fort satisfaite, puisqu'on lui laissait M. Daladier et qu'on lui votait sans sourciller de somptueux fantômes de crédits. La catholicité, admirant que Jean Zay n'eût pas encore fait brûler les écoles libres et organiser l'éducation sexuelle des petites filles par des exhibitionnistes du ghetto, exécutait devant les pitres et les gredins du pouvoir ces exercices de plate échine auxquels elle était rompue depuis si longtemps. L'Aube pouvait écrire, au mois d'avril 1937, en pleine déliquescence de la blumerie : “Ce gouvernement que l'on hait est pourtant le représentant de l'autorité consacrée par Dieu.” Ce n'était point le paradoxe d'un méprisable petit torchon, mais la pensée fidèlement exprimée du plus haut prélat français, le cardinal Verdier, ce vieux maquignon d'Auvergne, qui dès le printemps 36 avait reconnu aux Homais et aux Judas du ministère tous les apanages du droit divin.

La farce énorme de la main tendue des communistes avait trouvé chez les catholiques militants et chez les ministres de l'Eglise non seulement des complices, mais des crédules fervents. Jacques Maritain, coupant des poils de rabbin en quatre au nom du Sacré Coeur, mobilisait toute la théologie et toute la métaphysique pour innocenter Israël, voire pour nous le proposer en modèle. Ce thomisme de synagogue avait, comme tant d'autres choses qui semblent planer dans une noble spiritualité, la plus triviale des explications : le partage du lit et du bidet, le conjungo de notre philosophe avec la juive Raïssa. J'avais rappelé ce petit détail dans un de mes articles, et qualifié Maritain, comme il convenait, de souilleur de la race, Rassenschander. Quelques jours plus tard, dans une feuille soi-disant nationale, un dévot tricolore me répondait en s'étranglant d'horreur et en stigmatisant mon paganisme hitlérien.

Les bien-pensants, qui sont en règle avec leur conscience quand ils ont donné pour Noël une vieille culotte au plus minable de leurs esclaves, s'étaient laissé choper par la bande Blum la seule réforme vraiment humaine et logique, celle des congés payés, inconcevable évidemment à leur routine et leur sordidité. C'était à qui maintenant singerait le plus platement les démagogues et ferait le plus solennellement savoir l'intérêt passionné qu'il portait, à la “classe prolétarienne”. Rien sans doute ne m'a davantage irrité que cette avalanche d'études “sociales”, de systèmes, de professions de foi qui toutes arrivaient après la bataille, ces combinaisons livresques de syndicalisme, de corporatisme, ces salmigondis de Marx et de La Tour du Pin, ces solutions décisives professées par des littérateurs ou des cléricaux qui n’avaient pas seulement bu une fois dans leur vie un verre avec un authentique ouvrier.

On eût juré qu'une gigantesque conjuration travaillait à neutraliser par d'obliques moyens les résistances sur lesquelles les Français pouvaient le plus naturellement compter. Aucun cas ne semblait être d'une plus dramatique clarté, pour un esprit chrétien, que celui de l'Espagne. Pourtant, nous avions vu des catholiques illustres et même intolérants comme Mauriac et Bernanos devenir les détracteurs les plus acharnés et les plus fielleux de Franco. Ces défenseurs bénits des fusilleurs de Christs et des dynamiteurs de moines étaient habiles à travestir leurs humeurs et leurs perversités intellectuelles en algèbres casuistiques. Leur clientèle était rompue elle aussi à ces exercices. Ajoutez que ces effroyables docteurs, comme pour la condamnation de l'Action Française, parlaient au nom de Dieu, de la foi, des sacrements, de l'Eglise, et brandissaient tous les tonnerres du dogme sur la tête de leurs contradicteurs. Leur religion ne leur fournissait ainsi que des armes déloyales. L'orgueil morbide de ces étranges disciples de Jésus n'admettait pas la moindre retouche à leurs plaidoyers et leurs réquisitoires. On peut invoquer la demi-folie de Bernanos qui dans les pires circonstances demeure du reste digne du nom d'écrivain, avec ses livres embrouillés par les fumées de l’alcool, mais que trouent soudain des pages puissantes, furieuses ou noires. L'autre, l'homme à l'habit vert, le Bourgeois riche, avec sa torve gueule de faux Gréco, ses décoctions de Paul Bourget macérées dans le foutre rance et l'eau bénite, ces oscillations entre l'eucharistie

et le bordel à pédérastes qui forment l'unique trame de sa prose aussi bien que de sa conscience, est l'un des                     plus obscènes                                                      coquins qui aient poussé dans                                     les

fumiers chrétiens de notre        époque. Il est     étonnant que l'on n'ait       même  pas

encore su lui intimer le silence.

C'était bien le moindre       des châtiments    pour un pareil salaud.      Lui et    ses

semblables ont pourri une         foule d'esprits,   si médiocres et mous        que je    me

demande à vrai dire ce qu’on aurait jamais pu en attendre. Ils insinuèrent chez d’autres le doute. Ils contraignirent leurs adversaires à dépenser une vigueur, un temps et un talent précieux dans des querelles sans issue. Avec leurs paraboles, leurs signes de croix, leurs encres saintes et leur morgue littéraire, ils n’étaient tout vulgairement et bassement que les agents d'une diversion politicienne.

Les partis nationaux, par leur morcellement et leur passion de la chamaille, formaient un objectif de choix pour de semblables manoeuvres.

A la dissolution des ligues, ils avaient subi sans un geste la loi de l'ennemi et de quel ennemi ! le chimpanzé Albert Sarraut, le personnage le plus déshonoré et le plus inconsistant de la République.

La démocratie venait de leur donner par sa victoire une leçon qui n'était pas la première du genre, mais certainement la plus sévère. Elle avait consenti au coude à coude de ses factions les plus diverses. On s'étonnait à droite d'une pareille promiscuité des moscoutaires et des vieux conservateurs du radicalisme. On n'avait donc pas encore compris que le secret de tous ces gens-là était de s'entendre sur un seul sentiment, un seul principe. La démocratie, bon gré mal gré, suivant le mouvement irrésistible de l'époque, avait décidé et établi sa dictature. L'objet de cette dictature était vil ou vain, ses chefs imbéciles ou incapables. Mais le système existait, il avait force de loi, emportant les derniers débris de ces fameuses libertés dont les plus tièdes défenseurs de la Troisième République avaient toujours reconnu qu'elles étaient un de ses plus enviables avantages. Les maîtres du jour s'étaient empressés de les mettre l'une après l'autre sous clef. Seule subsistait encore pour quelque temps la liberté de la presse, trop gros morceau pour être escamoté d'un coup. Mais ce n'était point la faute de Léon Blum.

A droite, on discourait toujours sur l'opportunité ou les périls d'un gouvernement autoritaire. Comme on s'entendait traiter de fasciste à longueur de journée dans l'autre camp, on s'épuisait à énumérer pour quelles raisons et pour quelles nuances on ne l'était pas. Ce qui ne faisait du reste pas baisser d'un ton les clameurs des meetings officiels.

La gauche tout entière avait reçu la même éducation de parti, qui faisait selon les tempéraments des communistes, des socialistes durs, des mous ou des radicaux plus ou mens marxifiés, mais leur créant à tous le même idéal avoué peu ou prou : le marxisme justement, avec cette tendresse ou cette indulgence, si souvent observée chez des radicaux d'aspect très rassis, pour la Russie communiste, qui avait sans doute beaucoup péché, mais restait la terre du grand espoir, égalitaire et “progressiste” (ainsi jargonnaient-ils), le soleil levant de leur religion. La droite, hormis quelques maurrassiens complets et les indépendants de notre sorte, respirait l'éducation libérale, qui vous constituait un petit capital de catholicisme et de patriotisme à n'entamer que dans les grandes occasions, préparait admirablement des lignées de modérés pétris d'un individualisme mesquin, tandis que les cervelles des plus intelligents se liquéfiaient dans d'interminables, stériles et anarchiques débats.

La droite comptait quelques hommes d'action - pas beaucoup - dépourvus de toute doctrine, quelques excellents doctrinaires incapables d'imaginer une ombre d'action, des dilettantes que la canaille ennuyait, des hommes lucides mais sans argent, des riches assez effrayés mais qui lâchaient avec regret une infime aumône à leurs défenseurs, enfin une foule de bourgeois moutonniers, incultes, froussards et cupides, où le sieur de La Rocque n'avait pas eu grand- peine à recruter sa fameuse armée de Peuseufeux. On y voyait s’agiter, frelonner, des petits personnages encombrants, insignifiants ou louches, conduisant des “ partis ” de cinq cents membres, dont deux cents policiers. Il fallait une candeur intrépide pour donner à cela le nom d'opposition.

Un garçon jeune et quelque peu courageux, s'ennuyant dans l'une ou l'autre de ces chapelles, poussait-il une pointe étourdie, faisait-il une maladresse, les vieillards gardiens des théories, au lieu de le guider, l'écartaient en toute hâte. Les hommes d’Action Française par exemple, qui se moquaient si bien du tribunal genevois sans gendarmes, n’avaient jamais pu ou voulu concevoir la nécessité d'une Sainte Vehme pour sanctionner leur politique. L'épisode de la Cagoule a montré que les nationaux pouvaient trouver dans leurs rangs mêmes tous les hommes de main qui leur firent si stupidement défaut. Ils avaient préféré les exclure, les abandonner à tous les pièges de police où leur ingénuité et leur isolement devaient fatalement les conduire. Le lâche empressement de la droite, des Maurrassiens tout les premiers, à renier et accabler les cagoulards lorsqu'ils furent découverts, en apprenait davantage que cinquante années d'études politiques sur les espoirs de réaction qui subsistaient pour notre pays.

Certains esprits ingénieux et férus d'histoire répétaient volontiers au début de 1936 : “ On attend que la révolution éclate. On ne sait donc pas qu'elle est commencée depuis deux ans ? En 89, on faisait l'erreur inverse. Tout le monde croyait la révolution terminée, alors qu'elle commençait à peine. ”

Soit. Mais personne ne disait que la France avait aussi la révolution qu'elle méritait, à son image. C'était une de ces maladies qui n'ont plus leur virulence habituelle lorsqu'elles frappent un organisme débilité et qui réagit à peine. Les symptômes sont moins visibles, les choses traînent en longueur. Ce qui n'empêche pas le patient d'être promis au trépas. Dans l'état moral et physique de la France, la gabegie blumesque équivalait pour elle à deux années de vraie terreur bolcheviste.

La petite bande de Je Suis Partout était dans la nation une des rares cellules saines et vigoureuses, et capables de lutter contre le bacille. Ces mois de 1936 et de 1937 auront été pour nous l'âge d'or de l'invective.

Nous avions compris. Le grand danger n'était plus hors de nos frontières, mais chez nous. La France était en train de se détruire par le dedans. Ses absurdes maîtres mettaient le comble à leur malfaisance en invectivant tous ses voisins.

Mon vieil ami le colonel Alerme, ancien chef du cabinet militaire de Clemenceau, marsouin pendant vingt ans de sa vie, l'un des plus infaillibles prophètes que j'aie connus, disait très souvent : “ je me demande ce que les Allemands attendent pour entrer chez nous comme chez eux, pour venir foutre cul par-dessus tête toute cette saloperie.. ” Je me récriais: “ Tout de même, mon colonel ! L'armée française ! la ligne Maginot ! ”

- “ Je vous dis : cul par-dessus tête, et comme ils voudront. ”

Mais pour notre bonheur, les Fritz ne paraissaient pas autrement décidés à vouloir. Nous fondions sur ce fait des espoirs assez solides, du moins pour un certain terme.

Plus la France bêtifiait, s'avachissait, et plus nous nous sentions lucides. L'arithmétique de Maurras, “ Hitler ennemi No 1 ”, nous portait sur les nerfs. Dans son dernier livre, Les Dictateurs, composé aux trois quarts par des nègres (j'y fis les Soviets et le Portugal, Brasillach, je crois, l'Italie et l'Espagne), Jacques Bainville, l'homme le plus averti de l'Allemagne dans l'Action Française, avait couvert de son nom des phrases comme celles-ci : “ Hitler parle toujours des Juifs avec une haine profonde et une absence complète d'esprit critique... Les idées que semble se faire l'auteur de Mein Kempf sur le développement de la “nation juive” à travers le monde sont si grossières qu’on se demande s'il ne s'agit pas d'images frappantes destinées à la foule, aux troupes, aux sections d'assaut, de mythes créateurs d'énergie beaucoup plus que de raisonnements sincères ”. Le remâchage des querelles avec les mânes de Gabriel Monod, les disputes autour des textes du Bas-Empire sur la romanité ou la germanité des Gaulois, les diatribes sur la goinfrerie allemande, recueillies avec soin dans le Dictionnaire des idées de Maurras, sentaient vraiment le vieux grimoire. L'assimilation de l'Allemand au juif était d'une fantaisie par trop énorme. Dans la préface de son Allemagne éternelle, où il venait de reproduire un gros paquet de ces paperasses, Maurras n'hésitait pas à nous donner comme signe de la férocité teutonne les nouveaux procédés de stérilisation, et à nous menacer d'un écouillage méthodique au cas où les Hitlériens deviendraient nos vainqueurs.

On n'édifiait pas davantage une politique étrangère sur ces exégèses poussiéreuses et sur d'aussi grosses naïvetés que sur les humeurs du ghetto et les rancunes des loges. La balance militaire était désormais renversée ; du jour où la Wehrmacht avait pénétré en Rhénanie, nous avions pu nous déclarer d'autant plus pacifistes que l'anarchie ne cessait de croître dans notre pays. Jamais un seul jour, depuis la fin de la guerre, on n'avait fait chez nous une politique française, mais celle de l'Internationale démocratique et des Anglais. Le nationalisme ne consistait-il pas d'abord à se dégager d'une aussi scandaleuse et funeste tutelle ? Nous ne pouvions plus rien contre l'Allemagne sans de haïssables complicités. N'étions-nous pas en droit de proposer au moins une expérience nouvelle ? Une entente bien motivée d'une France réellement libre avec l'Allemagne nationale-socialiste ne devenait-elle pas pour nous la seule issue logique et favorable, le système où les intérêts de la patrie seraient le mieux garantis?

Nous relisions parfois, pour nous ébaudir, un mirifique reportage de Candide à Venise, où M. jean Fayard, du haut de son altière perspicacité, avait dépeint le Führer, en veston, son chapeau sur le ventre, tel un humble commis qui sollicite une place, devant les superbes et condescendants Italiens. Aujourd'hui, par les soins avisés de nos religionnaires, Italiens et Allemands faisaient route ensemble, et le petit homme au chapeau tenait d'une main d'acier les rênes de l'attelage.

Il se pouvait que selon Platon, Aristote et les Pères de l'Eglise, l'Allemagne ne fût pas digne de commander l'ordre en Europe. Mais dans l'immédiat qui nous importait beaucoup plus, il nous fallait bien reconnaître que sans Hitler et les sections d'assaut, avec les millions de communistes qui avaient grouillé dans le Reich, avec Léon Blum et Thorez chez nous, la République marxiste en

Espagne, Maurras aurait perdu depuis un certain temps déjà le goût du grec, et l'hôtel de l'Action Française, rue du Boccador, abrité un triomphant commissariat du peuple.

Nous découvrions chaque semaine un peu plus le robuste et tenace réalisme de Hitler, tranchant si éloquemment sur les logomachies et les conciles de chez nous :

“ Il ne faut pas s'attarder aux froissements passés lorsqu'on veut faire une politique d'alliances ; celle-ci n'est féconde que si l'on sait profiter des leçons de l'histoire... On ne trouve pas d'homme d'Etat, qu'il soit anglais, américain ou italien, qui ait jamais déclaré être anglophile. Tout homme d'Etat anglais est naturellement d'abord Anglais, tout Américain est avant tout Américain, et il n'y pas d'Italien qui soit prêt à faire une autre politique qu'une politique italianophile. Quiconque prétend bâtir des alliances sur les dispositions germanophiles des hommes d'Etat importants de telle ou telle nation étrangère, est un âne ou un menteur. La condition nécessaire pour que les destinées de deux peuples soient liées, ce n'est pas l'estime ou la sympathie réciproques, c’est la perspective des avantages que chacun d'eux retirera de l'association. ”

Quel vigoureux écho à mon cher Machiavel.

Etait-il nécessaire que la fameuse philippique de Mein Kempf contre la France, écrite en plein jurisme poincariste par un soldat vaincu, nous cachât éternellement tant d'autres pages où cet homme proclamait la stérilité de la lutte entre la France et l'Allemagne, et fixait au peuple germain son vrai terrain de conquête, l’Est, la Russie, voie des Chevaliers teutoniques ?

Le destin le plus profondément souhaitable, pour nous et l'Europe entière, n'y était-il pas inscrit ? Puisque les démocraties, contre nos plus puissantes objurgations, avaient tout fait pour que l'Allemagne retrouvât sa force, il faudrait bien maintenant admettre que cette force s'employât quelque part. Si les Germains, étouffant sur un sol trop étroit, reprenaient leurs chariots d'invasion et fondaient sur l'Orient slave, ne serait-ce point pour eux et pour nous le meilleur exutoire, un but autrement accessible que la prussianisation de la Touraine ou de la Bretagne, et au surplus, l'écrasement du bolchevisme ? Qui défendait de concevoir une diplomatie française détournant par de solides assurances leur masse de ce côté-là ?

Nos rendez-vous du vendredi soir, dans une triste brasserie de Denfert- Rochereau apparaîtraient aujourd'hui encore, si nous avions été assez fats pour en tenir registre, comme une école de la sagesse politique. Nous savions qu'entre les fameuses condamnations morales des Etats-Unis et leur aide effective, il y aurait toujours les interminables palabres d'une république parlementaire, les répugnances de cent millions d'Américains, les dizaines d'années encore de pacifisme wilsonien, qui laissaient sans armes cet immense peuple. Nous connaissions toutes les faiblesses, qui tôt ou tard seraient mortelles, des nations fabriquées ou gonflées par le traité de Versailles. Nous savions que la France avait pu grandir et prospérer pendant plus d'un siècle, malgré un régime dont toutes les têtes solides du pays avaient dénoncé dès 1830 les tares, parce que ce régime possédait alors la vitalité de la jeunesse, que son idéologie faisait son tour du monde après être née chez nous. Notre patrie était dans ce temps-là en avant, remorquée par de très sottes chimères, mais à l'avant malgré tout. Aujourd'hui, la démocratie était vermoulue, et les Français demeuraient à peu près seuls, fort attardés, sur son vieux bateau poussif. Ils n'arrivaient pas à l'abandonner par la faute des écumeurs qui s’en étaient emparés, s'y étaient installés confortablement et soudoyaient les capitaines.

On pouvait bien tendre les voiles : le vent soufflait d’un autre bord. L'Europe, cervelle de la terre, retrouvait le besoin d'une hiérarchie plus naturelle. Les principes autoritaires gagnaient irrésistiblement du terrain et les nations qui les avaient mises en oeuvre ouvraient maintenant la marche. Le XXe siècle serait celui des dictatures et du national-socialisme. Il ne servait à rien, sinon à nous perdre, de nous mettre en travers d’un courant que nous n'aurions pas la force de remonter. La sagesse était de le suivre, à notre façon : ce que nous voulions, par amour de notre patrie décevante mais dont nous chérissions l'admirable passé, pour notre repos et notre orgueil de Français fatigués de vivre dans un pays chancelant, livré aux Juifs et à des bonimenteurs forains, où tout, de la monnaie à la paix, était devenu précaire, et qui faisait rire l'étranger.

Nous appelions tout cela notre ligne, à la manière de Lénine dont j'ai toujours admiré la méthode révolutionnaire. Les plus soucieux d'une rigoureuse orthodoxie étaient sans doute Brasillach et moi-même.

Telle que l'avaient formée l'amitié, le hasard, les affinités et la haine de ses adversaires, l'équipe de Je Suis Partout dépensait une somme de talent, d'intelligence et de courage qui auront, surtout de 1936 à 1938, sauvé l'honneur de la presse française pendant les infernales années de la nouvelle avant-guerre, hantées par tous les spectres du mensonge, de la calomnie, de la bêtise et de la peur. Mais à mesure, que les jours passaient, nous sentions davantage l'énorme disproportion de notre tumulte intérieur et de nos moyens. Les seuls objets raisonnables que la politique française pût, selon nous, se fixer, surtout hors des frontières, exigeaient un renversement complet du régime. Qu'était-ce, pour un pareil but, que notre malheureux hebdomadaire, n'ayant pas même en caisse les fonds d'un modeste affichage ?

Nous avions commencé de donner à quatre ou cinq quelques conférences, qui étaient plutôt des harangues, et où notre Jeunesse, notre entrain, notre verdeur remportaient le plus grand succès. J'avais un goût très vif pour cet apprentissage de la parole. Mais la déception était venue aussitôt. Je dévisageais avec ennui ces auditoires de “ nationaux ” toujours les mêmes, bons et placides bourgeois, dames aux chapeaux convenables de la rue du Bac, demoiselles légèrement prolongées éprises de belles-lettres, et rêvant de pétillantes correspondances avec les auteurs, deux gentilshommes de la rue des Saussaies qui feraient un compte rendu rassurant aux pouvoirs, jamais un seul adversaire à ébranler, si peu de néophytes même, et tant de crânes, de crânes.... les éternels “ genoux ” de la droite, tant de nobles débris de tous les cocuages illustres, du boulangisme, de la Patrie Française, de l'Affaire, de la Chambre bleu horizon. Quand il ne s'agissait pas des militants d'élite, dont l'activité consistait à s'embêter ponctuellement et doucement dans les cinquante et quelques cérémonies de ce genre égrenées sur la saison parisienne, ces braves gens étaient venus pour mettre des figures sur nos proses, juger de notre sex-appeal ou du choix de nos cravates. Certains, de moeurs plutôt confites à l’ordinaire, devaient chercher parmi nous le ragoût de quelques vocables un peu crus. Comme chez les chansonniers, auxquels ils nous assimilaient sans doute, leur joie était complète et notre triomphe assuré quand nous leur faisions l'honneur de les engueuler un peu.

Il eût suffi d'entraîner avec nous quelque part quatre ou cinq douzaines d'étudiants, de garçons, pour se dire que notre temps et notre verve n'avaient pas été perdus. Mais quand nous étions parvenus à bien allumer notre auditoire et à mouiller nos chemises, quand nous avions suffisamment insulté quelques ministres il ne nous restait plus qu'à nous remettre de ces prouesses et de la soif consécutive, en nous entre-félicitant autour d’un guéridon de Lipp ou des Deux-Magots.

A quelque point que nous eussions déchaîné l'enthousiasme, nous n'avions aucune bannière à déployer pour enrôler nos fidèles, aucun mot d'ordre à leur lancer, pas le moindre geste à leur enjoindre. Nous exécutions un numéro, le fascisme à vide, rien dans les mains, rien dans les poches.

Ce n'était guère notre faute. Nous faisions ce que nous pouvions. Nous valions mieux. Mais nos qualités mêmes étaient de celles qui, dans l'état du pays, nous garantissaient l'obscurité. Notre antisémitisme sans réserves aurait du reste suffi à nous marquer du sceau des intouchables, de la rouelle que les Juifs retournaient maintenant à ceux qui n'avaient pas pactisé, et dont les bons chrétiens se détournaient offusqués. Durant les vingt mois de Front Populaire, il s'était dépensé en fonds politiques parmi la droite assez de millions pour financer plusieurs révolutions. Mais cette manne se répandait d'abord sur des torchons illisibles, des groupuscules de conspirateurs funambulesques. Les prédilections des nantis, des personnages de poids allaient sans hésiter aux falots, aux farceurs, aux maîtres chanteurs, aux trembleurs, aux mollusques de la modération, des distinctions nécessaires, des nuances, béant dans la vase tiède de leur juste milieu, et par dessus tout à l'innombrable armée de la révolution selon les pantoufles et les fesses de Joseph Prud'homme, levée par le colonel Casimir, comte de La Rocque.

Pourtant, nous avions un tort sérieux. Nous n'allions pas jusqu'au bout de nous-mêmes. Au point où nous en étions, et où les choses iraient désormais, nous n'aurions plus rien perdu à casser franchement les vitres. Nous paraissions déjà incroyablement aventureux. Mais la part la plus sérieuse, et de loin, de notre programme, ne sortait point du petit cercle de notre intimité. Pour le problème franco-allemand, nous restions publiquement d'une discrétion embarrassée. Gaxotte avait une fois, fort avant que la question devînt brûlante, suggéré dans un article que l'on pourrait bien laisser à l'Allemagne le champ libre vers l'Est, que le secret de la paix était sans doute là. Cela n'avait pas laissé plus de traces qu’un paradoxe de dilettante, et Gaxotte lui-même n'y attachait peut-être pas plus de prix. D'une pareille proposition à un renversement des alliances, il n'y avait cependant plus qu'un pas. Sur ce sol enfin ferme et bien réel, des compagnons fort imprévus ne se fussent-ils pas joints à nous ? N'était-ce pas là une de ces violentes nouveautés, sans lesquelles il n'est point de révolution ?

Qui pourra dire que ce n'est là qu'une hypothèse creuse, puisque nous ne l'avons pas tentée ? Nous tenions dans nos mains cette cartouche de dynamite, capable de nous ouvrir une si vaste brèche. Mais nous n'osions pas l'allumer, par peur de son fracas. L'Action Française, depuis le premier jour de sa fondation, qualifiait de trahison toute tentative de rapports avec l'Allemagne par d'autres moyens que le canon. Elle nous reprochait déjà dans le privé un de ses transfuges, dont je parlais plus haut, notre ami Claude Jeantet, le mieux informé de tous les journalistes français sur le national-socialisme, qui avait l'incroyable témérité d'écrire de Hitler comme d'un homme politique d'un rang assez remarquable, d'étudier ses actes comme ceux d'un être humain, voire même de race blanche... Presque tous venus de l'Action Française, nous étions trop mal armés pour affronter le monstrueux entassement, décuplé depuis l'hitlérisme de préjugés, de sornettes, de bévues, d'ignorance, de haines naïves ou trop bien calculées, qui obstruaient, de ce côté-ci du Rhin, les routes de France en Allemagne. Maurras avait beau nous déconcerter souvent, son autorité nous troublait toujours. Nous n'avions pas l'audace de transgresser ensemble et publiquement son catéchisme.

Nous demeurions donc dans un rôle véhément, mais réduit à notre métier de pousse-prose. Nous faisions ce métier avec assez d'énergie et de pénétration pour acquérir plus tard le droit de parler haut. Mais nous en restions là, sans rien arrêter ni même débattre pour le prochain avenir. C'était peu pour qui avait entrevu l’espoir d'une lutte à outrance. Nous pensions, plus ou moins ouvertement, avoir encore beaucoup de temps devant nous. La démocratie nous avait habitués à son pesant et interminable manège. Nous étions peut-être bien démocratisés malgré nous.

Nous avions vu avec un assez vif dépit s'esquiver le ministère Blum, au moment où le pays sentait enfin qu'il fallait écarter à tout prix ce fléau ridicule. Le régime, qui ne manquait jamais de flair ni d'adresse pour cela, était encore parvenu à reculer l'événement décisif.

Exténuante balançoire ! Etait-il donc dit que nous aurions perdu tout ce temps à de fausses batailles, qui seraient dans trente ans aussi obscures que des chutes ministérielles sous Sadi-Carnot ?

Le repoussoir de Blum avait été nécessaire pour que Chautemps apparût moins souillé et funeste à quelques incurables niais. Après huit mois de vaseux barbotages, Blum réapparaissait, trois jours après que Hitler eût accompli l'Anschluss. Cela frisait la provocation. L'antisémitisme gagnait du terrain à vue d’oeil. Trop tard. Nous savions bien que les loges ne tarderaient pas à renverser la vapeur. Cette fois, Chautemps ne suffisait plus. On nous ramenait un Daladier repentant, annoncé à grand son de trompettes jacobines, salué par les orphéons des bourgeois enfin rassurés sur le sort de leurs titres et de leurs lingots d'or, regrettant déjà les secours qu'ils avaient consentis aux caisses de la droite.

Nous connaissions cette musique. Nous n'allions pas pour autant nous laisser distraire dans nos besognes. Nous pratiquions peu à Je Suis Partout la division du travail. Dans “ l'équipe de base ”, chacun aurait été capable de faire tout seul à tour de rôle le journal entier, depuis l'éditorial jusqu'à la chronique cinématographique. Mais je m'étais plus spécialement attribué la rubrique de l'antijudaïsme. J'avais ainsi rédigé et composé au début du printemps 1938 un numéro spécial sur les juifs dans le monde, d'une très grande modération de ton. Je jugeais plutôt malfaisants les petits professionnels de l'antisémitisme, ignares et étourdis, hurlant des insultes mononotes ou découvrant le sang juif du roi d'Angleterre. Je me souciais fort peu de l'authenticité ou de la fausseté des Protocoles de Sion. Il était plus que largement suffisant de s'en tenir aux faits et aux écrits irréfutables pour instruire le procès des juifs. Sous leur dictée, la presse des deux mondes pleurait leurs malheurs. Je me contentais de dresser l'autre bilan, celui de leurs escroqueries, de leur corruption, de leurs sabotages, de leurs destructions, de leurs assassinats. De fait, mon numéro fut entouré de ce silence absolu qui prouvait alors que l'on avait visé juste, que les Juifs n'osaient pas s'engager dans un écrasant débat. Sans une ligne de publicité, sans un seul écho de nos bons confrères nationaux, hormis l'Action Française, ce numéro s'était fort bien vendu. J'enrageais que nous ne pussions pas, faute d'un ou deux de ces chèques gaspillés dans tant d'entreprises imbéciles de la droite, le tirer à un million d'exemplaires. Que nous étions donc dépourvus devant les formidables moyens qui permettaient aux Juifs d'enterrer dans des sépulcres de silence et de cacher à des peuples entiers la vérité de leur histoire !

Grâce à mon cher et vieil ami René Gontier qui préparait sur le sujet un livre nourri et attrayant, promis bien entendu à un boycottage impitoyable, je m'étais initié honnêtement au racisme selon Günther et Rosenberg. J'y démêlais sans peine l'excès des démonstrations scientifiques et la rigidité systématique d'une défense fort naturelle du sang blanc. Pour le reste, la raciologie proposait un classement très plausible des hommes en espèces zoologiques. Comme de toutes les sciences, il fallait en retenir les observations contrôlables et en rejeter les constructions hasardeuses

Les bonnes langues commençaient à parler sous le manteau de notre hitlérisme, ce qui était entre nous une superbe matière à canulars. Wagnérien, nietzschéen, antisémite, anticlérical, connaissant par le menu le folklore national-socialiste, j'étais naturellement désigné pour jouer dans notre bande le rôle de S. A. d'élite. Je m'en acquittais avec des Horst Wessel Lied et des “Heil” retentissants. Plus sérieusement, j'étais toujours à boucler ma valise pour ce Reich à qui les mensonges et l’exclusive d'Israël rendaient les attraits de l'inconnu. J'allai vivre quelques jours, un peu au hasard, à Cologne ou à Munich. J'en rapportais des provisions d'images que nous seuls pouvions publier parce qu'elles étaient vraies. J’osais dire que je m'étais beaucoup amusé pendant une semaine de carnaval à Munich que j'y avais, à la bavaroise naturellement, beaucoup bu et mangé, et qu'on y respirait une atmosphère de grosse Kermesse, de solide et tranquille équilibre bien plutôt que de misère et de conspiration ourdie dans la servitude. La première étape de mon voyage en Europe Centrale, au mois de juillet 1938, avait été pour Vienne, rattachée depuis Pâques au Reich. J'avais connu fort auparavant une capitale déchue, râpée et dolente. Elle portait tout entière les traces de cette souillure juive que nous avons connue à de vastes quartiers de Paris : laideur des personnages qui grouillent à vos côtés, immense étalage des camelotes et des friperies, appauvrissement et angoisse du chrétien que le marxisme installé avec l'envahisseur dépouille un peu plus chaque jour. Des hardes séchaient aux fenêtres de Schonbrunn transformé en phalanstère ouvrier. Les mendiants vous harcelaient, et les étudiants, quand je les interrogeais sur ces choses, ne répondaient pas, mais dessinaient une croix gammée sur mon Baedeker.

Je retrouvais une Vienne allégée et nettoyée. Cela sautait aux yeux dans ces rues reconquises par des jeunes filles en petites jupes à fleurs et gorgerettes de Gretchens, des garçons frais et athlétiques fiers de leurs uniformes neufs. J'aurais cru assez facilement, moi aussi, à des heurts de moeurs et de caractère entre Allemands et Autrichiens. Mais rien n'avait plus compté devant la joie de piétiner le traité qui avait férocement et stupidement coupé de tout, voué à une décrépitude fatale une ville de deux millions d'habitants, de se mettre entre les mains du chef prestigieux qui chassait l'ennemi et liait votre destinée à un empire fier et vigoureux.

J'avais voulu revoir le ghetto de Leopoldstadt. Ses longues rues, à leur tour, étaient frappées de désolation. Les rideaux de fer aveuglaient maintenant d'innombrables devantures portant encore des noms baroques, forgés au fond des Karpathes ou de la steppe pour tous les nomades qui avaient campé là. Quelques escouades de “ Hitlerjungen ” venaient de terminer une petite

expédition punitive. Les murs portaient de tous côtés d'énormes barbouillages : “ Porc juif ” - “ Maison juive - Désinfection urgente - Chrétien ! attention ! ”. Des juifs s'efforçaient de gratter ces stigmates. D'autres dissimulaient peureusement leurs profils derrière des fenêtres. Je nageais dans une joie vengeresse. Je humais la revanche de ma race. Cette heure-là me payait de deux années d'humiliation.

Le lendemain, j'étais dans le rapide de Bucarest à la frontière hongroise. Je contemplais derrière moi la magnifique plaine du Danube, étalant à perte de vue ses moissons et ses vergers sous la chaude lumière du couchant. Je songeais à la force redoutable de cet empire qui s'étendait maintenant des brumes de Koenigsberg jusqu'à ces beaux greniers ensoleillés et ouverts sur l'Orient. L'homme, parti avec six compagnons d'une brasserie obscure, qui l'avait réuni dans sa main par sa seule volonté, était un de ces mortels dont le souvenir ne s'effacerait jamais. Quelle grandiose destinée il forgeait à son peuple, tandis que nous accumulions nos lamentables avatars !

J'allais maintenant vers la Pologne et la Roumanie où je retrouverais des Juifs encore libres. J'irais voir aussi leurs ennemis de la Garde de Fer, comme j'étais allé deux ans auparavant en Belgique, accompagner Léon Degrelle pendant trois journées tumultueuses et bien amusantes de sa propagande politique. Cette seconde visite me vaudrait certainement autant d'avanies que la première. Mais nous ne pouvions reprocher à Degrelle et à Codreanu de se refuser à entraîner la Belgique et la Roumanie dans la guerre des démocraties, puisque nous-mêmes nous faisions tout pour en éloigner notre pays. Les Juifs de Roumanie ne devaient leur sursis qu'à la scélératesse d'un gangster couronné, qui leur avait abandonné contre grasses commissions la moitié de son pays, pendant qu'il livrait le reste à leurs congénères de Wall Street ou du Stock Echange. Les frères et les cousins de ces gens-là étaient sur notre sol nos plus effroyables ennemis. Par quel miracle auraient-ils pu devenir hors de nos frontières, là où ils étaient plus pervers et plus nombreux encore que chez nous, des gardiens de nos intérêts ?

La tyrannie judéo-monarchique de Bucarest, cet immonde carnaval du putanat, du vol et du meurtre, avait ses chantres attitrés à Paris. Ces personnages, attachés par une saucisse d'or à la maison Prouvost, étaient les Tharaud, Jean et Jérôme, auteurs jadis d'un des plus écrasants réquisitoires contre la race des Hébreux, Quand Israël est roi, deux des hommes de France les plus profondément instruits de l'ignominie et de la férocité juives, les plus conscients de la sinistre besogne qu'ils accomplissaient.

CHAPITRE III

POUR L’AMOUR DES TCHÈQUES

Quelques semaines plus tard je rentrais donc en France par l'Allemagne durant les premiers jours de septembre 1938. Partout, à Budapest, à Bucarest, à Cracovie, dans un couloir de wagon ou dans la maison d'un grand personnage politique, comme le séduisant et intelligent Manoïlesco alors en disgrâce et gardé à vue pour crime de fascisme sur une plage de la mer Noire, on m'avait entretenu de la fâcheuse mine de l'Europe et des risques de guerre. Le général Antonesco était le plus soucieux. En résidence forcée lui aussi, il m'avait accueilli sur la route devant sa villa de Predeal, le seul endroit où ses domestiques ne pussent l'espionner. Il avait le visage tanné et coloré et le veston de tweed d'un colonial britannique. Certains de ses compatriotes, vraiment mal renseignés, le trouvaient même un peu trop anglophile ! Il m'avait parlé de mon pays avec une amitié intelligente et attristée, et de son cher Codreanu, captif du bandit Carol, dont le sort l'alarmait, hélas ! à juste titre. La discussion s'égarait un peu avec certains autres Roumains, grands experts en jongleries de droit international et intrépides pour condamner juridiquement la plus petite égratignure à leurs frontières. Mais ils n'étaient pas moins farouchement décidés à laisser la Tchécoslovaquie, puisque Tchécoslovaquie il y avait, se débrouiller toute seule entre ses Sudètes et Hitler. Nous avions encore vu juste dans nos propres campagnes de Paris sur la fiction de la Petite-Entente et l'horreur des Balkans pour le candidat-dictateur de cette Petite-Entente, l'ambitieux maçon Edouard Benès.

J'affirmais à qui voulait l'entendre que la France fulminerait encore sa plus belle et solennelle protestation, mais qu'elle ne tirerait pas un coup de fusil pour les Tchèques. J'avais très rarement besoin d'insister. La France ne comptait plus depuis qu’elle avait par deux fois, sans une réaction, toléré Blum pour maître. Si par hasard on m'alléguait l'honnêteté possible de Daladier, je dépeignais l'homme qui après avoir fait vingt-trois morts par son impuissance, avait passé la nuit du 6 février, la nuit de sa vie, à compulser les Dalloz pour y trouver un précédent lui permettant de décréter l'état de siège à Paris.

A quoi bon remuer du reste des attendus et des considérants ? L'entorse tant redoutée aux clauses territoriales de Versailles était depuis l'Anschluss une chose accomplie. Le ravisseur lui avait donné tout l'éclat possible pendant que les gardiens se terraient pétrifiés. La face et la partie étaient bel et bien perdues pour nous dans ce morceau de l'Europe, sur lequel la Reichswehr pesait de son énorme masse. Nous ne lui avions jamais opposé notre concurrence que par des abstractions desséchées ou des crapuleries de petits pirates. La Roumanie était amoureuse, peut-être point de la France, mais sûrement et follement de Paris. A six cents lieues de nos frontières, par pure inclination, elle parlait notre langue, elle lisait nos livres plus et mieux que nous. Pour répondre aux soupirs de cette joie orientale, nous lui avions expédié de vieux satyres barbichus, à voix de roquets, fringués comme des sous-économes de collège et qui étaient les plus hauts seigneurs de notre diplomatie. Faute de quelques bribes de crédit, nous avions verrouillé le paradis du Quartier Latin à la foule de ses étudiants chrétiens et nous y recevions par milliers les jeunes youtres vomis par ses universités. Nos voyageurs bourgeois et nos journalistes, après s'être empiffrés à ses tables hospitalières, jugeaient opportun d'affecter pour elle un souverain dédain, et, dans les cas les plus aimables, la traitaient de sauvagesse balkanique quelque peu frottée de Giraudoux et de Paul Morand. Nous lui avions ouvert pompeusement des crédits qui ne servaient en fait qu'à soudoyer quelques Titulescos. Nous lui avions promis notre lointaine garantie, mais nous n'armions ses troupes qu'avec nos rebuts d'arsenaux. Après dix-huit ans de ces gentillesses, la Roumanie rêvait toujours des Champs-Elysées, mais elle achetait tout à l'Allemagne et elle envoyait ses garçons faire des cures de national-socialisme à Berlin et à Heidelberg. Le royal fripon Carol lui-même assurait bien les démocraties de son indéfectible amitié en palpant leurs chèques, mais il se ménageait l'avenir en faisant mille courbettes à l'Italie de l'Axe, et j'avais trouvé des ribambelles de Chemises noires en uniforme dans les rues de Bucarest.

J'aimais beaucoup les troupiers polonais, corrects, solides et bien vêtus. Mais toutes les usines de guerre polonaises collées à la frontière silésienne, étaient d'anciennes industries allemandes. J'emportais un souvenir féerique de Cracovie, mais c'était une ville autrichienne.

A la dernière gare avant l'Allemagne, le garde polonais était blond, jeune, carré, botté, sanglé dans un uniforme noir, à la schapska près identique au S. S. que je verrais trois kilomètres plus loin. Il parlait l'allemand comme un pur Teuton. Le S. S. parlait le polonais comme Poniatowski.

Le rapide de Dresde filait maintenant à travers le Reich.

Depuis le franc Daladier, je ne voyageais plus qu'en troisième sur les Deutsche Reisebahne. Quatre Allemands étaient venus s'installer dans mon compartiment, trois vieux et un jeune. Je lisais des journaux antisémites roumains, dont les caricatures cauchemardesques les avaient aussitôt intrigués. Il fallut les leur montrer dans le détail. Le jeune, bien tondu, bien briqué, luisant de santé, en veston civil et culotte noire, était sergent de S. S. Il s'étirait les biceps, lâchait d'énormes bouffées de tabac blond, faisait craquer avec amour de splendides bottes toutes neuves, s'épanouissait tout entier dans le bonheur d'être hitlérien d'élite et gars du “Hochschlesien” dont il célébrait la force et le courage en se claquant les cuisses à grand bruit.

Il n'avait jamais vu de Français et m'examinait sur toutes les coutures avec un cordial et naïf étonnement. Il m'exhibait fièrement sa carte du Parti, une vieille et glorieuse carte, celle des vrais costauds de la Haute-Silésie qui avaient marché les premiers derrière le Führer.

Deux des vieux portaient des rubans à leurs vestons et s'étaient battus en France : “ Ach ! Touaumont ! Chemin tes Tamen, die Somme ! ” Il n'y avait que deux soldats au monde, l'Allemand et le Français. C'était bien sûr et bien connu. Et moi aussi, J'avais été soldat ? En Rhénanie, dans l'infanterie ? Je me voyais investi de tout le prestige de l'armée française. Mais maintenant, “ nie mehr Krieg ”. On se valait, ce serait idiot. Nieder mit den Juden ! Judas verrecke.

Je baragouinais avec crânerie un infâme allemand. Je goûtais le schnaps à la bouteille du S. S., les Allemands fumaient mes cigarettes roumaines, nous fredonnions en choeur les lieder nationaux-socialistes, et le Haut-Silésien m'assénait sur les épaules de furieuses bourrades d'admiration parce que je savais presque tous les couplets.

Toutes les gares saxonnes grouillaient de cohortes nocturnes, en marche pour le prochain congrès de Nuremberg : des tambours de douze ans aux épaulettes rouges, sérieux comme les grenadiers du vieux Frédéric, des bataillons de fillettes en tenue de campagne, la guitare en bandoulière entre leurs longues tresses, les gaillards de l'Arbeitsdienst, étudiants, paysans et ouvriers confondus, aux épaules herculéennes et aux joues d'enfants.

Derrière cette armée d'écoliers en uniforme, pas une seule de ces blafardes ou hargneuses figures des gens qui chez nous “s'occupaient de la jeunesse”, pions, curés-clairons, célibataires rancis, âcres et antiques vierges. Leurs chefs de file étaient pris au milieu d'eux. Rien n'était vivifiant, rien n'appelait l'amitié comme cette levée de toute une jeunesse qui se créait elle-même son ordre, et quel ordre ! sans avoir abdiqué quoi que ce fût de “ sa vieille part de gaîté divine ”. Rien du scoutisme qui se souvient toujours d'avoir été créé par des Anglais sermonneurs et antimilitaires. Il n'était point besoin de prédicants d'académies ou d'église pour inspirer l'unanimité et la ferveur à l'adolescence allemande. En chantant, en croquant des saucisses, chargée fièrement du vrai havresac de guerre comme d'un insigne de sa vigueur, elle partait pour les grandes vacances de l'enthousiasme. Que n'avait-on pas dit sur son asservissement ! Je me rappelais dans nos quartiers bourgeois les effrayantes promenades de familles, les filles blafardes et sournoises, chapeautées comme de vieilles institutrices, les grands garçons nigauds dans les jupes de leurs mères. Où se trouvait la liberté?

J’avais rendez-vous à Dresde avec des amis illustres : la Liseuse et la Courtisane de Vermeer ; les Rembrandt des années de bonheur et de prodigalité qui sont des poèmes du faste et de l'épanouissement des sens à peine moins sublimes que les tragédies et les méditations de sa vieillesse solitaire ; les cortèges de Véronèse dont aucun vernis Louis-Philippe n'a terni les velours et les brocarts ; l’Annonciation de Francesco Cossa qui semble ciselée dans les pierreries de l'Eldorado ; la Chasse de Rubens, lyrique comme Wagner et truculente comme Breughel.

Les gardiens me chassaient toujours trop tôt à mon gré de cet univers serein et somptueux. La pluie s'égouttait interminablement sur les longues rues d'une uniformité toute germanique, sur les passants ponctuels et silencieux dans de bien maussades imperméables. J'allais m'exhorter au bord de l'Elbe à goûter le rococo saxon, et je déplorais qu'il me laissât fort tiède, par la faute sans doute de ce ciel si chagrin.

C'était bien du dilettantisme pour un journaliste de profession, à quelques lieues d'une frontière dont le sort tenait le monde en haleine. Mais je n'en éprouvais que de médiocres remords. Le sourire de Saskia et sa robe rose étalée sur les genoux de Rembrandt amoureux me paraissaient autrement importants que le problème des Sudètes.

Dans le dernier après-midi de mon séjour, des schupos débonnaires et précis étaient venus barrer les avenues pour laisser le passage à des colonnes de chars et d'autos-mitrailleuses. Dans les intervalles, des pelotons de fusiliers motocyclistes, splendidement équipés, défilaient à toute allure sur les pavés. Je regardais avec sérénité ces spectacles militaires. La saison en Saxe était évidemment peu propice au tourisme. Mais il en eût fallu beaucoup plus pour corser mon voyage.

J'avais lu cependant avec un léger pincement dans les côtes les manchettes énormes des journaux du soir : “ Grosse Spannung in Europa, grande tension en Europe ”. A la nuit, un exercice d'alerte avait plongé la ville dans des ténèbres absolues et malgré tout un peu angoissantes. Mais à la brasserie de la gare, à la lueur des bougies, les bourgeois vidaient placidement avec un chalumeau les énormes pots de bière. Je pris le train parfaitement rassuré.

Deux jours plus tard, à Paris, j'étais tout étonné de retrouver mes amis penchés sur des cartes et des dépêches avec des visages d'une aune. Le seul tranquille, c'était moi qui débarquais sur l'heure du fond de l'Allemagne. Je les blaguai assez cavalièrement. J'opinais pour un phénomène de suggestion journalistique. On est plongé dans la bouilloire parisienne, on est tympanisé par les agités et les sots, on ne parvient plus à rien débrouiller. Je trouvais presque, en lisant les derniers numéros de Je Suis Partout, notre campagne pacifiste trop bruyante et poussée au drame. Je m'enfonçais avec volupté dans le classement de mes photographies et de mes notes sur la peinture de Dresde.

Une semaine après, mon beau calme était loin. Les choses ne s'arrangeaient pas. Nous avions cent fois dénoncé les dangers de tous ces engrenages de garanties et de pactes qui constituaient le chef-d'oeuvre de notre politique étrangère. La France avait les doigts bel et bien pris dans cette mécanique. Cette fois, il ne s'agissait plus de palabres genevoises et d'imbroglios franco- italiens, agaçants mais peu périlleux. Nous nous trouvions en face de la plus farouche volonté.

Le voyage aérien de Neville Chamberlain à Berchtesgaden avait soulevé l'enthousiasme et l'espoir. C'était enfin un geste humain, d'une portée intelligible pour tous. Il bousculait en coup de théâtre les louches spécialistes des arguties juridiques, dont le travail resserrerait peu à peu le filet de la guerre autour de nous. Dans l'image populaire brusquement substituée aux rapports d'experts, aux consultations de procédure, aux finasseries d'ambassades, tout paraissait merveilleux : ce vieux monsieur montant en avion pour la première fois de sa vie avec son parapluie, son pardessus noir et ses bottines à boutons, son arrivée dans la retraite wagnérienne au milieu des géants immobiles de la garde nazie, son entrevue avec le Führer sur un fond de glaciers et de nuées, cela vous parlait autrement aux peuples que les déjeuners de Thoiry et de Locarno, les pactes filandreux scellés entre la poire et le fromage, sur un coin de table d'un palace quelconque. J'en rendais grâce au génie du Führer, renversant usages et poncifs et qui créait de l'histoire comme au temps du Camp du Drap d'or et du radeau de Tilsit. Il était admirable que le premier personnage étranger qui se mit au train de ces moeurs nouvelles et superbes fût un vieux gentleman à la Dickens, épris de pêche à la ligne et pétri de respectabilité.

J’augurais bien de ce voyage. L'honnête M. Chamberlain pouvait crever la ridicule légende d'un Hitler démentiel en acceptant de le voir face à face. J'aurais aimé savoir que le Führer s'était mis en frais de compréhension et de courtoisie pour son britannique visiteur. Nous respirions. Les optimistes, parmi lesquels je me comptais résolument, marquaient des points. C'était l'essentiel.

Mais la fameuse entrevue n'avait rien résolu. On retombait dans les colloques ministériels, les navettes Paris-Londres, les discours ambigus, les manoeuvres obliques. J'assurais toujours que des négociations traînant ainsi en longueur ne pourraient pas s'achever tragiquement. Mais il apparaissait de plus en plus que chaque nouveau délai était employé par des hommes fort exercés à brouiller les cartes. Le 23 septembre au soir, un jeudi, je compulsais fiévreusement le monceau des dernières dépêches auprès de la table de Maurras, dans la petite imprimerie crasseuse de l'Action Française. Chamberlain était à Godesberg. Mais son avion avait déjà trop servi, il n'avait plus de prestige. Nous apprenions, consternés, que le vieux monsieur de Londres et Hitler restaient chacun sur une rive du Rhin, retranchés dans leurs positions, et qu'ils ne communiquaient que par des billets laborieux.

Nous attendions de quart d'heure en quart d'heure, penchés sur la “ printing ” d'Havas, le télégramme annonçant enfin que le père Chamberlain traversait le fleuve. Le télégramme ne venait pas. Nous savions du reste que la rencontre ne nous apporterait plus un vrai soulagement. La Tchécoslovaquie annonçait sa mobilisation générale.

Nous parlions depuis deux ans à Je Suis Partout de la guerre juive et démocratique. Nous en connaissions à merveille la doctrine, les agents et les préparatifs. Nous avions accueilli avec une joie et une admiration sans limites les Bagatelles pour un massacre de Céline. Nous en savions des pages et cent aphorismes par cœur.

Certains de nous s'étonnaient quelquefois que la véhémence de notre pacifisme, remplissant la moitié de notre journal et de l'Action Française, ne valût pas à notre bord les vastes suffrages qu'avaient recueillis autrefois le briandisme, le socialisme anti-militariste et genevois. Je n'en étais pas autrement surpris. L'abrutissement des cerveaux français, la confusion des idées et des sentiments les plus simples étaient tels qu'il existait une paix “pour la gauche” et une paix “pour la droite”. La paix à l'usage des démagogues et du prolétariat se prêchait par d'énormes insanités. On la garantissait perpétuelle et universelle. Ses apôtres, qui connaissaient leur métier, ne s'embarrassaient pas de scrupules logiques. Ils préconisaient froidement la plus sauvage guerre civile comme remède à la guerre bourgeoise. Ils avaient su confondre la paix avec l'abolition de la caserne et la fin des galonnards. Ils avaient l'immense avantage de flatter l'animal populaire dans sa candide sottise et dans ses instincts, Pour nous, nous avions le tort d'être des pacifistes intelligents. Nos écrits réclamaient une certaine paix, dans le temps et dans l'espace, parce que notre pays n’avait plus les moyens de conduire victorieusement une guerre, et que nous répugnions à souhaiter une révolution nationale issue d'une défaite.

Sans doute avions-nous eu aussi le tort de batailler trop tôt et trop à fond pour la paix alors qu'elle ne courait pas de risques vraiment graves, pendant les sanctions et pendant les affaires d'Espagne. Nos arguments s'étaient émoussés à l'usage. Pour ma part, et je n'étais pas le seul, je ne croyais pas très sérieusement à la réalité d'une guerre sous un régime aussi déconfit que le nôtre. Je l'imaginais mal accouchant d'un tel événement.

Mais la guerre cessait de n'être que le plus beau thème de propagande et de littérature vengeresse. Elle était suspendue bel et bien sur nos têtes.

Tout se conjuguait pour nous la rendre intolérable.

Quoi ! la France avait assisté avec une résignation de petite vieille au relèvement et au réarmement de l'Allemagne au temps où elle était trois et quatre fois plus forte qu'elle, au passage du Rhin par les troupes de Hitler, à l'édification de la ligne Siegfried, à l'annexion de l'Autriche. En démolissant un peu de ses propres armes à chaque nouvelle conquête du voisin, elle l'avait laissé s'emparer de toutes les positions dont la défense était facile. Elle avait toléré sans un geste de riposte, en dépêchant au plus quelque huissier à ses “ Panzerdivisionen ”, qu'il vînt border notre frontière avec des milliers de canons et de chars. Et voilà qu'elle jetait feu et flammes et faisait sonner avec fureur un glaive ébréché. Cet accès belliqueux était encore plus imbécile que toutes ses lâchetés d'hier.

Nous entendions autour de nous des nigauds, des bravaches, des mathématiciens, des juristes ou des traîtres insinuer que c’en était assez, que Hitler passait les bornes et qu'il était nécessaire de lui signifier un impérieux “ halte-là ”.

Nous avions beau jeu pour répliquer : “La belle ligne de résistance que vous nous désignez ! Ne voyez-vous donc pas que votre Tchécoslovaquie est un bric-à-brac de peuples qui se haïssent et qui s'entre-rosseront au premier coup de fusil ? Ignoreriez-vous par hasard que les Slovaques sont les esclaves de vos Tchèques, et qu'ils n'attendent que votre guerre pour lever les drapeaux de la rébellion ? Et même si les Slovaques consentaient à se faire casser la tête, parce que cela déplaît aux Tchèques que huit cent mille Allemands des Sudètes redeviennent des Allemands tout court, votre Tchécoslovaquie est si grotesquement fabriquée qu'en deux jours les Panzerdivisionen l'auront traversée de part en part. Si un miracle voulait que cette espèce de boudin n'éclatât pas, il serait aussitôt découpé en tronçons. Et nous ne pourrions même pas former à son propos une coalition qui aurait au moins des chances d'embarrasser l'Allemagne. M. Benès prétendait jouer les dictateurs dans la Petite-Entente. C'est un marxiste avéré, un ami des Soviets. Il a eu l'art de faire détester la Tchéquie par toutes ses voisines. La Roumanie, la Yougoslavie ne feront pas tuer un seul conscrit pour elle. La Pologne et la Hongrie guettent l'heure d'en saisir un lambeau. Quant à I'U. R. S. S., entre elle et les Tchèques, il y a la Pologne. Et les Polonais ne toléreraient jamais un seul soldat rouge chez eux.”

Depuis six mois, l'Allemagne avait la forme d'une tête de loup, le Rügen et le Schleswig sur les oreilles, Berlin à la place exacte de l'oeil, la Silésie et l'Autriche pour les mâchoires ouvertes. Le gros et bête boyau tchécoslovaque était enfoncé entre ses dents. Aux devantures des librairies, les plus niais rêvaient longtemps devant cet étonnant intersigne géographique.

Mais nous avions offert nous-mêmes la mandibule autrichienne au carnassier. C'était sur le Brenner, à Rome, à Vienne que se défendait la Tchécoslovaquie.

Des effrénés nous abasourdissaient tout à coup avec les exigences de notre honneur et de notre sécurité. Mais c'était dans la plaine rhénane, dans les champs du Palatinat, quand les divisions allemandes y poussaient précautionnement leurs éclaireurs que notre honneur et notre sécurité avaient été en jeu, et que nous, couards et brenneux, nous les avions sacrifiés à la face du monde.

La logique était plus que jamais, après avoir livré bénévolement à l'adversaire des avantages inouïs, d'en retirer enfin quelque bénéfice tangible en mettant le sceau à notre réconciliation. Mais la déraison de notre politique tournait à une folie de roquet enragé. Après avoir rendu toutes les armes de l'invincibilité au géant germanique, voilà que nous lui mordions les bottes.

A une volonté de guerre aussi extravagante et frénétique, il fallait certainement des ressorts considérables. Nous les connaissions bien. A Je Suis Partout et à l'Action Française, on les avait décrits sans répit depuis des mois. Le clan de la guerre tchèque était le même qui avait livré Mayence, remis Strasbourg sous le feu des canons allemands, vomi l'insulte contre Dollfuss, reçu Schussnigg à Paris dans une gare de marchandises, traité en hors la loi Mussolini, le garde du Brenner. La sécurité territoriale, la suprématie et la prospérité de la France lui importaient fort peu. Encore moins l'Autriche. Il l’avait condamnée en 1919. Il avait sournoisement précipité sa fin en lâchant et vilipendant ses défenseurs.

Mais la Tchécoslovaquie était sa chose, sa création de choix. J'hésitais souvent devant les explications un peu grosses et populaires d'un événement politique. Mais cette fois, l'erreur eût été de subtiliser. Hitler eût pu exiger sans courir le moindre risque le retour de plusieurs millions d'autres Allemands dans le giron nazi. Il réclamait ses Sudètes, Allemands de la tête aux pieds, en vertu d'un droit des peuples codifié et contresigné par les démocrates eux-mêmes. Mais le droit genevois variait selon les hommes et l'heure autant que la liberté et la justice des républicains. Il n'y avait pas plus de droit des peuples pour les Sudètes que de droits de l'homme pour Maurras en prison.

Nos boutefeux eussent peut-être bien livré sans coup férir deux millions d'Alsaciens authentiques. Mais le dessein de Hitler portait atteinte à un fief élu de la grande maçonnerie. Il menaçait de forcer la porte d'une Loge illustre entre toutes les loges.

La construction tchécoslovaque était manifestement ridicule et branlante. Mais c'était justement la meilleure raison pour que les hommes de toutes les expériences idiotes, des faillites socialistes, des pactes lunaires, des finances de cirque, des avions contre Franco, des sanctions contre le Duce, des tendresses à Staline, des ambassades de Guignol, l'adoptassent comme leur rejeton amoureusement couvé. Il avait fallu un collage laborieux et des spoliations indignes pour donner consistance à cet Etat chimérique. Mais nos hommes le caressaient comme le chef-d'oeuvre de leur traité. Sur leurs cartes, les Allemands le coloriaient du vermillon dévolu aux pays contaminés par le bolchevisme. C'était bien en effet sa nature et sa fonction : au coeur de l'Europe, un instrument choisi du despotisme marxiste, des intrigues, des capitaux, des vetos et des haines du Triangle et d'Israël. Hitler menaçait là quelque chose d'infiniment plus essentiel aux yeux de bien des gens que la plaine d'Alsace ou la vie d'un million de nos fantassins. M. Benès avait fait le grand signe de détresse. Il ne s'agissait plus d'une de ces mésaventures ministérielles qu'on résout avec quelques pelotons de gardes mobiles et deux ou trois assassinats. Le grand branle-bas de combat répondait à l'appel du Frère.

Pierre Gaxotte, jusque-là, parlait peu des Juifs, nous avait laissés seuls tâter de l'antisémitisme, par prudence et parce qu'il ne croyait pas trop aux causes simplifiées, à la Kabbale et aux Convents. Il disait pourtant : “J'en suis maintenant sûr : s'il y a la guerre, les Juifs en seront pour 80 % les auteurs”.

Les Juifs étaient prêts à la guerre dans l'orbite de leur fidèle soeur la maçonnerie. Ils la voulaient plus expressément encore pour leur propre compte, célinesquement, pour que nous reprissions nous-mêmes “ leurs crosses avec Hitler ”, que nous leur fissions la reconquête de leur Judée d'outre-Rhin où ils avaient si bien cru posséder enfin un de leurs plus beaux royaumes, et qu’ils étaient si parfaitement incapables de réintégrer par leurs seuls moyens.

Les communistes poussaient à la roue avec ensemble, toujours d'un excellent secours pour hâter n'importe quelle catastrophe.

Ce puissant trio avait en mains tout le personnel nécessaire : agents provocateurs, stipendiés de l'écrit et de la parole, créatures dans les Parlements, les Bourses, les Chancelleries. Il disposait d'un cortège de complices nullement négligeables, inconscients ou conscients, chrétiens judaïsants ou démocratisants, glossateurs, chats-fourrés, barbouilleurs de pactes, crétins, quakers, clergymen agrippés à la lettre du droit par myopie juridique, par imbécillité algébrique ou par imbécillité tout court, par soif enfin de la morale pure, ces derniers étant de loin les plus indécrottables et les plus venimeux.

Nous connaissions cette jolie bande par le menu. Nous pouvions affirmer qu'elle comptait au moins six ministres français : Reynaud, Campinchi, Mandel, Champetier de Ribes, Jean Zay et de Chappedelaine : un affairiste international, un avocaillon, un démocrate populaire, un gros bourgeois et comme de juste les deux Juifs du cabinet. Nous luttions pied à pied sur notre propre terrain contre un épouvantable complot de presse : l'Ordre, l'Epoque, l'Aube, Aux Ecoutes, La Lumière, l'Europe Nouvelle, Ce Soir, l’Humanité, cafards, binoclards de loges, vendus professionnels, porte-plumes de Moscou. Le communiqué le plus anodin devenait lourd de présages. On s'assombrissait en apprenant que M. Comert et M. Jacques Kayser avaient pris l'avion de Londrès en compagnie de M. Bonnet et de M. Daladier ; on savait que ces deux lieutenants devaient être là pour surveiller leurs ministres, au nom du Quai d'Orsay où le complot de la guerre comptait ses plus zélés serviteurs.

Tous les détails des événements prouvaient l’existence de la conjuration. Au regard du parti de la guerre, toutes les démarches de conciliation devenaient un forfait à l'honneur. Trente spadassins de l'encrier rappelaient chaque matin vertement M. Neville Chamberlain aux principes de la fierté britannique. A son envol pour Berchtesgaden, ils avaient tranché par leur mauvaise humeur sur la joie de la foule. Le canotage et le jeu des petits papiers de Godesberg nous irritaient parce que nous sentions Chamberlain indécis, souhaitant la paix, semblait-il bien, mais reculant devant le geste catégorique qui assurerait son salut. Le parti de la guerre, lui, ne se gênait plus pour vitupérer la patience du vieil Anglais. Il criait à l'humiliation insupportable. Chamberlain devenait pour lui le domestique du Barbare et l'opprobre de l'Union Yack. Le bellicisme ne dissimulait même plus sa hâte à couper les ponts, son aversion pour tout répit, toute rencontre nouvelle qui risquait de résoudre cette crise trop longue par un vulgaire compromis.

Le parti de la paix, de son côté, se trouvait devant un danger imprévu : être au bord de la guerre par le plus absurde des paradoxes. Entre les bases de négociations acceptées par chacun, y compris les Tchèques, et l'état présent de la discussion, les différences étaient absolument négligeables. Toutes les grandes lignes d'un accord étaient admises. Godesberg le confirmait. On ergotait sur des questions de délais et de formes. Se pouvait-il qu'on déchaînât un conflit effroyable pour d'aussi infimes détails ? Mais plus la guerre devenait diplomatiquement inconcevable, plus la machine de guerre se montait, gagnait du terrain, obstruait de sa masse l'horizon. Au moment où l'objet du malentendu apparaissait dérisoire, nos négociateurs s'avouaient à bout d'arguments, ou mieux on se liguait pour les en persuader. Cela s'imposait à nos amis et, à moi avec une évidence éclatante. Notre sang en brûlait de fureur. Mais le parti de la guerre défigurait et brouillait tout systématiquement. Il poussait toujours plus avant son offensive, au milieu d'un écran de fumées qui devenait d'heure eu heure plus impénétrable pour les naïfs.

Gesticulant, vociférant des cris d'assaut, Henri de Kerillis caracolait en tête de la troupe des incendiaires. Tout le désignait pour ce rôle : sa vénalité éhontée, sa frénésie pathologique, le dévergondage de sa cervelle. Mais le drapeau tricolore qu'il brandissait si haut menaçait d'entraîner une foule d'honnêtes imbéciles.

La droite avait pu parvenir à une espèce de mol unisson pour geindre contre Blum, rogneur de dividendes. Il ne fallait point compter qu'elle se regroupât, même aussi falotement, contre la plus inepte des guerres. Chaque jour nous révélait quelque défaillance nouvelle du côté des nationaux. On leur criait : la République vous appelle. Il ne leur venait même pas à la tête de savoir si vraiment une armée d'invasion pressait notre frontière, ou si la France n'était pas plutôt précipitée par les épaules sur une pente épouvantable où nous pouvions encore la retenir. Le vieux coup de clairon jacobin secouait leurs ventres de bourgeois et cela leur tenait lieu de raison. Au nom des convenances, les bien-pensants s'indignaient que l'on pût pactiser avec cet énergumène de Hitler, comme ils avaient réprouvé nos pointes irrévérencieuses pour des personnages d'aussi vaste surface que ces messieurs Rothschild et Louis Dreyfus. Le sort de la France allait se jouer sur des enfantillages sentimentaux, que dis-je ! sur des phénomènes gastriques.

Quand elle ne soutenait pas sans vergogne le parti de la guerre, tel l'illustre Paris-Soir, à grand renfort de titres terrifiants et de télégrammes insidieusement tronqués, la grosse presse traduisait les choses en une bouillie pâteuse ou en tartines académiques qui n'offraient aucun repère à la jugeote du bon lecteur. Les journaux modérés s'inquiétaient avant tout de tâter les émotions de leur clientèle, de savoir si M. de Kerillis n'allait pas leur en chiper de beaux morceaux, et passaient à un chauvinisme résolument commercial. A Candide par exemple, Jean Fayard, zozo tournoyant et suffisant, optait pour l'intransigeance tricolore et démocratique et censurait Gaxotte à grands coups de crayon. Il n'y avait plus à compter sur aucune résistance raisonnable et utile de ce côté-là.

Nous enragions de posséder la vérité et d'être si seuls et si pauvres contre cette gigantesque marée de la trahison, de la trouille et de l'argent idiot. Nous nous désespérions, quand la valeur de chaque minute était incalculable, d'attendre toute une semaine pour crier dans notre journal ce qui nous étouffait.

Il nous restait Charles Maurras. Nous nous étions passablement irrités de le savoir, aux environs du 15 septembre encore du côté de Maillane et de Martigues où il se croyait obligé par je ne sais plus quelle cérémonie mistralienne. Nous avions pris sur nous, Brasillach et moi, d'affronter son courroux en lui dépêchant une lettre qui le pressait respectueusement de sacrifier un peu le félibrige au pacifisme. J'ignore si notre supplique y fut pour quelque chose, mais le surlendemain il débarquait, la barbe en avant, dans l'imprimerie de la rue Montmartre, et s'y escrimait sur l'heure magnifiquement.

En deux ou trois articles, il dressait une défense magistrale de la paix. Maurras revenu, c'était aussitôt un phare de raison rallumé au milieu d'un mascaret d'insanités. Contre le flot des turlupinades juridiques ou héroïques, il reprenait imperturbablement et toujours avec plus de verve, définitions et démonstrations. Nous lui vouions une gratitude immense pour l'exemple qu'il donnait en refoulant ses instincts les plus vifs et les plus tenaces, en étant de tous les Français celui qui détestait le plus profondément l'Allemagne et qui administrait cependant les plus roides leçons aux petits claironneurs impatients de découdre du Boche. Maurras avait su faire triompher dans son esprit l'amour de la France et de la paix.

J'aurais voulu que l'on pût le promener partout, comme un apôtre ferme et lumineux, pour redresser les hésitants, pour fournir d'idées toutes les cervelles vides comme un tambour qui battaient le rantanplan de la guerre. Dans Le Jour, Léon Bailby, vieille tante mondaine, considéré selon de bien futiles et fragiles apparences comme un de nos plus proches voisins politiques, donnait depuis Berchtesgaden les signes d'un visible désarroi. J'avais imaginé de lui montrer Maurras et j’organisai la rencontre dans une maison amie, l'agence Inter- France que venait de créer Dominique Sordet. Maurras, vieux renard, avait tout de suite placé la conversation sur le vrai terrain, et démontré à Bailby avec une logique enveloppante que le public du Jour était fatalement un ami de la paix, que pour la vente non moins que pour le bien de la France, il importait d'aller sans retard au devant de ses désirs. Nous pûmes avoir ainsi pendant au moins cinq jours des Bailby d'une fort convenable solidité.

Au sortir de ce rendez-vous, j'interrogeais Maurras sur les dernières nouvelles.

• Qu'en pensez-vous ? Etes-vous optimiste ou pessimiste ?

Maurras se redressant, le chapeau en bataille, et faisant sonner le plancher de sa canne :

• Il ne s'agit pas d'être optimiste ou pessimiste. Il y a des choses que nous voulons et d'autres que nous ne voulons pas.

La vigueur du vieux maître m’inspirait un grand réconfort. On vivait des heures extravagantes. On voyait des millions de Français, les ouvriers et les paysans, les gamins et les bonnes femmes suspendus devant leurs radios à un discours de Hitler dont ils ne comprenaient pas une syllabe, cherchant à deviner aux accents de cette voix farouche si elle rassurait ou menaçait, subissant malgré eux sa fascination. On voyait des journaux supputer agréablement les risques de paix et les risques de guerre et les juger égaux comme si cela eût été en somme naturel, comme ils eussent pesé les chances des champions avant un grand combat de boxe. On rencontrait des hommes qui n'étaient ni les plus sots ni les plus méchants envisager sans sourciller l'imminence pour nous des pires hécatombes.

Mais l'imbécillité d'une telle catastrophe demeurait à mon sens l'argument de poids. Dans la, nuit du 23 au 24, nous avions appris le rappel de “certains spécialistes”, les fascicules 2 et 3. Cela pouvait n'être encore qu'une mesure de détail, un moyen de chantage supplémentaire pouvant ressembler à une précaution.

Robert Brasillach était notre premier mobilisé. Il rejoignait un état-major dans un patelin mal défini, peut-être du côté de Lille, peut-être du côté de Nancy. Je passai presque toute la journée suivante avec lui à voguer de café en café, à battre en rond le pavé du Quartier Latin. Nous ne pouvions pas tuer autrement ces heures fatidiques. Pour moi, depuis une semaine, j'étais à la dérive, incapable d'ouvrir un livre, de m'enfermer une heure chez moi.

Cependant, Brasillach prenait la chose avec toute la bonne humeur possible. Nous étions tous les deux désorbités plutôt qu'accablés par ce départ. Nous avions la tête trop lasse pour dire un seul mot neuf, mais il nous fallait encore démonter et redémonter le mécanisme des événements, nous ressasser encore nos raisons d'espérer.

A Saint-Germain-des-Prés, des paysans du parti de Dorgères sortaient d'un congrès voisin. Je les entrepris aussitôt. Ils ne voulaient pas la guerre, mais si on avait besoin d'eux, ils feraient leur devoir comme ceux de 14, et leurs orateurs venaient de le déclarer. Impossible d'en tirer quoi que ce fût d'autre.

Nous buvions encore un verre à la terrasse des “Deux Magots”. Le soir commençait à tomber sur le clocher de l'église. Nous nous sentions envahis d'une amère lassitude de tant de connerie humaine. Tout cela était à hausser mille fois les épaules. Je quittais Brasillach comme un ami qui doit partir pour une corvée morose et stupide. Mais Je lui dis un énergique et joyeux au revoir. Je l'assurais que nous nous retrouverions avant peu de jours pour rigoler de cette farce. Ce n'étaient pas des mots de circonstance. J'en avais la conviction.

Pourtant, à chaque coin de rue, on croisait des gars, musette au dos et godillots aux pieds. Cela faisait vraiment beaucoup de “ spécialistes ”.

CHAPITRE IV

AU SECOURS DE LA PAIX

Le même soir, à la gare de l'Est, c'était bel et bien une mobilisation. Une tourbe compacte obstruait la place. Quelques amoureux s'étreignaient lamentablement dans des angles de portes. Beaucoup d'autres piétinaient, plutôt abasourdis que douloureux.

Dans la gare, c'était une cohue immonde. Pas un ordre, pas un planton. A peine davantage quelque regard d'inintelligence ou de colère sur le gigantesque chromo du départ de 1914, qui racontait au-dessus de cette foule vingt ans d'histoire démentielle.

Inutile de chercher encore une illusion. Tous ces gens-là partaient bien à la guerre. En tout cas, ils en étaient sûrs. Nous avions souvent imaginé un tel soir, soulevé de révolte, celle que nous redoutions ou celle que nous attendions. La réalité nous montrait ce bétail.

On heurtait à chaque pas des corps d'ivrognes affalés au milieu des quais dans leurs dégueulasseries. Il y en avait jusqu'en travers des voies. Les officiers chargés de valises et de cantines enjambaient ça furtivement. Un gavroche s'amusait à les tutoyer au passage : “Tu comprends, demain matin, c'est eux qui me feront ch... Alors, pendant qu'on a le temps, hein ?” Mais la blague parisienne était trop pauvre et forcée pour me soulager un peu.

L'énormité du désastre m'accablait de tristesse. Je tournais de groupe en groupe au hasard. Tous les âges étaient incroyablement confondus. Les hommes ne comprenaient rien à ce mystère. Un grand bougre blond et osseux exhibait à la ronde son livret militaire :

• Tu te rends compte ! Quarante-deux ans ! Et ousque je vais ? Rohrbach ! Cent cinquante-troisième de biffe.
• Mais tu es peut-être frontalier ?
• Moi ? Je suis de La Varenne-Saint-Hilaire.
• Tu as peut-être une spécialité.
• Ben quoi ? J'étais à la mitraille, dans l'active, aide chargeur. C'est une spécialité rare ? Ah ! tu parles ! Cent cinquante-troisième de biffe. Quarante-deux ans ! à Rohrbach.

Il était évidemment superflu de chercher à sonder les arcanes de la mobilisation en “étoile”. J'essayais de parler des chances que nous avions encore. “Tout n'est pas fichu. Dans huit jours tu reverras peut-être tes petites filles. Il y a encore de l'espoir. On négocie. On ne déclare pas une guerre comme ça”. Mais tous secouaient la tête. Non, c'était bien fini. Ils s'indignaient même à l'idée qu'ils pussent partir pour rien. Non, on ne baisserait pas son froc devant Hitler. On allait tâcher de lui flanquer une correction. Après tout, ce n'était pas trop tôt. Je tentais bien de demander comment on s'y prendrait pour franchir la ligne Siegfried : cette difficulté n'effleurait aucune caboche. L'antifascisme se décidait enfin à prendre les armes. On allait bien voir ce qui lui résisterait. Quelques grandes gueules criaient même qu'on allait délivrer de Hitler les ouvriers allemands.

Il n'y avait aucun risque que le prolétariat s'insurgeât contre la guerre. Ses maîtres, décidément beaucoup plus forts que nous, étaient parvenus à lui faire confondre le grand soir avec l'abattoir.

Un train allait partir pour Metz. Les wagons puaient à dix mètres le vin vomi. Ils s'ébranlèrent lentement, hérissés de poings fermés. A chaque portière s'entassaient des douzaines de faces barbouillées et chavirées par l'alcool, et qui hurlaient Y Internationale.

Je pensais à Brasillach, perdu maintenant dans cette chiennerie. Je pensais à moi. J'aurais pu être jeté à la même heure dans une de ces poubelles roulantes. Dégoûtation ! Quant à la canaille empilée et saoulée, avant d'être promise au massacre, non, elle ne m’inspirait pas le plus petit frisson de pitié. Je voyais fondre sur tout ce peuple l'énorme châtiment de sa bêtise. Le hasard était juste avec moi. Je n'avais que trente quatre ans, mais mon nouveau fascicule, de couleur bleue, m'enjoignait, je ne savais trop pourquoi, d'attendre une convocation spéciale. Avant des jours sans doute, je ne serais pas mêlé à cette vilenie. Je m'en félicitais sans l'ombre de remords.

Au coin du boulevard de Strasbourg, une bande de mères, de vieux, de femmes et de gamins excités par les apéritifs du départ, s'acharnait sur un quidam. Quelques cris vigoureux retentissaient : “A bas les étrangers ! A la porte cette cochonnerie !” Houspillerait-on enfin quelque youtre ? Le coupable se dégageait avec peine. Je le vis s'esquiver en sacrant. Mais c'était un Flamand ou un Alsacien...

Le lendemain, on croisait à travers tout Paris des centaines de vieillards fringués en officiers subalternes ou supérieurs. Des généraux octogénaires croulaient dans leurs bottes. D'antiques lieutenants traînaient à petits pas des prostates et des artérioscléroses. Devant la gare Saint-Lazare, en grand harnais de guerre, un commandant de chasseurs à pied, complètement ataxique, s'efforçait de lancer ses jambes à l'assaut d'un trottoir.

Il y avait aussi de poignantes silhouettes, des hommes à moustaches grises, avec des képis fanés et de vieilles capotes d'un bleu horizon verdi qui parlaient tragiquement aux yeux de 1916 et de 1917.

Les nouvelles empiraient d'heure en heure. On nous dépeignait Daladier lâchant pied, oscillant d'une morne angoisse à la jactance, se mettant à brailler devant les Anglais que pour faire la guerre, il aurait tous les Français derrière lui. Cela ne répondait que trop bien à ce que nous savions de cet homme avachi et au mépris que je lui vouais. On apprenait d'ailleurs que le parti belliciste, après avoir encouragé Prague à la résistance en lui promettant la chute du cabinet français, soutenait maintenant en coulisses Daladier.

Les Tchèques passaient à la provocation pure et simple.                                 Leurs

autos-mitrailleuses revenaient occuper les bourgades sudètes évacuées moins d'une semaine avant. Au mémoire de Godesberg, Prague répondait par un refus hautain.

Daladier faisait savoir à cor et à cris que si la Tchécoslovaquie était attaquée, la France tiendrait ses engagements. Mais s'agissait-il de la Tchécoslovaquie avec ou sans les territoires que nous avions déjà accordés au Reich ? Si Hitler, qui avait montré en somme une certaine patience, s'emparait des gages que nous lui avions consentis, serait-ce cependant une agression ? Tout portait à le croire. On se battrait donc pour un contresens, pour un jeu de mots.

La meute des assassins de la paix menait à plein gosier un concert furibond. Elle sentait trop bien l'inespéré du cas en même temps que son énormité. Il lui fallait sa guerre sur l'heure, sur le chaud, au beau milieu de l'équivoque qu'elle avait diaboliquement entretenue, avant que l'on eût pu, comme cela ne tarderait pas, dénouer l'épouvantable imbroglio.

Le lundi, vers quatre heures du soir, dans son bureau de chez Fayard, Gaxotte disait : “Cette fois, c'est fini. C'est le casse-pipes.” Nous avions des figures de condamnés à mort.

J'emmenai dîner mon ami Cousteau près de l'Ecole Militaire. Ce beau et mâle garçon, toujours si joyeux et crâne, était à bout de nerfs. Avec une femme enceinte et une petite fille de trois ans, il attendait d'une heure à l'autre son ordre de rappel. J'avais essayé sans succès de lui faire boire un pernod. Il étouffait, il passait d'un sursaut de révolte à la plus sombre prostration. Face à face, nous mastiquions lugubrement les mêmes bouchées rebelles. Je me retrouvai seul, avec une angoisse insurmontable, dans les rues endeuillées par le “black out” où les veilleuses bleues clignotaient comme les lampes des morts.

Près de la rue La Boétie, sur les trottoirs désertés, un père, une mère et un fils descendaient vers le métro. Le vieux était menu et petit, avec un melon, un pardessus noir, un parapluie, la vieille effacée dans l'ombre, le fils portait des musettes et un képi de sous-officier. Ils marchaient tous les trois en silence.

Ceux-là étaient bien d'innocentes victimes, de ces humbles petits bourgeois sur qui la guerre frappe avec prédilection, sans doute parce qu'ils sont aussi timides et empruntés devant la mort que devant la vie. Le sergent était-il le fils unique ? Quelles minutes ils vivaient ! Quels jours devant eux ! Quelle pitié et quelle solitude !

Dans les salles de rédaction, les journalistes éperdus se débattaient sous une avalanche de fausses nouvelles. L'infernale entreprise de trucages et de mensonges qui sévissait depuis plus de quinze jours réalisait ses chefs-d'oeuvre. On attendait, dans quelle anxiété, le dernier discours de Hitler. Les Juifs maîtres des agences de presse en retranchaient froidement toutes les offres de conciliation.

A l'Action Française, nous retournions dans nos doigts avec effarement et consternation un communiqué du Foreign Office :

“Si en dépit de tous les efforts du premier ministre de Grande-Bretagne, une attaque allemande se produisait contre la Tchécoslovaquie, le résultat immédiat en serait que la France serait tenue de venir à son aide et que la Grande Bretagne et la Russie seront certainement aux côtés de la France”. Qu'était-ce que cette investiture officielle des Anglais donnée à la thèse la plus insane des bellicistes, la burlesque espérance d'avoir l'U.R.S.S. à nos côtés ? Depuis quand appelait-on l'U.R.S.S. “Russie” chez les diplomates ? Mais Maurras arrivait et parla carrément de faux.

Vers le milieu de la nuit, je regagnais à pied la Place Saint Augustin où j'habitais. Paris était noir et muet comme une tombe. La guerre pouvait donc naître ainsi. Au bout d'un enchevêtrement d'intrigues, d'illusions, de gloses, l'irréparable tenait à une chicane de textes, à l'heure d'une dépêche, à l’humeur, à la tête de deux ou trois ministres. Je me répétais, comme je l'avais dit à tous mes amis qu'avec un Blum, bien trop déliquescent et se sachant bien trop méprisé pour risquer un tel geste, nous n'aurions pas eu la guerre. Tout venait de ce Daladier de malheur, vacillant mais obtus, empêtré dans des pandectes et qui pouvait montrer une figure de Français.

La guerre six mois après Blum, et après vingt-deux mois d'anarchie marxiste ! C'était de la démence furieuse. Mes dernières images d'Allemagne s'abattaient sur moi. De Breslau à Bâle, dans une grisaille de pluie, je n'avais vu défiler que des villes immenses, puissantes et monotones, des gares de cinq cents voies, des fabriques gigantesques trouant la nuit de leurs feux, des Babylones d'usines. Encore ne connaissais-je pas la Ruhr. Je revoyais cette magnifique armée de jeunes athlètes impeccables et fiers. Je songeais à la ferveur et à l'unanimité de tout ce peuple. Quelles flammes cette forge ne cracherait-elle pas sur les décervelés qui allaient se jeter dessus !

L'aide des Anglais - ils ne nous le cachaient pas - serait de pure forme. Nous serions réduits à nos seuls moyens, un contre deux, trois peut-être bientôt, si l'Italie s'en mêlait. On parlait d'une quantité de divisions françaises massées devant la trouée de la Sarre et prêtes à l'assaut. Mais ce ne serait qu'une odieuse et vaine boucherie. Pierre Cot et les constructeurs juifs avaient anéanti notre aviation. Nous n'avions pas de canons antiaériens, pas de masques à gaz. Paris était livré à la mort sans autre défense que ces affreuses ténèbres répandues sur lui. Nous allions être pulvérisés. Une frousse invincible me saisissait. Il serait trop intolérable de se voir mourant dans cette insanité. Je quitterais Paris. Je me sauverais dans mon village du Dauphiné. J'y attendrais qu'on m'appelât dans quelque dépôt. Mais serait-il temps encore de se sauver dans deux jours ? Mon amour-propre seul pourrait me retenir de courir au premier train du matin. Mais il faudrait étouffer ça au plus vite. Le point d'honneur ne comptait plus quand il s'agissait de tirer sa peau d'un cataclysme imbécile. N'avais-je pas déjà trop hésité ?

Ma femme était encore en vacances. J'habitais seul place Saint-Augustin. Une petite bonne bretonne, gaie et vive, venait faire mon ménage. Elle avait bien dix-neuf ans et elle était mariée de trois mois. La guerre était à peu près aussi présente à sa tête d'oiseau que La Critique de la raison pure.

• Madeleine, lui dis-je le mardi matin, votre mari est mobilisable ?
• Bien sûr, monsieur, et il est exposé. Il porte le canon chez les cuirassiers.

Elle continuait à sourire avec de grands yeux amusés et étonnés.

- Madeleine, je vais probablement partir aussi. Ça va de plus en plus mal. Il faudra qu'aujourd'hui vous rouliez les tapis, vous mettiez tout en ordre.

• Ah ! non alors, monsieur. Ça porterait malheur. On aura bien toujours le temps.

Le jour dispersait les cauchemars du “ black out ”. On songeait moins aux risques de sa chétive personne. Mais l'angoisse de la patrie ne s'était pas enfuie. Elle paraissait encore plus lourde d'être retrouvée au réveil, sous un ciel plombé de fin d'été, dans un Paris trop calme et aux bruits assourdis, comme une maison où un grand malade somnole après une nuit de fièvre.

Je saurais désormais ce qu'était la douleur civique. Mais au lieu de nous fouetter héroïquement, elle nous écrasait. Nous avions le coeur déchiré, mais aussi la nausée aux lèvres et les bras sans courage. Il fallait que la guerre si souvent imaginée fût là, et que moi-même et tant d'autres, qui avions été les petits garçons nourris des exploits de Verdun, qui aurions saisi les armes si résolument pour couvrir le corps de la France assaillie, nous fussions les témoins de cette dérision : notre pays saoulé par un infâme éther, signant de sa propre main sa condamnation à mort, et marchant en zigzaguant et en hoquetant vers le couperet.

Hitler et Goering laissaient prévoir aux diplomates anglais des mesures militaires pour le lendemain mercredi dans le début de l'après-midi.

Il ne restait que bien peu d'heures aux défenseurs de la paix pour leurs suprêmes manoeuvres de sauvetage. Nous imprimions Je Suis Partout le mercredi soir. Aurions-nous encore le temps d'y tenir notre rôle avant la mobilisation générale et la censure ? Si la guerre nous surprenait avec un pamphlet pacifique sous nos presses, nous serions sans doute saisis et emprisonnés.

Plusieurs journaux bourgeois avaient déjà résolu la question avec une lâcheté superbement camouflée de tricolore. A Candide, M. Jean Fayard, avant de rejoindre un joli poste d'officier interprète près d'un état-major britannique, se donnait l'avantage de jouer les chasseurs à pied. Toute cette journée tragique fut une vraie partie de cache-cache entre ses collaborateurs et lui. Gaxotte avait écrit pour les 300.000 lecteurs de Candide un article d'un pacifisme viril et clairvoyant, et fait préparer pour l'accompagner une vigoureuse page d'échos sur la fourberie des Tchèques, sur la duplicité des Russes et de leurs valets communistes, sur la teneur exacte des dernières négociations, sur l'ignoble frénésie des amateurs de catastrophes. Fayard, d'une fainéantise incomparable à l'ordinaire, s'était levé à six heures du matin pour corriger et caviarder le tout. Gaxotte arrivant à la rescousse, après une orageuse explication, était parvenu à lui faire rétablir l'essentiel. Mon ami Georges Blond, secrétaire de rédaction de la maison, veillait jalousement à l'imprimerie sur ces précieuses proses. Il déjeunait d'un sandwich sur le “ marbre ”, ne lâchant pas d'un pied sa faction. Je devais apprendre le lendemain qu'à dix heures du soir, Jean Fayard était revenu dans l'imprimerie où il ne restait plus qu'un ou deux ouvriers, avait tout saccagé et coupé et fait partir à travers la France un journal à la Déroulède, plein de trompettes et de “ sursum corda ”.

Les grandes feuilles commerciales, d'heure en heure, affichaient des titres plus sombres et plus dramatiques. L'imminence du danger, cependant, semblait susciter ici et là des réactions inopinées. Nous nous sentions moins seuls. Mais il était tard pour nous rejoindre !

Je fatiguais mon angoisse dans des courses véhémentes. J'étais le messager entre vingt groupes d'amis ou de confrères. Je surgissais dans la même heure à Montmartre et à Montrouge. J'exhortais un chancelant ou un découragé. Je vitupérais à en perdre le souffle le panurgisme tricolore des bourgeois.

Dans notre volonté de nous raccrocher à tous les expédients, nous en arrivions même à dire que puisqu'il y avait pacte, après tout, la S.D.N. garantissait ce pacte, que puisque nous nous préparions à une guerre du droit, le canon devait lui aussi satisfaire à la procédure, et ne point se permettre de tonner avant que l'on eût solennellement et rituellement défini l'agresseur. Pour un fameux délai, c'eût été un fameux délai. Mais nous savions trop bien que les plus tenaces apôtres de Genève avaient perdu la foi, et que pour nous, nous nous serions simplement ridiculisés en prétendant ressusciter la maison du lac Léman.

Depuis une semaine, les plus mauvaises nouvelles arrivaient avec la nuit. Le mardi soir, ce fut le dernier discours de Chamberlain. Il était à peine prononcé qu'on en colportait à travers Paris des échos sinistres. Texte en main, les hommes de la paix y trouvaient encore des arguments. Mais il n'était pas besoin de l'avoir entendu à la radio pour comprendre qu'il rendait un son découragé. Un vieil bomme à bout de forces et de diplomatie y disait sa lassitude et sa tristesse, bien proche du désespoir. Au tournant décisif de la crise, Chamberlain se résignait à la guerre, s'avouait pour le moins incapable de rien opposer au jurisme et aux invectives de ses frénétiques avocats.

La paix mourait, et l'on ne tentait toujours rien pour rassembler tous ceux qui, comme moi, se mordaient les lèvres en refoulant des larmes d'impatience, pour que nous pussions jeter dans la balance faussée par les comploteurs bellicistes le poids de notre patriotisme et de notre indignation.

Les dépêches tombaient toujours plus consternantes. Il ne restait à attendre que l'annonce de la mobilisation générale. Il était une heure passée quand un coup de téléphone m’apprit que Flandin avec une centaine de députés venait sans doute de prendre une assez grosse décision. Je saurais des détails au Journal. J'y bondis. Une dizaine de journalistes palabraient avec une extrême animation sur le trottoir. Il me fallut un quart d'heure pour leur arracher par bribes la démarche auprès de Daladier de Flandin et de la minorité parlementaire, dont chacun voulait naturellement garder l'exclusivité. Ils étaient du reste à ce point ivres de leurs ragots qu'ils ne voyaient même plus l'importance de cette nouvelle.

Je courus rapporter à Maurras les quelques notes que j’avais griffonnées sous un réverbère camouflé. C'était enfin le premier symptôme d'une résistance officielle. Je me sentais écoeuré par mes deux journées de vagabondages, d'humeurs femelles, de vains remâchages, d'imaginations navigantes. Nous avions tous notre tâche à remplir. La mienne était simple. Fussé-je seul, je ferais Je Suis Partout.

Un peu plus tard, vers sept heures et demie du matin, je sortais de chez moi, redoutant d'apprendre à l'autre bout de la place que la mobilisation générale avait été décrétée pendant mon court sommeil. Tout était calme, Quelques instants après, j'arrivais à l'imprimerie fort résolu. Notre secrétaire de rédaction, André Page, lieutenant de réserve, m'y rejoignait bientôt, à peu près convaincu qu'il venait passer là ses dernières heures de vie civile, mais ne se départant point pour si peu de son habituelle placidité. Notre chef d'atelier, Louis Mora, sûr ami politique, et vrai collaborateur du journal, n'avait pas non plus froid aux yeux, et se multipliait avec ardeur autour des “formes”.

Nous confectionnâmes à nous trois un étrange Je Suis Partout, hurlant et claquant comme un manifeste, une affiche plutôt qu'un journal, tout en titres et en placards, que je fabriquais posément, en pesant bien chaque mot pour être sûr de choisir le plus percutant. Je me trouvais enfin maître de tout dire avec une brutale simplicité. Rien ne me paraissait plus utile. Je ne m'en privais pas !

Le titre de la “ une ” criait sur six colonnes : “Le vrai patriotisme, c'est de s'opposer au suicide de la France”. A la “deux”, on lisait ce petit raccourci de la situation, assez éloquent pour avoir encore retenu dix-huit mois plus tard l'attention de la police française :

- Qui tirera le premier coup de canon sur la frontière franco-allemande ?

Ce ne sera pas Hitler.

Nous alors ?

Pouvons-nous nous charger de ce crime ?

Dans un pays sain et honnêtement enseigné, le dernier balayeur n'aurait pas dit autrement. C'est - malheureusement - un insigne honneur pour un journaliste que d'avoir osé écrire ces lapalissades à Paris dans la matinée du 28 septembre 1938.

Je dressais aussi un vaste tableau d'honneur du parti de la paix. Nous n'avions certainement jamais imprimé encore quelque chose de plus singulier. Que la droite française n'eût pas mieux su dire “non” à la guerre qu'aux Juifs ou qu'à la faillite marxiste, qu'elle eût encore flanché en prétextant un grave cas de conscience, cela ne pouvait plus nous surprendre. Mais c'était bien la première fois que nous voyions réunis pour la défense de la même cause des réactionnaires de l'Académie et la fédération rouge des postiers, les factieux de Je Suis Partout et d'anciens ministres du 6 février ou du Front Populaire, Maurras faisant cortège avec le marxiste Paul Faure, le fusilleur Mistler, le briandiste Déat, et Gaston Jèze, l'enragé des sanctions, démontrant du plus haut de sa chaire doctorale que nous étions, en droit, quittes avec la Tchéquie.

Nous n'avions reçu aucun secours des conservateurs confits dans leurs poncifs et leur peur des mots nets. Encore bien beau lorsqu'ils ne venaient pas se mettre en travers de notre campagne, tel ce vieux cheval de trompette Louis Marin, qu'on essayait de rattraper, galopant sur le sentier de la guerre au cul du dragon Kerillis. Pour le sieur de La Rocque, il fallait se féliciter qu'il s'en fût tenu à des vasouillages qui ne pouvaient être ni pour ni contre, puisqu'ils ne signifiaient exactement rien, genre où le Colonel était du reste imbattable. La gauche aryenne en somme, se tenait beaucoup mieux. Nous avions trouvé chez elle plus de nerfs, de bon sens, d'esprit politique et de franchise. Son vieux fonds pacifiste et antimilitariste offrait dans ce danger des ressources autrement solides que le conformisme des familles où l’on fait les jésuites et les Saint-Cyriens.

Gaxotte, dans un article émouvant en même temps qu'impitoyable, où il se soulageait de l'imbécile contrainte de Fayard, jurait que plus rien n'existerait des querelles de clans ou de doctrines, que plus rien ne compterait pour nous, hormis le parti de la guerre et le parti de la paix. Si grave que fût l'heure, je trouvais que c'était là un bien gros chèque tiré sur l'avenir, à tout le moins un de ces mouvements de coeur dont on ne manque jamais de sourire un peu plus tard. J'avais retrouvé toute ma tête, et je n'en étais pas peu fier.

L’Œuvre, de son côté, dans un mouvement semblable, écrivait en manchette : “L'ouvrier de la onzième heure, quel qu'il soit, quelle reconnaissance éternelle on lui devra !”

Pour tout dire, nous n'aurions pas été très loin d'absoudre un peu Blum lui-même, si nous n'avions trop bien su la male peur qui l'assagissait. Nous avions cependant retenu son témoignage. Blum venait à l'appui de Je Suis Partout.

Un de nos dessinateurs, le fidèle et brave Phil, un pur fasciste, était depuis l'avant-veille margis de D. C. A. Comment le remplacer ? Rien ne nous parut plus digne qu'un beau carré blanc, avec cette inscription : “ Ici devait paraître le dessin de Phil mobilisé ”.

L'annonce de la mobilisation anglaise nous arrivait sur cette trouvaille. Mais nous n’avions plus le temps de nous désespérer. J'exhortais nos ouvriers, criant pour la dixième fois depuis le matin : “Tant que le canon n'aura pas pété, je ne croirai pas à cette guerre”. Nous sentions autour de nous la rue qui commençait à remuer. Nous dressions nos pages comme les pavés d'une barricade, dans un enthousiasme et une chaleur d'émeute.

A midi, voici la seconde note de Roosevelt. Bon : un pipi de clergyman sur un incendie. Quel intolérable battage des journaux autour de cette inanité ! Et ces titres : “Suprême démarche ! Dernière chance ! Ultime espoir !” Comme si la France n'était pas la maîtresse absolue de son sort !

Ne surgira-t-il donc pas enfin un personnage réel, faisant quelque geste positif, pour nous tirer de cet extravagant cauchemar ?

Vers deux heures, on nous apporte au pas de course le message des députés de la minorité, “ mettant en garde la population contre la campagne systématique de fausses nouvelles ” en même temps que l'affiche catégorique de Flandin : “je ne vois plus à cette heure qu'un seul moyen légal de maintenir la paix : que tous ceux qui veulent la sauver adressent au Chef de l'Etat leur pétition contre la guerre”.

Quelques instants plus tard, un nouveau messager : “Daladier fait lacérer les affiches de Flandin par la police”. La Liberté de Doriot qui l'avait reproduite, vient d'être saisie. Défense de vouloir la paix. Canailles ! Monstrueux salauds ! L'affiche de Flandin est déjà dans nos colonnes. Tant pis, ce sera encore un blanc, un moyen comme un autre de faire savoir quel bâillon on nous met : “Ici devait paraître l'appel de M. Flandin interdit par la police française”. La fièvre de la colère et du travail continue à monter. Hachant de crayon bleu les épreuves fraîches, je hausse encore tout de plusieurs octaves. Notre cher Cousteau surgit, soldat depuis dix minutes, brandissant quinze lignes d'injures, son “ pour prendre congé ” aux porcs juifs et autres. Arrive que plante. Nous aurons dit du moins ce que nous pensions, nom de Dieu !

Un peu avant quatre heures, le téléphone m'appelle. La voix de Georges Blond. Médiation de Mussolini. Elle est acceptée. Conférence à quatre à Munich.

Est-ce possible ? Oui. Le Quai d'Orsay confirme. Daladier part demain. C'est fini. Nous sommes saufs. Comble de joie : c'est la paix fasciste, la paix qui nous vient de Mussolini. Et pas un mot d'invitation à l'affreuse Russie. On l'ignore, on la rejette dans les ténèbres extérieures. Et l'infect Candide du jeune homme Fayard court les routes de France, avec ses oriflammes, ses taratata et ses adieux vibrants aux petits soldats. Sieg ! Heil ! Arriba ! Viva il Duce ! Il y a tout de même quelques bons moments dans cette garce de vie.

“ C'est dommage. Mussolini aurait bien pu attendre vingt-quatre heures. Notre Je Suis Partout arrive après la bataille. Quel sacré métier ! Un si beau numéro ! ”

Mais à la nuit tombée, dans la rue, nous vîmes que les Parisiens n'avaient encore rien compris. L'angoisse restait collée à tous les visages. Avec ses blancs énormes de journal de guerre, ses pancartes flamboyantes et ses titres furieux, notre numéro fit un assez beau bruit.

Le soir même, tout fier, je le montrais à Maurras. Pour je ne sais plus quelles raisons de mise en page, son nom, suivi d'une colonne d'un texte superbe, ne figurait pas en première place dans notre tableau d'honneur. Il ne vit plus rien d'autre, tança vertement notre inconséquence politique et me battit froid huit jours.

CHAPITRE V

LES VAINCUS DE MUNICH

Les témoins assurent que le 30 septembre, à son arrivée de Munich, Daladier chancelait en descendant de l’avion, terrifié à l’idée des huées qui allaient l’accueillir, à moitié saoul du champagne dont il venait d'abreuver largement son angoisse. Il fallut un moment avant qu'il comprît que la foule qui courait à sa rencontre ne l'insultait pas, mais l'applaudissait.

Je n'étais pas là. Mais rien ne parait plus vraisemblable, plus conforme à ce qu'on sait de l'homme. Dans l'effroyable équipe des fossoyeurs de la France, il faudra distinguer, non pour la justice, qui n'a à juger que des actes en telle matière, mais pour la clarté de l'histoire, les froides canailles, acoquinées à un régime condamné parce qu’elles avaient installé sur lui toutes leurs ambitions et toutes leurs richesses, et les crédules, les faibles, les redondants, non moins répugnants du reste.

Daladier parait bien avoir été de ceux-là. Les professeurs de son genre, nés dans la plèbe, nourris parmi les dévots du sectarisme sorbonnard, avaient la religiosité de 89 au fond du ventre. Quand Daladier proférait : “La France, fermement attachée à l'idéal démocratique...”, c'était à la fois phraséologie et croyance. Daladier, modeste président de la majorité incertaine, venait de savourer à Munich les mêmes honneurs que deux fameux chefs de peuple, mais qui étaient aussi les deux grands épouvantails de toutes les démocraties. Et il avait traité avec eux, dépecé avec eux une démocratie soeur, celle de Benès, cet autre professeur républicain. Il pouvait bien se sentir flatté de tant de pompe et horriblement inquiet de la rumeur publique, tel un Homais qui vient d'être reçu par l'évêque. Comme tous les ministres de la démocratie française, il vivait en vase clos, beaucoup plus isolé du peuple que n’importe quel monarque absolu de jadis, parmi des politiciens enfermés dans les abstractions et les calculs de leur bizarre métier, tous en sécurité derrière leurs privilèges, et pour qui un déplacement de voix représentait un dommage bien plus grand qu'une guerre. Daladier ne savait pas jusqu’où pouvait aller le goût de la paix chez de simples citoyens.

Je le vis le soir même, montant vers le Soldat Inconnu à la tête du cortège des Anciens Combattants. Tout le long des Champs-Elysées, une foule immense criait : “ Vive Daladier ! ” Le soleil couchant resplendissait devant ses yeux. Derrière sa tête frissonnaient des milliers de drapeaux. Sur sa trogne épaisse et triste, maintenant rassurée, apparaissait un vulgaire soulagement. Mais l'échine basse, les épaules de biais, le dos rond, le pas veule, portaient encore tous les stigmates de sa peur.

La foule chantait la Marseillaise. Elle ne savait pas d'autre hymne :

Aux Armes, citoyens...

Refrain assez cocasse pour ce jour où l'on rengainait le sabre ! Mais six mois plus tôt, sur cette même avenue, la Marseillaise était séditieuse : on célébrait aussi son retour.

Quand Daladier, après la minute de silence, quitta le tombeau du Soldat, de l'Etoile à la Concorde, une ovation gigantesque monta jusqu'à lui.

Je ne chantais pas, je n'applaudissais pas. Je me raidissais contre le frémissement contagieux de cette vaste chanson, de ces houles de ferveur et d'allégresse courant dans une glorieuse lumière. La fête était trop belle pour son héros.

Porté par une telle apothéose, n'importe quel homme d'un peu de mérite se fût senti capable de tout. Daladier n'était capable de rien. Ce triomphe ne pouvait le grandir. Il ne le comprenait pas plus qu'il ne le méritait. On se réjouissait, en acclamant son nom, d'avoir évité l'abîme. Mais c'était Daladier qui nous avait fait rouler sur la pente, et qui fût descendu avec nous jusqu'au fond si une vigoureuse main ne l'avait pas retenu par ses grègues. Si une pareille foule avait tout pu connaître et raisonner, elle n'eût pas célébré avec moins d'ardeur la fin de sa mortelle angoisse, mais en huant celui à qui elle la devait.

Un pays ne sort pas indemne d'aussi terribles ébranlements. De telles secousses réclament un traitement énergique et sage. Il eût fallu à la France un autre médecin qu'un des auteurs de l'attentat où elle venait de frôler la mort. L'homme qui, par sa faiblesse avait rendu Munich nécessaire, aurait dû en bonne justice et bonne logique disparaître du pouvoir dans l'heure de son retour. Ce maître dérisoire restait en place. Les lézardes profondes, creusées par ce mois de septembre dans l'esprit de la nation ne seraient pas réparées. La poussée d'enthousiasme du 30 septembre serait sans lendemain.

Munich, vu de 1942, apparaît comme la répétition générale de septembre 1939. Le parti de la guerre venait de faire de ses forces et des faiblesses de l'adversaire une expérience un peu improvisée sans doute, mais qui demeurerait. Il connaissait désormais les erreurs à éviter, les hommes à abattre, ceux qu'il suffirait de neutraliser, ceux qui se laisseraient gagner. Il pourrait maintenant fignoler ses manoeuvres sur un terrain bien repéré. Il semblait peut-être en échec. Mais c'était pour lui une grande victoire que d'avoir pu déterminer pendant trois semaines une crise de cette ampleur, qui nous avait obligés à démasquer toutes nos batteries, à user nos meilleurs arguments, qui avait dangereusement secoué les nerfs et les esprits du pays. C'était pour lui un triomphe que d'avoir été libre de jouer ainsi avec ses effroyables torches, que d'avoir pu habituer à l'idée de la guerre des millions de coeurs et de tètes.

Nous étions ainsi, après déjà tant de défaites, les vrais vaincus de Munich. Nous, c’est-à-dire tous les nationaux, jusques et y compris les fascistes de Je Suis Partout. Les journaux grossoyaient encore les louanges de Daladier que nous apercevions dans nos rangs les plus fâcheux tiraillements. Chez notre ami Doriot, dont l'énergie et les progrès nous avaient tant séduits depuis une année et que nous épaulions de notre mieux, la campagne de septembre se soldait par une dissidence. Plusieurs des meilleurs lieutenants du Chef réprouvaient la franchise de son pacifisme. Leur démission décapitait le parti et le stoppait en plein essor. Dans de vieux clans ridicules, mais qui pouvaient encore servir au Parlement, celui de la Fédération républicaine, par exemple, l'anarchie était à son comble. Dans le clergé, l'armée, la bourgeoisie, les affaires, Kerillis avait certainement gagné des indécis.

Durant les premiers jours d'octobre, je rencontrais sur les boulevards le caricaturiste Sennep, véritable historien de toutes les bouffonneries éphémères ou permanentes du régime. J'aimais non seulement son esprit et sa fantaisie, mais le sens politique qu'il savait toujours mettre dans son jeu de massacre. Je fus stupéfait et exaspéré de l'algarade qu'il me fit : nous étions les traîtres de Je Suis Partout, traîtres peut-être encore inconscients, mais éminemment dangereux. La colère de Sennep signifiait la défection de tout un grand pan de la droite. L'alliance des nationaux contre les blumeries de 1937 avait été, je l'ai dit, bien précaire. Mais c'était l'union sacrée auprès des discordes qui nous attendaient.

Nous aurions pu facilement remplacer les déserteurs par tous les compagnons de lutte que nous venions de trouver à gauche. Mais l'Action Française, cerveau du parti de la paix, était bien trop confinée dans ses habitudes et ses rigueurs pour devenir capable de rassembler les forces pacifiques. A Je Suis Partout, les plus bouillants d'entre nous, tels Brasillach ou moi-même, ne parvenaient toujours pas à élargir les ambitions de notre petite troupe.

C'eût été cependant le moment ou jamais de tenter nos chances. Nous avions connu pendant plus de deux années la volupté aigre-douce de faire un journal sans rival en France par son accent, son énergie, sa sagesse, la véracité de ses nouvelles et de ses prévisions, et dont la presse entière, si prodigue de salamalecs confraternels pour les plus ignobles torchons, feignait d'ignorer même le nom. Mais pendant la bataille de septembre, nos ennemis avaient pu reconnaître que nous devenions vraiment redoutables, et que le silence n'était plus une méthode suffisante contre nous. Voilà qu'ils nous décernaient la vedette de l'infamie. Le procédé était d'ailleurs charmant : vous n'êtes, comme des assassins, tirés de l'obscurité que pour répondre de vos crimes. Mais de toute façon, nous touchions à la célébrité.

Nous ne sûmes certainement pas en tirer le profit que nous méritions, et notre cas fut celui de tous les pacifistes français. Durant ces semaines d'octobre 1938, par leurs hésitations et leurs scrupules, ils perdirent des armes qui leur manquèrent cruellement quand la partie décisive se joua onze mois plus tard.

Au lendemain de Munich, encore tout étourdis et éreintés, nous avions commencé par dresser une superbe liste des canailles du bellicisme, avec les châtiments que nous exigions. C'était de l'énergie à bon compte et un extravagant crédit accordé à Daladier, qui se garderait bien d'inquiéter cette clique. Puisqu'elle resterait sûrement impunie, c'était aussi avouer notre faiblesse. Nous eussions mieux fait de garder notre fermeté pour les prochains assauts de ces gredins.

Une des pires ignominies de l'histoire de France aura été certainement l'abominable chantage au patriotisme exercé par les désarmeurs, les juifs errants, les socialistes internationaux, les stipendiés de toutes les caisses étrangères. Seuls des Juifs avaient pu concevoir une aussi cynique et subtile perfidie. Les juifs jugeaient encore d'après leurs propres instincts en voyant dans les “Munichois” des agents de l'étranger. Inaccessibles à tout sentiment du sol, comment fussent-ils parvenus à se représenter notre francophilie ? On a qualifié depuis avec beaucoup de véhémence leur spéculation. On a trop peu admiré son habileté. On n'a pas voulu voir surtout ni condamner la jobardise de ceux, innombrables, qui y ont cédé. Car sans ces nigauds, la manoeuvre eût été vaine, et notre pays serait encore entier et fort.

Le parti de la guerre restait après Munich intact, bien uni, aiguillonné par ses mécomptes, redoublant de virulence devant des nationaux divisés et indécis, comme le propre de leur nature semblait l'ordonner. Les bellicistes avaient aussitôt trouvé leur nouveau thème : la capitulation de Munich, opprobre de l'honneur français. Nous aurions dû traiter du plus haut de notre mépris ces crapules qui un an avant rentraient à coups de poing la Marseillaise dans la bouche des patriotes, et piétinaient les trois couleurs devant la tombe du Soldat Inconnu. Nous nous crûmes tenus de leur donner la réplique, de nous user dans une interminable dispute. Nous étions, hélas ! de bons Français chatouilleux. Nos lecteurs l'étaient aussi.

Maurras, chaque nuit, tirait en l'honneur d'un Kérillis ou d'un Buré d'éblouissantes fusées de dialectique. Mais son art servait moins la paix qu’une placide, pratique et grosse affirmation. Maurras distinguait à longueur de colonnes entre la capitulation et la négociation. Mais il ajoutait vite qu'il n'y avait point lieu d'être fiers de Munich.

Imprudent corollaire : il eût bien plutôt fallu crier à tue-tête notre joie que Munich eût sauvé la paix et la patrie, étouffer sous nos clameurs d'allégresse la voix de nos ennemis.

On pouvait prévoir sans peine que la campagne belliciste allait instrumenter dans tous les tons ce thème : l'hitlérisme des défenseurs de la paix, mués indistinctement en serviteurs de l'Allemagne. C'était la formule la plus grossière, la plus stupide, la plus effrontée, c'est-à-dire la meilleure pour un pareil usage. Les manieurs de populace qui l'avaient inventée le savaient bien. L'énormité de la calomnie ne les embarrassait pas. Peu importait que nous eussions été les prophètes infaillibles et anxieux d'une restauration de l'Allemagne militaire, que nous eussions prêché durant des années la résistance au germanisme. La plèbe et les imbéciles l'ignoraient. Ils se rappelaient seulement qu'au temps du briandisme, on nous désignait à eux comme les agents des marchands de canon. L'agent des marchands de canon devient tout naturellement l'homme de M. Hitler, qui fabrique les plus gros canons du monde. Le tour est joué. Cela fait même une superbe image d'Epinal.

Je voulais qu'à Je Suis Partout, nous prissions carrément les devants. Rien n'était plus facile que de faire avorter en le démasquant un plan de l'ennemi dont nous connaissions tous les détails. J'y avais consacré à Lyon une de nos conférences où nous chauffâmes au rouge notre public. Je ne pus obtenir que cette petite guerre préventive fût poussée plus loin. Mes amis trouvaient peut-être la manoeuvre trop périlleuse. Tous aussi, nous étions beaucoup trop des amateurs de politique, admirant chez les autres la force des gros moyens, mais reculant devant leur vulgarité et leur monotonie lorsqu'il s'agissait pour nous de les mettre en oeuvre. Or, dans le cas en question, il eût fallu gueuler sans relâche jusqu'à rompre les oreilles de l'adversaire, et couvrir ses calomnies de nos clameurs.

La campagne de l'hitlérisme des nationaux mordait sur nous parce que nous étions purs et patriotes. Je dois cependant cette justice à deux ou trois de mes amis et je la dois à moi-même : nous ne nous sentions nullement embarrassés pour dire à tout venant qu’un patriotisme confondu avec le point d'honneur nous paraissait détestable et niais, que nous aimions fort les héros militaires ou plus simplement les bons soldats, mais que quant à nous, nous avions pour devoir de nous faire un patriotisme aussi lucide et prévoyant que possible, et que ce patriotisme-là commandait pour la France la paix à n’importe quel prix.

Nous étions les “fascistes munichois” ? Mais parfaitement, messieurs ! Et à Dieu ne plût que nous le fussions toujours et jusqu'au bout. On s'était bien entendu pour un jour avec M. Hitler. Puisque ce premier pas était fait, ne pourrait-on donc pas s'entendre pour dix ans ? Si les antifascistes s'agitaient avec tant de fièvre n'était-ce point parce que ce premier pas les épouvantait, qu'ils imaginaient déjà une France leur échappant enfin, prenant la seule voie bonne pour elle, c'est-à-dire fatale pour eux, pour leurs prébendes, leurs sectes, leur religion ? On s'indignait de la défaite de Munich ? Nous, nous pensions comme le soldat des Croix de bois que c'était une victoire, parce que notre pays en était sorti vivant. On étalait en gémissant les pertes de cette journée fameuse. Nous, nous comptions les bénéfices. Le pays avait gagné le temps de se refaire. Il venait de donner un superbe croc en jambe à cette Tchéquie de malheur par la faute de qui, depuis des mois, on ne respirait plus. Il s'était dégagé, vaille que vaille, mais dégagé tout de même, du plus compromettant de ses engagements. Ce n'était pas une politique fort reluisante ? Mais qui nous avait ôté les moyens d'en faire une autre ? Nous tirions une extrême fierté d'être pour cette politique, parce qu’il est plus méritoire de vouloir le bien de sa patrie en dépit du scandale, des injures, de la bêtise publique, qu'avec l'assentiment de tout un peuple pâmé.

Mais nous ne pouvions pas exiger de tous nos compagnons une pareille anesthésie de leur amour-propre. Nous ne pouvions pas leur interdire de se disculper, de plaider en belle et due forme contre le réquisitoire de leurs insulteurs. C'était la faiblesse classique d'une foule d'honnêtes gens de chez nous, acharnés à démontrer leur bonne foi et leur logique devant des escrocs fieffés ou des déments. On voyait donc s'instituer une controverse de Munich où les chances de la loyauté étaient aussi dérisoires que devant les enquêteurs maçonniques du 6 février.

Tous les nationaux venaient aussi de l'anti-germanisme. Il était par trop tentant pour eux de fournir dans un tel débat cet alibi. Leurs ennemis se gardaient bien d'en tenir le moindre compte et redoublaient au contraire leurs coups. La crapule manoeuvrait ainsi à sa volonté l'élite du bon sens français.

Il faut dire que l'Italie, en se mettant à réclamer Nice, la Corse et la Savoie quelques semaines après Munich, ne facilitait guère la besogne aux partisans irréductibles du fascisme français et de la paix fasciste. Notre petite bande de Je Suis Partout avait supporté jusque-là unie au coude à coude la grande contre-attaque judéo-belliciste. Mais, pour la première fois depuis trois années, notre étonnante harmonie était entamée. Les manifestations italiennes m'affligeaient comme l'injure d'un ami intime et que l'on a partout vanté. Il ne me semblait pas indispensable d'en faire part aux foules. Robert Brasillach, d'une fermeté admirable en ces jours-là, et moi-même, nous nous évertuions à répéter : la “ligne” plus que jamais la “ligne”, accrochons-nous à la “ligne fasciste”. Mais il devenait manifeste que certains de nos meilleurs amis commençaient à juger notre obstination outrée. L'événement nous révélait qu'il y avait parmi nous des croyants ingénus dont la foi ne souffrait aucune déception, ou bien des dilettantes nerveux, d'intelligents inconstants qui lâchaient au premier accroc une doctrine neuve. Gaxotte, désenchanté de Rome, se soulageait en tête de notre journal par un article railleur et méchant. Je me démenais de mon mieux, je battais le ralliement des vérités premières égaillées : “ Fallait-il renier une doctrine que nous avions faite nôtre dans toutes ses conséquences ? Notre pays gardait-il, oui ou non, un intérêt capital à ménager l'Italie ? ” J’aurais voulu dans cette querelle un mâle raisonnable et calme. Mais nous ne découvrions que des femmelettes offensées, se dépensant en coups de griffes et cris pointus.

On voyait ainsi chez nous, dans le seul journal “ fasciste ” de France, des garçons de trente ans qui en venaient à dire : “Après tout, il n'y a qu'une seule politique habile et tolérable : c’est le radical-socialisme. C'est la politique naturelle des Français.”

Pendant ce temps, Ribbentrop et Bonnet essayaient d'amorcer des pourparlers franco-allemands et échouaient bientôt sous les hurlements des religionnaires de la guerre.

Nous n'étions plus en mesure de prendre sérieusement parti. Le bellicisme avait désormais sur nous l'avantage de l'initiative et de la liberté stratégique. Nous nous bornions à étaler ses coups. Nous arrivions au bout de notre audace. Il ne nous paraissait plus possible de nous compromettre davantage.

Maurras, de son côté, tirait de ses amoncellements de paperasses poudreuses ses dossiers de la “ duplicité boche ”. Il administrait au malheureux Bonnet de hautaines semonces, il ne s'était passé outre-Rhin depuis Locarno que de négligeables faits-divers.

Il ne voulait pas se battre avec l'Allemagne, mais il ne tolérait pas qu’un de ses ministres vînt fouler notre sol. Etonnante conception de la diplomatie ! Et quand vous êtes ministre français, allez donc gouverner avec une presse livrée sans frein à de telles humeurs !

Un petit youtre errant du nom de Grynzpan venait d'assassiner un jeune attaché d'ambassade allemand. Notre ami Darquier de Pellepoix, conseiller du XVIIe arrondissement, fort sympathique risque-tout, fondateur d'un Rassemblement Juif et d'un brûlot de presse, La France enchaînée, avait jugé élégant d'apporter sa couronne sur le cercueil. L'Action Française poussa les hauts cris et faillit clouer Darquier au pilori. Les gens de la maison déclaraient volontiers : “ Que ça soit un Juif ou non qui l’ait tué, ça fait toujours un Fritz de moins. ”

Nous étions presque tous à Je Suis Partout des collaborateurs anciens ou en exercice de l'Action Française. Bon gré mal gré, nous restions attelés à sa carriole. Nous ne connaissions que trop bien l'histoire de ses innombrables exclus, l'impitoyable hargne dont elle les poursuivait, les dégaines de défroqués qu'ils traînaient lamentablement.

Il ne s'était pas trouvé une plume à droite, qui eût soutenu d'un mot le dernier et le seul espoir de paix viable, assise sur un accord de la France et de l'Allemagne, la paix qui, hélas ! n’osait plus dire son nom.

Je m'échappais de ces misères en m'enfermant chez moi, nuit et jour avec mes documents juifs. J'en faisais un nouveau numéro spécial, Les Juifs et la France. Je plongeais voluptueusement dans l'histoire immémoriale de leurs tribulations. Je voyais mieux encore combien leur puissance chez nous était insolite et neuve. Ces soixante ou quatre-vingt années laisseraient dans le long cours des siècles de la vie française la trace d'une surprenante erreur. Pour l'expliquer un peu plus tard, pour la rendre croyable, il faudrait remonter longuement et difficilement aux causes enchevêtrées qui déterminèrent une pareille obnubilation de nos esprits, l'assoupissement d'un instinct aussi vif de notre sang.

Je quittais mes papiers et mes livres. Je repartais à travers Paris. J'y retrouvais, étalés partout, les signes les plus impudents de la souveraineté juive. Les Juifs savouraient toutes les délices, chair, vengeance, orgueil, pouvoir. Ils couchaient avec nos plus belles filles. Ils accrochaient chez eux les plus beaux tableaux de nos plus grands peintres. Ils se prélassaient dans nos plus beaux châteaux. Ils étaient mignotés, encensés, caressés. Le moindre petit seigneur de leur tribu avait dix plumitifs dans sa cour pour faire chanter ses louanges. Ils tenaient dans leurs mains nos banques, les titres de nos bourgeois, les terres et les bêtes de nos paysans. Ils agitaient à leur gré, par leur presse et leurs films, les cervelles de notre peuple. Leurs journaux étaient toujours les plus lus, il n’y avait plus un cinéma qui ne leur appartînt pas. Ils possédaient leurs ministres au faîte de l'Etat. Du haut en bas du régime, dans toutes les entreprises, à tous les carrefours de la vie française, dans l'économique, dans le politique, dans le spirituel, ils avaient un émissaire de leur race posté, prêt à retenir la dîme, à intimer les vetos et les ordres d'Israël. L'Eglise elle-même leur offrait son alliance et leur prêtait ses armes. Ils avaient toute liberté de couvrir leurs ennemis de boue et d'ordures, d'accumuler sur eux les plus mortels soupçons. Bientôt, ils auraient le pouvoir de les bâillonner. Pour un mot qui écorcherait leurs oreilles, ils feraient pourchasser, juger, emprisonner, ruiner le téméraire chrétien qui l'aurait prononcé.

Mais devant les feux et l'or clinquant du Paris juif, je pensais avec une tranquille certitude à l'exode éternel et inévitable. En remontant les Champs-Elysées où ils se vautraient dans les beaux bras de leurs esclaves chrétiennes, je repassais dans ma tête toute la suite des édits implacables qui jalonnaient pour les Juifs l'histoire de la France. Je voyais, de Philippe le Bel à Louis XVI, se dérouler ce long cours de siècles féconds où mon pays ne cessait de grandir, où il était le plus puissant du monde et où il vivait sans Juifs, où le juif loqueteux, égaré d'aventure sur les terres du royaume, versait à l'entrée des ponts de péage la même obole que pour un cochon.

Les Juifs venaient d'atteindre la plus grande puissance qu'ils eussent jamais rêvée, au bout de cent cinquante années ensanglantées par les guerres et les révolutions les plus obscures et les plus meurtrières, déshonorées par les chimères les plus folles et les plus funestes, les formes de tyrannie les plus féroces, que le monde eût connues sans doute depuis toujours. Le Juif, antique pillard de morts, ne pouvait conquérir sa plus grande fortune que dans le temps où s'amoncelaient de tels charniers humains. Il ne pouvait prétendre au rang de prince et de chef que dans une époque où les têtes perdues d'illusion oubliaient toute réalité. Il avait fallu le dogme insane de l'égalité des hommes pour qu'il pût à nouveau se faufiler parmi nous en déchirant ses passeports d'infamie, pour que ce parasite, ce vagabond fraudeur pût s'arroger tous le droits de notre peuple laborieux, attaché depuis des millénaires à notre sol. Le Juif était l'universel profiteur de la démocratie. Mais elle apparaissait semblable à lui-même, comme lui verbeuse, retorse, crasseuse, sournoise, se berçant de mirages, affectionnant l'artifice, inégalable dans le faux et l’escroquerie, incapable dans la construction, nourrie des mêmes livres et des mêmes mythes que lui, révérant de Marx à Blum tous les maîtres de la nouvelle Cabbale, poursuivant comme lui le vieil espoir de l'anarchie qui referait le genre humain. Le seul régime qui eût pu porter le Juif si haut était bâti sur le sable et le mensonge, comme toutes les oeuvres d'Israël. En s'identifiant à lui chaque jour davantage, le Juif hâtait sa pourriture. Ensemble ils s'effondreraient. La vermine n'est jamais plus prospère que sur l'arbre qu'elle a sucé jusqu'aux racines et qui va mourir. Mais quand l'arbre meurt, la vermine crève avec lui.

La démocratie agonisait. Le temps ne tarderait plus où les Rothschild reprendraient la besace.

Je ne voulais plus connaître de question juive. Elle n'existait pas. Ou bien, telle qu’on nous la posait, c'était la plus belle ruse des Juifs, le débat installé avec sa chicane morale à la place de la loi qui eût si vite tranché. Il n'y avait qu'un problème chrétien. Cinq cent mille Juifs poltrons, perdus parmi quarante millions de Français ne pouvaient être forts que de la bêtise ou de la vénalité des chrétiens. Le statut juif ne relevait pas de l'éthique, mais de la simple police.

Il n’était ni normal ni salubre pour un chrétien de se confiner dans l'étude d’une race inférieure et exotique, de vivre indéfiniment dans son intimité. La plupart des antisémites finissaient par tomber dans l'hyperbole juive. Il n'y avait plus d'entreprise, si démesurée fût-elle, dont ils ne jugeassent la juiverie capable. L'antisémitisme fourmillait de maniaques, d'hallucinés, qui voyaient mille Juifs pour un seul. Ils annonçaient avec des yeux hagards l'invincibilité de ce minuscule peuple de pleutres et de déjetés, tremblant de tous leurs membres au seul aspect d'un fusil, vingt millions à peine d'Hébreux disséminés sur quatre continents, dont plus de la moitié croupissant dans leurs ghettos.

Quelle farce plaisante que cet empire des Juifs au regard des grandes époques de la France ! J'imaginais le rire de Rabelais et de Louis XIV sur de tels propos. Ce qui était burlesque alors n'avait pu devenir concevable que par notre ramollissement. Nous retombions en enfance. Nous avions devant le hibou juif des épouvantes et des superstitions de vieilles femmes.

Sous le Juif le plus policé, le plus francisé d'aspect, je reconnaissais l'Hébreu vaticinant. A se voir vêtu de si beaux draps anglais, écrasant les indigènes de son faste, crachant conjugalement son sperme juif dans les plus nobles ventres du blason français, académicien comme Racine et La Fontaine, ministre à Paris et à Londres, baron ici et lord là-bas, protégé par les polices et les lois des trois plus grands empires du monde, choyé par les Loges, les Parlements et les Eglises, arbitre souverain de la Bourse, de Stock Exchange et de Wall Street, le fils des tribus entrait en délire. Tout le fiel amassé dans les vieux ghettos lui remontait à la tête. Il ne voulait plus tolérer de limites à sa revanche et à son pouvoir. Il lui fallait tout asservir. Mais il suffisait d'un bâton brandi par un chrétien pour que le César de Jérusalem déguerpit à toutes jambes.

Les Juifs n'avaient rien acquis que par le vol et la corruption. Plus ils étendaient leur pouvoir et plus la pourriture gagnait avec eux. Il leur fallait démolir toutes nos vieilles fondations et mettre leur boue et leurs déchets à la place pour élever leur édifice. L'effondrement d'un pareil monument était certain. Leur impuissance à quelque gouvernement que ce fût le disait assez. Les Juifs parviendraient-ils à acheter le monde entier - c'était là leur unique moyen de conquête - il serait le lendemain plongé dans un chaos où glapiraient ces sous-hommes, bientôt emportés et déchiquetés par d'indicibles tempêtes. Je ne pouvais croire à cette apocalypse. Israël, sur notre continent même, avait été déjà trop bien mis en échec.

Pour nous, Français, hélas ! la question restait entière. Saurions-nous chasser à temps ces architectes et ces maçons de catastrophe, où dégringolerions-nous en même temps que leur Babel ?

Quel thème métaphysique pour un chrétien ayant la foi que cette éternelle défaite châtiant à travers tous les âges la race qui avait tué Dieu ! Mais en l'an 39, de telles idées ne venaient plus qu'à des mécréants. Les catholiques pieux étaient en plein pilpoul. Nos théologiens s'affublaient du taleth par-dessus la chasuble. Si les Juifs cherchaient à tout démolir, c'était pour obéir à leur vocation providentielle. Israël était un corpus mysticum, une Eglise infidèle, répudiée comme Eglise, mais toujours attendue de l'Epoux. Israël avait pour tâche “ l'activation terrestre de la masse du monde ”. Il l'empêchait de dormir tant qu'il n'avait pas Dieu, il stimulait le mouvement de l'histoire. “ Ecce vere Israelita, in quo dolus non est ”. Le Seigneur Jésus lui-même a rendu témoignage au véritable Israël. Les Juifs avaient l'amour de la vérité à en mourir, la volonté de la vérité pure, absolue, inaccessible, car elle est Celui même dont le nom est ineffable. La diaspora, était la correspondance terrestre et meurtrie de la catholicité de l'Eglise.

Les judéolâtres, allaient chercher leurs références, chez cet être de boue et de bave, Léon Bloy, fameuse plume, certes, l'un des plus prodigieux pamphlétaires au poivre rouge de nos lettres, mais véritable juif d'adoption par la geinte, l'impudeur, l’effronterie, la distillation de la haine et de le crasse : “ L'histoire des Juifs barre l'histoire du genre humain comme une digue barre un fleuve pour en élever le niveau. ”

“L’antisémitisme, disaient-ils, n'était qu'une sorte d'acte manqué collectif, ou de succédané d'une obscure et inconsciente passion d'anticléricalisme. Car on aurait beau faire, le peuple d'Israël restait le peuple prêtre. Le mauvais juif était une sorte de mauvais prêtre, Dieu ne voulait pas qu'on y touchât, à lui non plus”. Le véritable israélite portait, en vertu d une promesse indestructible, la livrée du Messie. Si le monde haïssait les Juifs, c'est qu'il sentait bien qu'ils lui seraient toujours surnaturellement étrangers.”

Ces gens dégoisaient inlassablement leur patois de séminaire et de cuistrerie. Ils faisaient entrer les juifs baptisés dans le plein convivium de la cité chrétienne. Ils “temporalisaient le problème judaïque constitutionnellement”, et par “des enchevêtrements juridictionnels”.

Langue de chiens bâtards, hideuse défécation d'une bouillie philosopharde ! Ces barbares et fétides cagots n'étaient plus justiciables que d'arguments frappants.

La seule besogne utile était de rendre notre peuple à cette délectable certitude : il suffirait toujours d'un caporal et de quatre hommes pour mener aux galères quand il nous plairait nos cinq cent mille juifs gémissants et tremblants.

Nous verrions de nos yeux une nouvelle démolition du Temple, et il ne se relèverait pas de sitôt de ses décombres. Le grave était que les Juifs avaient décidé de commettre à sa garde tous les hommes et tous les caporaux de France, de les faire étriper pour sauver ses trésors, et qu'il se trouvait dans notre pays même des chrétiens de vieille race pour applaudir à ce dessein.

CHAPITRE VI

AU SEIN DE “ L’INACTION FRANÇAISE ”

Kerillis, Buré, Elie Bois avaient chauffeurs et châteaux. Après dix années de labeur incessant et trois mille articles derrière moi, j'attendais encore de pouvoir m'offrir un habit, une petite voiture, le complément de mon mobilier. Je redoutais encore un déménagement ou l'arriéré d'une note de gaz comme une catastrophe financière. Je pataugeais sous les pluies parisiennes avec un pardessus et des souliers fourbus.

C'était moi le vendu, comme de juste.

Les portes de la presse se fermaient une à une autour des pestiférés de mon espèce.

Au début de 1939, il m'avait fallu prendre, sans enthousiasme, la place de chef des informations à l'Action Française. Son pacifisme intermittent, son antisémitisme de principe, en faisaient toujours et malgré tout le seul quotidien de Paris où un garçon dans mes sentiments pût travailler sans trop se renier, en ayant l'espoir de se rendre plus ou moins utile. Mais j'étais depuis trop longtemps son collaborateur pour garder beaucoup d'illusions sur son rôle politique, Le spectacle de sa vie quotidienne allait m'enlever bientôt celles que j'avais essayé de conserver jusque là.

Il faudrait autant de livres, de patience et de pénétration pour l'histoire complète de l'Action Française que pour celle de Port Royal. Je veux simplement ici en esquisser quelques aspects qui entrent dans le cadre de ce récit. Certains s'indigneront sans doute de ce chapitre. J'ai pesé scrupuleusement ce que je dois à l'Action Française dans la vérité et dans l’erreur, ce qu'elle m'a montré et ce qu'elle m'a caché, ce qu'elle m'a donné et ce qu'elle m'a interdit. Le compte fait, je n'estime pas que je doive être obligé au silence par gratitude. L’Action Française est une de ces entreprises d'hier qui ont vécu d'équivoques soigneusement entretenues et sont arrivées ainsi à maintenir aujourd'hui encore une partie de leur influence. Si l'on veut aller de l'avant, on doit purger ces vieilles hypothèques. Maintes faiblesses du nationalisme français sont inexplicables sans quelques lumières sur l'Action Française. Ce que je vais en dire objectivement sera d'ailleurs fort anodin auprès des propos qui se tiennent sur les mêmes sujets depuis vingt ans, parmi les intimes de Maurras, et à la barbe même du maître, lequel, on le sait, est sourd.

J'avais souvent passé de longues heures plongé dans les collections de l'A. F. d'avant 1914. C'était un incomparable journal, le plus beau sans doute qui se fût jamais imprimé à Paris. Tout y était neuf : la doctrine de la corporation, la revue de la presse imaginée par Maurras, la fermeté du style dans un quotidien, son extraordinaire variété de registre, les chahuts inventifs de ses étudiants. La violence de la langue y faisait un merveilleux ménage avec la violence de la pensée. Un air irrésistible de jeunesse et de joyeuse audace traversait chaque numéro, animait la théorie aussi bien que les blagues des Camelots du Roi. L'Action Française avait rendu aux idées nationales le charme de la verdeur et de la subversion.

Le massacre à la guerre de tant de ses meilleurs militants lui fournissait une glorieuse excuse. Cependant, ces pertes avaient été comblées en 1924 quand elle pouvait faire défiler dix mille garçons sur le Boul' Mich pour réclamer la tête d'un maçon sorbonnard, quand dans les villages d'Alsace le tambour municipal lui-même annonçait les réunions de ses sections.

Elle effrayait la République. Mais elle avait commencé à la rassurer en la laissant tuer ses hommes sans riposter. Beaucoup de ses anciens fidèles désabusés faisaient avec raison dater sa décadence du jour où la fille Berthon avait pu assassiner dans la maison même Plateau, un de ses meilleurs chefs, sans être pendue cinq minutes plus tard à un balcon. Lucien Dubech, disait l'histoire, détourna, le revolver d'un camelot qui allait abattre la meurtrière, en criant : “ Il faut que l'on sache, il faut qu'elle soit jugée. ” Toujours la peur du sang chez ceux qui ne pouvaient vaincre que par le sang, toujours cette absurde religion du droit. Les nationaux, incapables de faire occire convenablement un vulgaire espion à trois galons n'avaient pas eu assez d'une affaire Dreyfus. Il leur en fallait à la douzaine. Ils ne semblaient pouvoir vivre, tels de vieux Bridoye, que de ces juridiques et interminables duperies. Le régime devait les leur fournir généreusement : après l'affaire de la Berthon, l'affaire Philippe Daudet. Après Philippe Daudet, la rue Damrémont, après la rue Damrémont, Jean Guiraud. Puis le Six Février, puis le procès La Rocque. Aux coups de pistolet, aux mitraillades, jamais d'autre riposte que les papiers bleus et les plaintes contre inconnu. Des exploits d'huissiers pour venger quarante cadavres !

L'Action Française, avec ses doctrines hardies et inédites, son royalisme, ses menaces, ses prophéties, jouissait presque du mystère d'une société occulte. Elle avait eu l'étrange fantaisie de vouloir faire élire des parlementaires à elle sur un programme qui réclamait la fin des Parlements, la folle légèreté d'attaquer ainsi la démocratie sur le terrain où celle-ci était vraiment imbattable, qu'elle minait, sapait, où elle manoeuvrait à son gré.

L'équipée électorale de 1924 n'avait pas seulement coûté à l’Action Française un piteux échec, mais surtout son secret. Elle pouvait bien organiser maintenant des défilés et des rassemblements, en multipliant généreusement ces foules pour son compte rendu du lendemain matin : la République avait fait dans les urnes le recensement précis de ses fidèles. Bien peu de monde, en somme, pour tant de bruit et d'ambitions. On réduirait ces agités sans peine. Il ne restait plus qu'à choisir le bon moyen.

Deux ans plus tard, sur la requête de Briand, le démagogue à tiare Ratti, dit Pie XI, jetait, sur l'Action Française son interdit, lui arrachant la moitié de ses ressources et de ses lecteurs.

Le siège de ses bureaux en 1927, pour l'arrestation de Léon Daudet, les encriers jetés à la tête des flics, les comités directeurs palabrant avec le préfet de police du haut du troisième étage, n’avaient été qu’une cacade, selon le vocabulaire même du héros de l'aventure, l'investissement de Tarascon et le brave capitaine Bravida chef de la “ résistengce ”.

L'évasion de Daudet, quelques mois plus tard, était sans doute une excellente farce, mais qui ne compensait point une telle ignominie, un père jeté en prison pour avoir voulu démasquer les assassins de son fils.

Au début de 1939, Jacques Bainville, que toute son intelligence avait conduit à écrire une Histoire de la Troisième République sans un seul mot de la question juive, était mort depuis déjà trois ans. Le cher Léon Daudet avait eu encore bien du talent pour peindre Victor Hugo retroussant ses jolies bonnes et, faute de mieux, tromper ses vieilles envies en pelotant amoureusement ses mots. Mais Daudet affaissé et désabusé ne comptait plus. Jacques Delebecque, esprit très fin et très libre, le savoureux et si raisonnable colonel Larpent, tous deux hommes d'un vaste savoir, mais revenus de tout, avaient résigné depuis longtemps leur rôle actif. L'Action Française tout entière reposait sur Maurras. Ce qu'elle était devenue, ce qui s'y faisait chaque jour n'était plus intelligible que par lui.

La survie du journal, le crédit qu'il pouvait encore posséder tenaient uniquement au génie du vieux lutteur, à son ardeur intacte, à l'intrépidité de sa pensée, à son infatigable dialectique.

Mais chaque jour aussi il détruisait de ses mains cette création de toute son existence, et voici comment il s'y prenait. Sur ce cas singulier, quelques détails précis sont nécessaires.

Chaque soir, Maurras arrivait vers sept heures à son bureau de la rue du Boccador, vaste et orné à profusion de moulages et de photographies de sculptures grecques, de portraits dédicacés, Barrès, la famille royale, Mussolini en place d'honneur, d'une foule de sous-verres saugrenus et naïfs d'on ne savait quels admirateurs, bibelots de foire, poupées-fétiches, images de première communion, petits lapins de porcelaine.

Haut, massif, plein de barbe, trottinant sur de grandes jambes molles, Maurice Pujo, le rédacteur en chef, qui rythmait sa vie sur celle de Maurras l'avait précédé de quelques minutes au plus. Pujo, qui sortait de son lit, ne tardait du reste pas à s'offrir, dans la quiétude de son cabinet, un petit acompte de sommeil.

Maurras s'enfermait avec des visiteurs variés. C'étaient avant tout, comme on l'affirmait dans les journaux à échos de la gauche, des escouades de douairières qui possédaient un véritable abonnement à ces séances, des marquises de répertoire comme on n’imaginait plus qu'il pût en exister encore, ou de ces vieilles timbrées, emplumées et peintes comme des aras, qui rôderont toujours autour des littérateurs académisables. L'une des plus notoires des “ jeunes filles ” royalistes, pucelle de cinquante-cinq ans au cuir boucané et moustachu, qui se nommait Mlle de Montdragon ou quelque chose de ce genre, était venue dire au Maître dans les débuts du Front populaire : “ Les communistes préparent un grand coup. Ils ont des dépôts d'armes dans beaucoup de maisons. Ils les ont désignés en dessinant sur les portes des pistolets. Voyez, j'en ai pris le modèle. ” Et elle exhiba, soigneusement relevé par sa vertueuse main, un superbe et classique braquemart de murailles, assorti de ses pendentifs. Je peux faire certifier l'anecdote par dix témoins à qui la demoiselle avait d'abord confié sa terrible découverte.

Maurras, harcelé par les besognes d'un parti et d'un quotidien, commençant ses journées avec un retard invraisemblable, perdait ainsi deux heures et parfois

plus à recueillir gravement les ragots de salons du Faubourg Saint-Germain qui sentaient déjà le moisi sous Louis-Philippe, des caquets d'antiques folles d'une indiscrétion éhontée, quêtant l'avis du prince de la raison sur les opinions politiques du nouveau vicaire de Saint-François-Xavier, révélant la fâcheuse pente libérale que prenait telle comtesse, et dont les voix perçantes de cacatoès parlant à un sourd retentissaient jusqu'à l'autre bout de la maison.

Pendant ce temps, l'infortuné rédacteur chargé de soumettre à Maurras copies ou suggestions pour le numéro du jour, droguait devant sa porte en songeant aux imprécations du metteur en page qui l'accueilleraient à l'imprimerie. Il n'était pas rare qu’une sommité de l'industrie ou de la presse, un étranger éminent poireautât à ses côtés, dans l'attente d'une audience qu'il sollicitait depuis huit jours.

De quart d'heure en quart d'heure, le secrétaire de Maurras téléphonait à quelque maîtresse de maison des Invalides ou d'Auteuil qui avait eu la témérité de promettre un dîner avec le Maître à une douzaine de dames, d'officiers supérieurs et de financiers catholiques. A partir de neuf heures et demie, M. Maurras faisait prier que l'on se mit à table sans lui. Sur le coup de dix heures, il partait vers le lieu de son dîner.

Toujours précédé à dix minutes de distance par son fourrier Pujo, Maurras surgissait à l'imprimerie de la rue Montmartre aux alentours de minuit. A l'heure où tous les journaux de Paris et de France étaient sous presse, les deux maîtres de l'Action Française commençaient leur tâche de directeur et de rédacteur en chef. Chacun de son côté se plongeait dans un jeu des épreuves du jour. Cette lecture avait sur Pujo un effet infaillible. Avant la cinquième colonne, il dodelinait de la tête et s'endormait le nez sur la sixième. Maurras tenait le coup jusqu'au bout du pensum. Mais c'était pour s'octroyer aussitôt un petit somme qu'il faisait incontinent, à la renverse dans son fauteuil.

Vers une heure du matin, son chauffeur, l'un des correcteurs ou moi-même avions la charge de le secouer vigoureusement. De ses beaux yeux graves et perçants, couleur d'eau de mer, il regardait la pendule. A ce moment, tout le papier imprimé de Paris roulait vers les gares ou vers les portes dans les camions d'Hachette. Maurras daignait s'atteler enfin à son article quotidien.

J'admirais chaque fois, avec la même surprise, cet instant-là. Comme des servantes fidèles veillant sur le repos de leur maître, guettant son premier geste, toutes les pensées du vieillard prodigieux étaient rassemblées, alertes et innombrables, dans la seconde où il sortait du sommeil le plus accablé.

Sa main nouée sur un porte-plume de deux sous galopait et volait, mais si rapide fût-elle, elle était aussitôt devancée par le flot des arguments. Dès le deuxième feuillet, elle ne traçait plus que des arabesques hautaines et mystérieuses. Et il y avait ainsi, zébrées d’éclairs, sabrées de paraphes qui voulaient dire ou bien France ou bien tartine, des soixante-dix et des quatre- vingts pages arrachées une à une à un cahier d'écolier.

Un cryptologue attitré, sexagénaire se prévalant d'un titre de “chevalier”, se faisant la tête d'Henri IV sur une blouse grise, suprêmement vain de son talent d'expert en hiéroglyphes maurrassiens, le seul qui eût jamais logé dans sa cervelle, se penchait longuement sur ce majestueux rébus et le dictait mot à mot au meilleur de nos linotypistes.

Vers les trois heures du matin, cette opération infernale aboutissait à une douzaine de colonnes de plomb.

Alors commençait le grand drame des corrections. Selon un immuable rite, on alignait sur le “ marbre ” une lampe, un encrier, une rame de papier blanc.

Maurras se plantait debout devant cette écritoire improvisée, entouré de ses épreuves, et bouleversait à la Balzac son premier jet, renversant les paragraphes, rajoutant, biffant, jurant et trépignant à chaque coquille. Cette seconde version, à peine remise au net, subissait incontinent le même sort. Trois, quatre séries d'épreuves n'épuisaient pas toujours son génie de la rature.

Depuis longtemps, les clicheurs, les rotativistes, les chauffeurs des messageries ronflaient dans tous les coins d'un sommeil d'autant plus serein qu'on le leur payait au double tarif nocturne.

Vers cinq heures enfin, Maurras abandonnait à regret sa prose, qu'il venait le plus souvent de ramener à sa première version. Il remontait, d'un pas à peine un peu plus lourd, son escalier aux murs étoilés d'encre, salis de graffiti. Il regagnait son bureau, antre méphitique qu'obstruait aux trois quarts le sommeil affalé de Pujo. Il se mettait alors à paperasser indéfiniment dans les sept ou huit mètres cubes de brochures écornées, de revues noires de poussière, de journaux jaunis, de gigantesques enveloppes surtout, bourrées de notes, de vieilles lettres, de coupures, qui faisaient sur sa table un énorme rempart, lui laissant à peine un étroit créneau pour poser son cahier et sa main, qui assiégeaient les tables voisines, grimpaient en piles branlantes vers le plafond. Une de ces montagnes s'effondrait, l'avalanche frôlait Pujo qui grognait sourdement dans sa barbe. Maurras sacrait, hurlait à l'aide, retrouvait enfin dans la poche de son vieux veston noir le bout de papier convoité. Il se calmait, cisaillait les franges de ses manches élimées, repartait à la recherche d'une strophe de Raymond de La Tailhède ou de Moréas, bâillait un peu, puis s'attaquait à sa correspondance : vingt, trente, quarante lettres, le plus souvent de vrais plis, d'un formidable volume, et dont les destinataires médusés ou affolés battraient Paris pendant des jours, à la recherche d'un traducteur, déchiffrant deux lignes avec le secours d'un initié, trois adjectifs avec l'aide d'un autre et quelquefois rien du tout.

Pujo commençait enfin à s'ébrouer sur son siège, se frottait les yeux, repiquait un somme, se réveillait pour de bon, entreprenait à son tour quelque lettre, griffonnait dix mots, en biffait cinq, entrait devant les cinq autres dans une inextricable méditation, puis, de guerre lasse, hélait le chauffeur et s'allait fourrer dans ses draps jusqu'au soir.

Aux environs de sept heures, dans ses jours d'avance, le plus souvent à huit, quelquefois à dix ou onze, Maurras levait à son tour le camp et partait se coucher, le pied vif et l'oeil net, après cette nuit de veille dans une immonde canfouine empoisonnée par les vapeurs de plomb.

Maurras avait habité pendant de nombreuses années rue de Verneuil, jusqu'à ce que le déluge des livres et des papiers eût envahi même son lit. Il avait mis ce capharnaüm sous verrous et émigré rue de Bourgogne. Sa porte y était consignée à tout visiteur. Quelques messagers, pour qui il fallait cependant qu'elle s'entr'ouvrit, rapportaient des descriptions effarantes. On se frayait accès jusqu'au Maître entre des tranchées de bouquins et de dossiers entassés du parquet au plafond, on piétinait une litière de papiers. La découverte d'un document parmi ces stratifications relevait de la géologie.

On ne s'étonnait plus depuis longtemps, dans les restaurants du VIIe arrondissement, de voir vers les quatre heures de l'après-midi, Maurras arriver en coup de vent, la canne agressive et chargé de journaux comme un camelot. Il s'installait pour déjeuner au milieu de la salle déserte et s'étonnait violemment de voir biffés sur la carte les meilleurs plats de midi. Puis il plongeait de nouveau dans de mystérieuses besognes. A sept ou huit heures, rue du Boccador, il reprenait enfin le cycle de ses singulières journées.

Que de fois, pendant onze ans, ai-je entendu rabâcher le compte de ce que les fameux retards de Maurras coûtaient au journal ! Sans parler du manque à gagner, l'addition, en plomb, en heures d'ouvriers, en pénalités de messageries Hachette, se chiffrait au bas mot à trois mille francs par nuit. Maurras n'acceptait qu'un salaire de petit reporter. Mais il coûtait, bon an mal an un million, ce fameux million de l'Action Française, éternellement quémandé, toujours obtenu, tout de suite fondu. Maurras, depuis longtemps déjà se réservait le soin exclusif de quêter ces oboles, froidement élevées à la hauteur du premier des devoirs nationaux.

S'il ne se fût agi que du million ! Mais l'Action Française, ratant une fois sur deux les courtiers de province, parvenant souvent à midi aux kiosques des boulevards, et le soir, quand ce n'était pas le lendemain à ses abonnés d'Auteuil ou de Montparnasse, était devenue un journal fantôme. A dix reprises, pour l'affaire Philippe Daudet, pour le Six février, pour les sanctions italiennes, pour les grèves de Blum, elle avait connu d'extraordinaires coups de fortune, quintuplant, sextuplant son tirage sur la lancée d'une vigoureuse campagne, débitant brusquement cinq cent mille numéros. Chaque fois, l'incorrigible manie de Maurras avait rompu son élan, l'avait fait retomber à ses fatidiques soixante mille exemplaires. J'ajoute que dans un journal de deux où de trois feuilles, l'énorme superficie accaparée par Maurras ne laissait à peu près aucune place pour une pâture plus accessible, pour des projets capables de nous gagner des lecteurs hors de notre cercle de férus et d'habitués. C'était la condamnation de tout effort et du parti lui-même.

Les familiers de Maurras se sont interrogés bien souvent sur les causes possibles d'un pareil errement. Ceux qui l'ont le mieux connu ont toujours conclu pour son orgueil. Maurras était très vivement pénétré de son génie, et d'un non moins juste mépris pour l'ensemble du troupeau humain. Il n'a jamais eu de foi que dans la puissance de ses idées. Il a tout soumis autour de lui aux singulières conditions de leur épanouissement. Il fallait à tel grand créateur des robes de chambre en soie, un décor de satin pour écrite à son aise, à celui-ci, des flots de café, à celui-là le lit, des volets clos, une chambre tapissée de liège. Maurras, lui, avait gardé comme maints écrivains de vieux plis d'étudiant, renforcés par les moeurs du journalisme, par les horaires imprévus que l'on adopte si volontiers dans ce métier. Il éprouvait cette répugnance devant la page blanche que connaissent la plupart des esclaves de la plume, qui vous fait remettre le labeur inévitable jusqu'à l'instant où l'on est pressuré par la nécessité. Il affectionnait la nuit qui favorise et accélère chez tant de complexions le travail de l'esprit. Il n'avait jamais consenti le moindre sacrifice à ces commodités de sa pensée.

Pour l'élaboration d'une oeuvre purement personnelle, cette intransigeance eût été magnifique. Nous étions nombreux, sachant tout ce qu'elle entraînait, à ne pouvoir nous empêcher d'admirer cette vie de bohème septuagénaire, tout entière dévorée par la pensée. Je la comparais, avec son pittoresque, sa noble pauvreté, aux rites, aux pourchas d'argent, aux beaux complets d'administrateurs, aux emplois du temps de capitaines d'industrie qui remplissaient les semaines et les ans de tant d'illustres gens de lettres. Au milieu de ces bourgeois, les moeurs insolites de notre maître désignaient un grand homme. Avec sa lampe brûlant jusqu'au delà de l'aube, le capharnaüm de son bureau, ses épreuves inlassablement surchargées, Maurras, s'il eût travaillé seul, nous eût proposé l'exemple tonique d'une existence à la Balzac, à la Wagner, à la Rembrandt, et par plus d'un côté il en laissera en effet l'image. Mais ce superbe égoïsme devenait une calamité dans une entreprise collective.

Le vieux lion de Martigues, comme celui de Bayreuth, aurait pu répéter fièrement : “ Le monde me doit ce dont j’ai besoin ”. Le fâcheux fut qu'il eût si grand besoin, pour édifier son château intérieur, d'un journal, d'un rassemblement d'hommes, de tous les espoirs qu'il souleva et broya. Quand on porte le combat dans le cours quotidien de la vie civique, c'est pour enlever le succès. Ce succès exigeait la conversion du plus grand nombre à la doctrine de Maurras. Mais Maurras n'hésitait pas à perdre cent mille adhérents possibles, à décourager dix mille convaincus pour mener une pensée à son point de perfection.

Personne n'aura davantage célébré l'action et eu devant elle une attitude plus floue, faite à la fois de dédain et d'embarras. L'action était une figure indispensable de sa rhétorique, à son gré très suffisamment prolongée dans le réel par un remue-ménage plus ou moins factice de prosélytes.

Son ancien disciple, l'historien d'art Louis Dimier a mieux analysé cela qu’on ne le fera jamais dans une espèce de chef-d'oeuvre ignoré : “ Vingt ans d'Action Française ” :

“ La démonstration, dit-il de Maurras, l'enchantait. Elle avait pour effet de servir une passion de domination intellectuelle, la plus forte chez lui, et qui faisait le grand ressort de son existence. En même temps, elle comblait le besoin d'activité d'un esprit que toute autre application trouvait insuffisant...

“ Il avait un pouvoir d'évocation si fort et un sens politique si juste qu'il nous rendait ses inventions présentes et que nous croyions toucher l'objet. Pour lui ce n'était qu'une peinture, dont il repaissait son imagination et charmait sa mélancolie. Il n'avait nul souci véritable, nul besoin organique de la faire passer en fait. Le philosophe Hume a nommé inquiétude, uneasiness, l'aiguillon ressenti par l'homme dans sa machine, qui, tandis que la raison propose, le fait agir effectivement. Maurras manquait de cette inquiétude, ou, si l'on veut, la sienne n'allait qu'à démontrer. Il avait contentement, sa démonstration faite. Son plan de restauration tracé, il suffisait que sa pensée s'y logeât, et, de là, commandât à d'autres.

“ Faire la monarchie, pour lui, c'était cela. Sa doctrine prêchait davantage, mais son instinct, n'allait pas plus loin ”.

Ces lignes et toutes les pages qui les accompagnent étaient sans doute trop pénétrantes, trop pesantes de vérités pour servir dans les à peu près, dans les joutes rapides de la polémique. Aucun adversaire n'en a fait, que je sache, l'emploi qu'on en pouvait attendre.

Il est encore un trait de Maurras que Dimier n'a pas aussi nettement relevé : le refus obstiné, ressemblant fort à une dérobade, de considérer en face les réalités les moins inéluctables. Par là, Maurras aura rejoint souvent ces chevaucheurs de chimères qu'il pourchassa si âprement. Mais j’y reviendrai plus loin, avec d'étonnants exemples à l'appui.

J'avais une fois pour toutes reconnu que l'Action Française n'était que le support d'un esprit éminent et par bien des points admirable, dont le rôle positif ne justifiait en rien cependant une telle mise en scène. Ce sentiment avait gagné toute la maison. Tout y respirait le dénigrement et la lassitude.

L'exemple de Maurras entraînait une gabegie, une incurie générales. A son million, s'ajoutaient plusieurs autres millions précipités dans les tonneaux percés de la plus vaine propagande, d’une douzaine d'entreprises aussi stériles qu'insatiables, engraissant un bataillon de fonctionnaires recuits. L'Action Française traînait derrière elle, comme un piller de tripot, un faix de dettes toujours grossissant, elle se faisait escroquer avec une naïveté de vieille rentière bigote. Son extravagant budget alimentait à longueur d'année la verve furibonde et superbement soldatesque de deux ou trois lucides et truculents vétérans de ce bobinard, selon leur mot favori, tous du reste d'une fidélité que rien ne pouvait ébranler. L'un d'eux disait de Pujo : “ Il dort vingt heures sur vingt-quatre, et il lui faut quatre heures pour se réveiller ”. Il démontrait dans un monologue célinien et intarissable que lorsqu'on n’est pas fichu de mettre de l'ordre dans un journal, on est assez mal venu de prétendre à l'administration de la France.

On remâchait indéfiniment les fautes commises, les occasions manquées, les truismes familiers en ce lieu : l'Action Française microcosme de toutes les démocraties, en portant chaque tare décalquée à l'envers, - pagaïe financière, jactance, inertie, bureaucratie, - comme ces médecins sombrant à la fin dans les perversités qu'ils traitent, sa prise du pouvoir imaginée comme l'avènement de la plus bouffonne anarchie que la France aurait pu connaître, l'impossibilité pour un pareil journal de survivre à Maurras. Le vieux doctrinaire avait mis en effet un singulier acharnement à faire le vide autour de lui. Que de fois ai-je entendu récapituler la longue liste des exclus, des talents que l'Action Française découragea, compter l'incomparable rédaction qu'elle eût fourni ! Maurras, apologiste passionné de la continuité, s'était refusé tout successeur, avait systématiquement écarté de lui tout candidat à son héritage. Sa confiance par contre allait infailliblement aux personnages les plus falots ou les plus nuisibles, une bande de ratés, de plats flatteurs, voire de vrais gredins à scapulaires. Georges Calzant, odieux butor, s’était vu quinze ans auparavant confier le Quartier Latin alors qu’on y comptait quinze mille monarchistes. Ses grossièretés, ses bourdes, ses mouchardages avaient si bien fait qu'à la veille de la guerre on ne connaissait pas cent étudiants qui restassent vraiment dévoués à notre pavillon. Calzant n'en demeurait pas moins inamovible, couvert en toutes circonstances par Maurras, consulté, approuvé, entretenu grassement par cinq ou six caisses de la maison.

J'avais aimé et admiré l'Action Française réprouvée, excommuniée, engueulant les légats, les cardinaux, le pape, renouant après tant d'autres traditions salubres celle de l'éternel anticléricalisme gaulois, l'A. F. des inénarrables et délicieuses campagnes du “ nonce-espion ”, ou des “ partouzes de Monseigneur Ceretti ”, objet d'abomination pour les pères de familles pieuses et les conférenciers de Saint-Vincent de Paul. Pour tout dire, mon adhésion définitive à sa politique datait d'un soir lyonnais de 1927, après la Rhénanie, où l'un de mes plus chers compagnons de jeunesse entrant quelques semaines plus tard au noviciat des jésuites, et qui m’avait durant des années ennuyé par son maurrassisme littéraire et fédéraliste, m'annonça sa rupture avec cette maison que Rome venait de condamner. Nous fûmes ainsi toute une troupe de parpaillots, qui compensions assez bien la dissidence des porteurs de chapelets.

Ces temps de subversion s'achevaient. Le jour où nous apprîmes le trépas de notre ennemi Pie XI, à la fin de l'hiver 1939, j'examinais avec Maurice Pujo l'importance du titre qu'il convenait de faire sur cette nouvelle. Pujo me dit tout guilleret : “Croyez-vous qu'il faut que nous lui foutions six colonnes, à ce pape ? Enfin, si vous y tenez...” Ce fut le dernier mot de l'Action Française schismatique. Depuis de longs mois déjà, devenue vieille dame, elle tournait ses pensées vers le salut de son âme. On voyait de plus en plus à ses visiteurs des tournures bondieusardes. Avec la mort du pape Ratti, une vive animation s'était emparée des cénacles de dévote bourgeoisie qui avaient toujours formé le fonds de la clientèle royaliste. On devinait chez eux la hâte d'apaiser leurs consciences, si longtemps mises à l'épreuve. Maurras portait à leurs propos et à leurs entremises une extrême attention. Durant toute sa vie, ce vieux bohème mécréant et salace, d'une verdeur et d'une roideur de propos inouïes dans le privé, menant dans des rumeurs de sédition une perpétuelle politique de fronde, avait eu le plus étroit souci des convenances sociales et religieuses. On l'avait toujours vu plein de soupçon et de réticences devant une certaine liberté d'esprit et d'allure, qu'elle se manifestât par la couleur d'un costume, par la curiosité des formes littéraires imprévues, par une franche sensualité, une verve épicée ou une appréciation non fardée des théologies. Il écartait finalement ceux qui s'en rendaient coupables pour leur préférer en toute occasion des personnages armés de faux-cols austères, de lauriers d'Institut et de paroissiens romains.

Je me suis souvent interrogé sur cette contradiction. Pour bien s'expliquer sur elle, il faudrait pousser le portrait de Maurras beaucoup plus loin qu'il n'est dans mon dessein de le faire. Maurras se sentait-il obligé par les origines cléricales de l'Action Française, par un système appuyé sur tout l'ordre établi et qui le fit louvoyer si curieusement et habilement entre le refus d'un rôle politique à l'Eglise et l'affirmation qu'il était vain de construire un édifice politique hors du catholicisme universel ? Sans doute ces scrupules sont-ils entrés pour une forte part dans son cas. Mais Maurras y était porté par sa nature autant que par ses calculs. Je l'ai vu dix ans durant, chaque semaine, exercer sur les rubriques littéraires de son journal une censure aussi comique et vétilleuse que celle de l'abbé Bethléem. Il avait devant Baudelaire, Rimbaud, André Gide ou Proust des répulsions non point seulement esthétiques, mais de vieille demoiselle qu'effarouche une peinture un peu crue du vrai.

Cette disposition n’a pas peu contribué à faire de l'Action Française un rassemblement d'abbesses, d'antiques vierges, de dames et de puceaux d’oeuvres, de gentilshommes bretons à bottines et sacrés-coeurs, de vieillards qui ont perpétué jusqu'à notre âge la race des ultras et des zouaves pontificaux. Il resterait à savoir de quelle utilité pouvaient bien être ces curieux fossiles de notre paléontologie sociale dans un parti qui se réclamait si volontiers de la subversion.

J'ai souvent pensé aussi à ces années de la guerre où André Gide écrivait à Maurras et se rapprochait chaque jour un peu plus de lui. La rencontre n'a jamais eu lieu. Pour qui sait la pitoyable versatilité du grand Gide en matière politique, il est peu vraisemblable que cette rencontre eût été féconde. En 1917, personne ne pouvait prévoir cependant les ridicules avatars de Gide. Mais l'Action Française était faite pour repousser un Gide, et pour attirer et choyer un Le Goffic. La littérature d'Action Française a compté, Dieu merci, quelques autres auteurs, à commencer par le Daudet des grandes années. Mais ce fut toujours en dépit de Maurras, admirable écrivain dans le jet quotidien, laborieux, contourné dès qu'il a voulu viser plus haut, et qui pour les lettres en est resté toute sa vie aux goûts d'un bon professeur de seconde frotté d'un peu de symbolisme.

En 1938, au sortir de la prison qu'il avait supportée avec un incomparable stoïcisme, Maurras avait bien le droit de souhaiter une réparation éclatante et cinglante pour ses ennemis. Il n'en restait pas moins consternant et fort typique qu'il eût quêté pour cela les suffrages de l'Académie, le dérisoire honneur d'y être accueilli par un Henry Bordeaux, que cette consécration eût tenu dans ses soucis une place immense. Cette soif de respectabilité fut la petitesse de cet homme grand par bien d'autres traits. C'est en justifiant ses préjugés au lieu de les secouer qu'il a été le plus infidèle à sa destinée, s'inclinant devant tant d'hommes qui ne lui arrivaient pas à la cheville, devant tant de poncifs, lui qui fut si souvent l'incarnation de l'audace.

L'Action Française ne devait pas tarder à obtenir son absolution de Sa nouvelle Sainteté romaine, le prudent et melliflu Pacelli. Le Vatican, pour accomplir ce geste réparateur de la plus abjecte avanie, exigea des comités directeurs de la maison une lettre de plat repentir. L'outrance que mit Maurras à proclamer sa gratitude souligna encore cette humiliation.

On hissa rue du Boccador le pavois des grandes victoires. C’était pourtant un bien piètre renfort que celui des cagots qui avaient été assez couards ou assez imbéciles pour obéir au chantage théologal d'un vieux sapajou de politicien en soutane blanche.

Il est vrai que ces alléluias avaient surtout une cause pondérable : on comptait beaucoup, pour franchir quelques échéances pénibles, sur les prochains abonnements des papistes reconquis.

Durant ces derniers jours de l'entre-deux guerres, pleins des décombres de tant d'entreprises manquées, ne conduisant qu'aux lendemains les plus glacés et les plus noirs, je dressais le bilan de cette vieille Action Française, qui s'en allait par morceaux avec la dislocation d'un monde.

S'il y avait eu pour la France des espoirs de révolution autoritaire, l'Action Française les avait tous tenus dans ses mains. Mussolini, Hitler auraient pu lui envier, à leurs débuts, ses troupes de l'après-guerre, les trois quarts des étudiants du pays, ces milliers d'hommes du peuple, d'officiers, d'anciens combattants. Elle avait le prestige de ses campagnes, de ses prophéties réalisées, de ses écrivains, de ses orateurs, de ses doctrines originales et vibrantes que confirmait avec éclat la mise à l'encan de notre victoire. J'ai dit comment, selon les meilleurs juges, elle s'était sottement égarée dans le bourbier électoral. Mais que cette explication fût la clef de tout le reste ou simplement accessoire, qu'elle fût superficielle ou profonde, qu'il y en eût peu ou beaucoup d'autres ensuite, en tout cas l'Action Française avait échoué sur toute la ligne.

Elle nous avait offert la critique la mieux construite, la plus pertinente, la plus habilement articulée de la démocratie tout entière, hommes, lois, société, éducation, justice. Elle avait surtout, par la pensée de Maurras, relié cette critique à des constantes éternelles de l'humanité et de l'histoire, de la condition véritable des mortels si l'on préfère, dissimulées longtemps sous le fatras du XyiIIe siècle et des romantiques. Ainsi, la tâche antirépublicaine était terminée, les principes égalitaires et libertaires brisés en menus morceaux, leurs racines les plus profondes déterrées jusque dans la pensée de cent illustres bonzes.

C'était un imposant travail. Mais quoi ! Tous les matériaux en existaient épars, bien avant l'Action Française. Nous étions des milliers de garçons, antidémocrates de naissance. Sans XAction Française, n'aurions-nous pas fait cette critique nous-mêmes, plus sommairement, mais beaucoup plus pratiquement ?

Cet étrange parti, à la façade longtemps menaçante, n'avait jamais eu le sens, politiquement décisif, des alliances fécondes et nécessaires. Ses chefs s'étaient toujours signalés, au contraire, par un formalisme pointilleux, une intransigeance sur les doctrines et les disciplines qui rappelaient singulièrement les plus mesquines querelles de leurs adversaires, radicaux et sociaux- démocrates, sans l'emploi roué que ces derniers savaient en faire. Son histoire était semée ainsi d'un chapelet continu de dissidences, et l'addition de ces forces perdues stupéfiait.

Maurras, catholique sans foi, sans sacrements et sans pape, terroriste sans tueurs, royaliste renié par son prétendant^[1] n’avait été en fin de compte que l'illusionniste brillant de l'aboulie. Il avait rendu son antisémitisme même inopérant par les distinctions dangereuses, la porte ouverte au “ Juif bien né ”, tant de nuances que lui suggérait uniquement son horreur du racisme, seul principe complet, seul critère définitif, mais marqué d'une estampille germanique. A l’action, cette figure de sa rhétorique dont je parlais tout à l'heure, il avait assigné un but, inaccessible, avec défense formelle d'en concevoir un autre, même intermédiaire. Il possédait ainsi la meilleure certitude de n'être jamais importuné par elle et par ses mécanismes, pour qui n’existait aucune place dans sa pensée d'abstracteur phocéen.

Qu'il se fût reposé, pour tout ce qui concernait l'action sur une borne, un boeuf mérovingien tel que l'excellent Pujo, n'était-ce point d'ailleurs une solide assurance prise contre tout risque même accidentel d'action ?

Maurras volontiers platonicien, aura été le révolutionnaire platonique au sens le plus inutilement cérébral du mot.

J'écrivais plus haut que l'histoire de l’Action Française ne serait pas moins complexe et copieuse que celle de Port Royal. Je doute à la vérité qu'il se trouve un bénédictin laïc, un nouveau Sainte-Beuve pour s'atteler à pareille oeuvre, dont l'intérêt ira s'amincissant. Ceux qui ont vécu dans cette maison se sont considérablement exagéré son rôle. Après beaucoup de pittoresque, d'injustices subies, de querelles intestines dont le débrouillage ne mène à rien, et si l'on met à part les vues les plus larges de Maurras sur l'Etat et sur l'homme, pages nombreuses d'un penseur de grand talent et qui illustreront durablement sa mémoire, ce rôle se ramène à un vaste tintamarre autour d'un système fictif, d'une chapelle d'hommes de lettres abouchés avec les derniers spécimens connus du cléricalisme monarchique et qui se retrouveront finalement seuls en face de ces débris, moins les morts. C'est un bien faible appoint à l'édification réelle d'un nouvel ordre. Ce n'est qu'une ride dans les convulsions gigantesques de la planète.

Le passif de l'entreprise est beaucoup plus considérable. Cette élite d'une révolution nationale que l’ Action Française avait indiscutablement groupée, n'était venue à elle que grâce à un quiproquo complet, mais exploité avec virtuosité. Les bacheliers turbulents de 1924 devenus les “ fascistes ” de 1934, les paysans vendéens, bretons, tourangeaux, alsaciens, provençaux qui vénéraient si naïvement Maurras, les jeunes artisans, les petits ouvriers de Paris qui vendaient gourdin au poing son journal, et montaient la garde de ses maisons, avaient mis à son service une somme admirable de fidélité, de sang. Entre les plus résolus de ses adeptes, il n'en était pas un sur mille qui ne fût convaincu que avant l'idéal si lointain de la monarchie, l'Action Française ne visât d'abord à la pendaison de la Gueuse, la substitution de l'autoritaire au parlementaire ; que si elle ne pouvait point réaliser ce programme par ses seules forces, elle serait une des pièces maîtresses de cette révolution. A cet espoir, ils consacraient la générosité de leur coeur, la vigueur du plus raisonnable dégoût, la droiture de leur jugement, leur impatience d'être armés pour la bataille. Mais l'Action Française en avait fait les employés de sa publicité. Les camelots du roi, avec leur cran célèbre, autorisaient son commerce de pseudo conspiratrice. Ils étaient les arguments marchants et combattants soutenant à merveille les volutes de la pensée maurassienne, les figurants en parade sur le parvis d'une cathédrale d'étincelants sophismes. On ne pouvait être victime d'une pire duperie. L'art des chefs royalistes avait été de la draper beaucoup plus intelligemment que celle des autres sectes.

Il faut avoir connu de près ces garçons des faubourgs et du Quartier Latin, défendant leurs fleurs de lys à deux contre quinze rouges, risquant joyeusement la prison, l'hôpital, le cimetière, leur enthousiasme à la veille du 6 février, ces gamins qui, dans la nuit de la Concorde, sous les sifflements des balles, à trente pas des mousquetons, lançaient posément des cailloux sur les casques des gardes mobiles. Et je ne parle pas de ces foules d'humbles gens, de minuscules rentiers, de pauvres veuves, si fiers de participer eux aussi à la grande lutte, d'apporter leur obole au trésor de la France future, et rognant inlassablement leurs derniers écus, sacrifiant leur café, leur tabac, leur sucre, leurs livres pour combler en fait l'éternel gouffre à millions creusé par Maurras, offrir au Maître les aises de son désordre et de ses caprices. Ces pensées, lorsqu'elles étaient particulièrement vivaces, me faisaient rougir de honte, comme si j'eusse été moi-même complice de cette escroquerie en n’ayant pas le courage de la dénoncer.

L'Action Française avait gaspillé frivolement, laissé tomber ce magnifique levain. Les adolescents de deux générations étaient accourus à elle, débordants de la confiance la plus ingénue, ne demandant qu'à être commandés. A la place de la décision, ils avaient trouvé bientôt l'inertie bavarde et brouillonne, à la place de la discipline, les catégories entre bons et mauvais esprits qui régnaient dans les collèges des Pères dont ils venaient de sortir, - les mauvaises notes désignant immanquablement le talent et la hardiesse - avec toutes les moeurs mouchardes que cela comportait.

Le journal de Maurras accusait sans répit et non sans d'excellentes raisons les modérés de toute espèce d'endormir les nationaux, de les faire moisir sous cloche, pour le grand bénéfice de la Troisième Putain. Mais ce n'était qu'une jalousie de boutique, une dispute de clientèle. Dans la réalité, l'Action Française n'a pas moins paralysé ou garé ses militants que toutes les autres ligues de pieds-gelés et de pisse-froid. Ses torts ont été plus graves car les hommes qu'elle chambrait ainsi étaient les meilleurs.

De leur patriotisme ardent, elle a fait trop souvent un chauvinisme étriqué et archaïque. Elle a professé ex cathedra sur l'Allemagne des notions très souvent erronées et quelquefois purement conventionnelles. La politique franco-allemande qu’elle inculquait à ses disciples avait été très tôt après la guerre vaticinante, parfaitement chimérique dans l'état de nos forces, à courte vue, considérant toujours le monde d'après un gabarit suranné, voulant ignorer les bouleversements irrémédiables entraînés par le massacre de quatre ans. ElIe enferma ainsi durant des années maints esprits dans des compartiments étouffants, dont ils ont eu le plus grand mal à sortir, quand ils en sont sortis.

Beaucoup d'hommes jeunes de ce temps, pour avoir passé par les mains de l'Action Française, sont demeurés désabusés, désorientés, ayant traversé trop de rives. Nombre de ses exclus, de ses évadés, qu'elle a poursuivis de son talent le plus aiguisé, ont traîné après eux des casseroles d'épithètes poivrées qui les discréditaient le plus souvent sans la moindre justice. D'autres encore, à qui plus d'un de mes amis et moi-même ressemblons comme des frères, elle a fait les spectateurs clairvoyants d'une tragédie, mais des spectateurs impuissants, à qui elle barrait l'entrée de la scène.

Etait-ce là une saine école de politique ?

Certains de ses plus justes principes ont pu connaître une grande fortune dans le monde. La belle jambe que cela nous fait ! jusqu'ici, ils sont restés lettre morte pour le gouvernement de la France, qui seul nous importait.

CHAPITRE VII
DUELS DE COCUS

Il m'avait suffi de quelques semaines de travail quotidien à XAction Française pour me faire comprendre à quel point l'anarchie et la routine y étaient irrémédiables.

J'en découvrais des détails qui jusque-là m'avaient échappé. Maurras consacrait chaque nuit deux énormes et illisibles colonnes de son article à une certaine rubrique “ De nos amis à nos amis ”. Il s'y affirmait tenu par ses obligations de quêteur, par la nécessité de rappeler aux militants leurs devoirs financiers, de congratuler les souscripteurs et de provoquer ainsi leur généreuse récidive. Mais en plomb, en ratures, en paie d’ouvriers, en frais de retard, chacune de ces chroniques alimentaires dévorait deux fois les subsides qu'elle pouvait rapporter. Cela touchait au délire.

Tout allait à l'avenant. Les rédacteurs dont j'avais à diriger l'équipe croupissaient dans une paresse sereine. Pourquoi eussent-ils cherché à la secouer ? Ils étaient appointés ridiculement, la politique des salaires, dans la maison de “ l'Avenir de l'Intelligence ”, consistant à payer 150 francs par semaine la critique littéraire et à engraisser fastueusement les chauffeurs, les clicheurs et les balayeurs. Ils étaient mieux placés que personne pour connaître la vanité de tout effort dans l'orbe de Maurras. Le plus cossard de tous, le plus fantomatique était, certainement Talagrand, dit Thierry Maulnier, traînant son long corps d'escogriffe à lunettes avec une mine indicible d'ennui. Assez bon connaisseur en matière de lettres, il venait de terminer une Introduction à la Poésie française, trop abstraite, mais ingénieuse. Il était chargé à l'Action Française de tout un service de dépêches sans y consacrer plus d'un quart d'heure par jour. A l'instar de Maurras, les secrétaires de rédaction ayant à leur tête un charmant funambule, Bernard Denisane, se gardaient d'apparaître au “marbre” avant minuit. Le successeur de Bainville à la politique étrangère, un aimable fantaisiste du nom de Le Boucher, entreprenait à deux heures du matin, à coups de citations piochées dans les manuels de l'Ecole des Sciences Politiques, un commentaire à des événements de l'avant-veille. Tout le reste allait à l'avenant. La confection entière du numéro était en fait abandonnée à un ou deux ouvriers, d'ailleurs plus entendus dans leur besogne que les soi-disant journalistes, et surtout au chef d'atelier, mon ami Louis Blin, dont on voit la barbe en pointe, face à celle de Maurras, dans une photographie célèbre, superbe cabochard, d'une humeur aussi intraitable qu'était infini son dévouement. Il se prévalait de celui-ci, non sans raison, pour renvoyer vertement Pujo à ses songes de loir s'il se permettait de risquer sur sa besogne un timide coup d'oeil.

Les deux poings au menton, durant des heures mortellement vides, je me demandais ce que je foutais encore parmi les extravagants vieillards du Boccador.

Mais tandis que XAction Française somnolait, le destin courait au pas de charge.

Les Allemands, indulgents pour les malheureux défenseurs de la paix française, ont convenu qu’en s’emparant de la Tchécoslovaquie, Hitler nous mettait dans une bien épineuse position. Il est vrai.

J'ai cependant une petite preuve qui me revient à la tête de ce que l'on aurait pu encore si on l'avait sérieusement pensé et voulu. Le lendemain de l'entrée des troupes du Reich à Prague, je faisais une causerie devant la section d'Action Française du Vésinet. J'étais très agité, en proie à cette fièvre du possible et du probable qui s'empare si vite des journalistes dans les gros événements. J'avais mes poches remplies de dépêches encore inédites. Je devais parler des Juifs. Je crus bon, honnête cornard d'Aryen, pourtant averti, mais dix fois pris, dix fois refait, d'annoncer que je ne le pouvais plus, que le cas juif passait au second plan devant les nouvelles dont j'étais porteur. Je vis la déception allonger tous les visages. Je battis l'alarme de mon mieux, je m'évertuai à brosser un orageux tableau du pangermanisme en marche, de la guerre qu'il allait peut-être déclencher demain. Mais mon auditoire ne se dégelait pas. Ces honnêtes bourgeois, tous nos solides disciples, dûment catéchisés, se contrefichaient de Prague comme d'une coquille de cacahouète, dans la conviction où nous les avions mis que la Tchéquie était vouée à une déconfiture fatale et qu'elle ne valait pas l'oreille d'un tirailleur sénégalais. Quant aux pétroles roumains, puisque nous n’en avions que faire, pourquoi empêcherait-on les Allemands d'y puiser ?

Les patriotes du Vésinet ne se sentaient aucun goût pour affronter les divisions hitlériennes. La chasse à l'ennemi juif leur paraissait bien autrement commode et fructueuse. L'arrivée des S. S. à Munkatchevo les dérangeait beaucoup moins que celle d'un nouveau dentiste hébreu à leur porte. Ils étaient d'une impeccable logique, tandis que leurs informateurs déraillaient.

De Dunkerque à Perpignan, nous aurions encore pu réunir beaucoup de leurs semblables. Mais les cadres du nationalisme pacifique s'effritaient. Notre combat durait trop, et sur nos adversaires de plus en plus nombreux et frénétiques, nous ne marquions toujours aucun avantage qui pût nous réconforter.

C'eût été cependant, ou jamais, le moment d'affirmer une froide et lucide politique, de démasquer la grande pensée : l'orient slave à l'Allemagne, elle y a droit, nous nous en lavons les mains, et ce sera tant mieux pour l'Europe. Mais l'heure venue d'en faire ouvertement la doctrine de la France, nos nerfs ébranlés vibraient sous l'empire d'un sentiment, d'une image. Moi-même, j'avais été obsédé plus de deux jours par la photographie d'un convoi d'artillerie allemande en Slovaquie, sous un ciel de neige, s'enfonçant au trot de ses grands chevaux on ne savait plus où vers l'Est.

Maurras, tout occupé à montrer que la disparition de la Tchéquie n'aidait aucunement une entreprise militaire, nous donnait bien chaque matin son exemple de sang-froid. Mais sa vieille leçon d'anti-germanisme nous remontait à la tête par bouffées. Quel sens cet anti-germanisme conservait-il si dans de telles journées il baissait pavillon ? On nous rabâchait : “Si vous laissez les Allemands se tailler un empire jusqu'en Russie, ils vous retomberont ensuite sur le dos avec un poids double, et ce sera l'écrasement. Non, on ne peut leur laisser faire un pas de plus.” Nous scrutions notre conscience, en braves hommes de Français, élevés dans la légende de Napoléon, de Soixante Dix, de la Marne et de Verdun, de naïves idées de coalition se levaient en nous. Si l'on s'y décidait, n'arriverait-on pas à être les plus forts ?

Nous n’avons point à renier ces réflexes de notre race. Mais la France n'était pas davantage en état de se les permettre qu’un grand malade arraché de son lit par un sursaut d'énergie ou de colère, et qui risque d'y succomber.

Pour moi, ma flambée belliqueuse dura bien une semaine. Puis le feu tomba. Rien de neuf n'avait surgi dans le scénario habituel : l'Allemagne remportant brusquement, méthodiquement, un colossal avantage, la conscience universelle jetant sa clameur morale et juridique, puis retournant à son bafouillement, à ses manoeuvres tortueuses et toujours avortées. Je haussai les épaules, me jurant bien de ne plus jamais me laisser reprendre à mes vieux mouvements gaulois.

L'Italie, le Vendredi Saint, entrait en Albanie avec un énorme déploiement d'hommes, d'avions et de cuirassés. L'exploit était mince. Mais les brocards indignés de presque tous mes meilleurs camarades m'agaçaient. Après tout, les Italiens s'étaient emparés de quelque chose. Nous n'aurions pas été fichus d'en faire autant.

Le nouveau pape, décidément inoffensif, se révélait en répandant par les ondes un flux de bondieuseries dignes d'un nonnain chlorotique. La France manifestait son union sacrée en réélisant le mannequin à gibus Lebrun. J'en avais, pour mon compte, plein le dos. Je n'éprouvais plus le besoin de signer une seule ligne politique. Je reprenais des livres qui parlaient d'un autre temps, d'autres hommes, du vagabond Rimbaud à la poursuite de ses visions, de Stendhal baguenaudier et se palpant l'âme, de Flaubert sacrant et gémissant sur la prose de sa Bovary. Je rouvrais des manuscrits inachevés, j'avais envie de flâner des jours entiers au Louvre devant Corot et Cézanne, d'écrire une longue histoire sur l'amour et sur Dieu.

Voilà bien un beau révolutionnaire ! J'en conviens volontiers. Je n'étais sûrement pas le seul dans cette humeur. Je ne cherche pas à nous excuser, mais à nous expliquer. Nous étions jeunes, passionnés, nous avions eu de bouillants désirs et de furieuses répugnances. L'état de notre pays nous contraignait à vivre au milieu de vieillards méchants, jaloux de notre flamme, radoteurs, affaissés, ou bien encore de blasés, de déçus. Ils s'étaient tous employés à détruire nos espoirs, casser nos élans. Nous ne pouvions échapper à leur cercle. Nous n'éprouvions plus qu'un écrasant ennui.

Mon sentiment le plus net était une admiration grandissante pour Hitler. On me reprochera en 1942 comme une flagornerie ce mot, qui paraîtra si naturel dans dix ans. Peu importe. Je préfère être insulté que de commettre une impropriété de langage ou de me donner le ridicule d'une circonlocution. Du nouveau hourvari le Führer seul sortait encore vainqueur, assis sur une conquête positive et solide, affirmant devant un monde de larves la vigueur de ses muscles et de sa volonté. Je me faisais clairement ma religion sur son dernier coup. Les démocraties judaïques et ploutocratiques assiégeaient l'Allemagne, elles étranglaient son commerce, elles avaient coupé sa banque du monde entier. Elles nous la baillaient belle avec leurs cris de vertu violentée, lorsque leur ennemie écartait l'étau et trompait le blocus en s'annexant sans dommage des biens forts réels. Tel était en effet le fin mot de cette colossale et inextricable querelle. Mais en l'écrivant, un Français eût signé son bannissement moral. Les plus intrépides osaient à peine se le confier entre eux.

La clarté se faisait complètement pour quelques Français sur le Troisième Reich et sur la vérité de ses plus énergiques thèses, sur les moyens d'une fructueuse entente avec lui. Mais il était trop tard.

Je viens de remuer longuement une montagne de journaux de ce printemps et de cet été qui ont engendré la guerre. Le bellicisme triomphant a tout envahi. De l'extrême-droite à l'extrême-gauche, c'est la même répétition de caricatures haineuses et stupides, les mêmes leitmotives sur la gravité et l'urgence de l'heure, sur la barbarie à croix gammée, sur l'organisation de notre défense à tout prix. Les journaux nationaux cherchent toujours à se disculper en multipliant les charges les plus grossières sur le chef de l'Allemagne, sans que les journaux juifs fassent grâce d'une seule injure à ces suppôts de la croix gammée. On étale scientifiquement les faiblesses de la Germanie. Pour parler de Hitler et de Mussolini, le mot le plus courtois est celui de flibustiers. On mène un bruit énorme autour de la “résistance” tchèque. M. Heinrich Mann, honorable émigré, nous apprend que l'Allemagne entière est dressée contre le nazisme. M. André Tardieu, oubliant qu'il a fabriqué Versailles et lâché Mayence, donne les verges au dernier carré des Munichois. Les Français ont dix années d'avance sur les fortifications du Reich. La ligne Siegfried a fondu sous une crue du Rhin. C'est “le réseau du bluff”. Elle a été construite “à la manière des pavillons pour exposition internationale”. C'est une entreprise à grand spectacle, ordonnée par la mégalomanie de Hitler, mais dont l'état-major de Berlin sait bien qu'elle n'offre aucun intérêt militaire. On ne veut plus l'appeler “ligne Siegfried”, un nom qui porte malheur depuis les offensives de 1918. Ce sera le Westwall, le barrage de l'Ouest: un barrage qui fait sourire les techniciens.

Au temple du dieu Mars anglo-juif, c'est à qui s'empressera d'apporter sa pierre : mensonges, insanités, insultes, lieux communs.

Notre brave Je Suis Partout lui-même lâche la rampe. Le crédit qu'on a ouvert à Daladier dure toujours. On s'interroge sérieusement sur son “expérience”. On le félicite d'oeuvrer avec ténacité au redressement français. Il est sobre, pondéré, réfléchi, il a un ton humain. On l'oppose aux dictateurs, ces maniaques gesticulants, prolixes, et que Pierre Gaxotte une fois pour toutes juge assommants. L'Allemagne est énervée, inquiète, la France calme et résolue.

Céline, notre grand Céline, vient d'écrire un livre qui apparaîtra deux ans après d'un sublime bon sens, L’Ecole des Cadavres, sa plus magnifique prophétie, plus vaste encore que ses fameuses Bagatelles. Tout y est dit et prédit. Ferdinand envoie au bain Maurras, “lycéen enragé”, “Maurras, vous êtes avec les Juifs, en dépit de vos apparences”. Il vitupère l'Union Nationale, “astuce admirable, apothéose fossoyante”, la féroce Angleterre : “L'ennemi est au Nord ! Ce n'est pas Berlin ! C'est Londres ! La Cité ! Les Casemates tout en or ! La Banque d'Angleterre avec ses laquais framboise, voilà l'ennemi héréditaire.”

“Moi, s'écrie-t-il, je veux qu'on fasse une alliance avec l'Allemagne et tout de suite, et pas un petite alliance, précaire, pour rire, fragile, palliative ! quelque pis aller !... Une vraie alliance, solide, colossale, à chaux et à sable... Je trouve que sans cette alliance, on est rétamés, on est morts, que c'est la seule solution. “On est tous les deux des peuples pauvres, mal dotés en matière premières, riches qu'en courage batailleur. Séparés, hostiles, on ne fait que s'assassiner. Séparés, hostiles, côte à côte, on sera toujours misérables, toujours les esclaves des bourriques, des provocateurs maçons, les soldats des juifs, les bestiaux des Juifs. Ensemble, on commandera l'Europe. Ça vaut bien la peine qu'on essaye.”

Nous admirons fort la magnifique épigraphe : “Dieu est en réparation”. Mais devant tout le reste, les céliniens fervents de Je Suis Partout se voilent la face ou haussent les épaules. Ferdinand exagère. Il devient le monomane de l'injure. C'est décidément un anarcho.

Le seul article pensé et ferme de ces mois lamentables est signé chez nous par Robert Brasillach, écrivant en avril que si les fascismes étrangers menacent, c'est par le fascisme français qu'il faut leur répondre et non par la démocratie. Mais a-t-on jamais eu moins de chances d'abattre de l'intérieur la démocratie française ? Au reste, huit jours plus tard, Gaxotte rétablit bien vite l'équilibre : “Nous avons perdu la Tchécoslovaquie qui ne représentait pas grand' chose. Nous avons, en revanche gagné la Pologne... qui représente une force militaire, une cohésion et un patriotisme infiniment supérieurs”. Qu'est-ce donc, que ce “ nous ”, sinon la démocratie en croisade ? Gaxotte, dans le privé, ne le dissimule pas. Comme il est loin, l'ami vibrant, le pacifiste résolu de septembre ! Il vient de nous rabrouer, parce que nous nous obstinions, avec notre ami Cousteau, expert des affaires américaines, à traiter Roosevelt de faux frère et de vieille bête. Il estime que Roosevelt est désormais infiniment précieux, que lorsqu'il nous enverra ses avions et ses canons, nous lui tresserons des couronnes, que quiconque peut nous servir contre l'Allemand est tabou, que l'allié juif lui-même doit être ménagé. Et voilà le terme du Patriotisme lorrain.

Cette versatilité de Gaxotte est pour moi et plus d'un de nos amis une noire déception. Un vrai politique ne saurait être sujet à ces caprices lunaires, chanceler ainsi sur ses bases au plus fort du combat. Gaxotte était le meilleur, le plus écouté, le plus connu de nous tous. Il nous faut maintenant le renier dans notre cœur.

La grande querelle du moment est pour ou contre l'alliance russe. C'est le champ clos où l'on s'affronte le plus rageusement. On y appelle tout à la rescousse, le droit, la géographie, l'histoire, le pétrole, la morale, Raspoutine, les Baltes, l'Ukraine autonomiste, l'amiral Avellane et les Karamazoff.

Les arguments des nationaux ne manquent pas de poids. Ils jugent sur la réalité soviétique, faite de cautèle orientale, de haine pour nos vieilles sociétés. Ils n'ont pas de peine à demander sur quelle frontière l'U.R.S.S. pourrait bien attaquer l'Allemagne, puisqu'elle ne lui est contiguë nulle part. Ils savent la répugnance que le communisme inspire à ses proches voisins, et que la Roumanie comme la Pologne, redoutent une telle assistance à l'égal du pire fléau. Ils n'ont pas oublié les rapports réguliers que Moscou a toujours conservés avec Berlin, et, grâce aux documents de Reinach-Hirtzbach, ils pourront annoncer, trois mois à l'avance, la conclusion du pacte germano-stalinien.

Ils se trompent sur le potentiel de I'armée rouge avec une lourdeur digne d'un breveté du Deuxième Bureau. Ils écrivent et disent tous sur ce sujet - ce que j’ai moi-même écrit, dit et plus encore pensé - un certain nombre de sottises qui seront propres à leur inspirer quelques salutaires réflexions sur la faillibilité des meilleurs prophètes lorsqu'ils ne descendent pas des cieux. Leur erreur n'est pas aussi monumentale qu'on pourrait le prétendre. Ils ont raison sur l'incurie slave, aggravée par la gabegie du marxisme d'Etat. L'avenir montrera qu’avec la masse inouïe d'hommes et de matériel dont ils disposent, les Soviets auraient dû en bonne logique, écraser l'Occident, s'ils n'avaient été justement les Soviets, c'est-à-dire de grossiers barbares. Mais les anti-russes de chez nous demeurent d'une ignorance vraiment étrange sur l'énormité de cette masse. Avec tout ce qu’ils connaissent de la férocité stalinienne, ils ne soupçonnent pas ce fantastique asservissement de cent-soixante millions de misérables automates aux tours d'obus et aux chars du tyran. C'est cependant un phénomène dont la réalité pèse un peu plus dans la balance que les plaisanteries sur les parachutistes et les moustaches de Boudienny.

Les Moscovites de Paris obéissent avant tout à cet irrésistible penchant pour le marxisme que j'ai déjà décrit et qui émeut sans exception toutes les bedaines démocratiques. Les zozos tricolores suivent en grosse troupe, conquis par les raisons militaires du cavalier Kerillis, mêlant harmonieusement dans leurs espérances patriotiques le sabre, le goupillon, la faucille et le marteau.

Cette pente d'affection est le grand ridicule du clan russe. Il ne s'imagine point autrement que chéri et choyé de Moscou. Du ministre au métallo, il tient l'U.R.S.S. pour sa soeur de pensées. Sur la barricade de l'antifascisme, sa place est réservée, une place d'honneur.

Pourtant, dans l’absolu, il s'en faut de beaucoup que le plan des Moscoutaires soit aussi dérisoire que ses adversaires le prétendent. C'est par l'exécution qu'il pêchera grotesquement. En soi, il mériterait au moins une réfutation plus serrée. Mais il faudrait alors lâcher les mots prohibés. Les démocrates ourdissent contre Hitler une coalition monstre. Il est de bonne guerre d'y convier la Russie, en remettant à son poids énorme le soin d’entraîner ses voisins. Il n'est pas interdit de se vouer frénétiquement à un dessein aussi vaste, qui réunirait toutes les chances d'abattre le Reich, et de s’exaspérer des obstacles qu'on lui suscite à chaque instant.

Les nationaux protestent que l'alliance russe, c'est la guerre, et lancent inlassablement aux gribouilles à cocardes cette évidence : les Soviets ne s'engageront dans un pareil conflit que pour atteindre leur objectif suprême, si souvent défini, la révolution universelle. Mais ces nationaux s’arrêtent au milieu de leur argumentation. Ils n'osent pas dire que désormais toute guerre contre l'Allemagne ne peut plus être engagée avec l'espoir de vaincre sans l'ignoble partenaire asiate, et que notre triomphe serait bien davantage encore le sien, c'est-à-dire notre anéantissement. Ils ont perdu jusqu'à cette cohérence verbale qui est demeurée longtemps leur privilège. Au vrai, les nationaux complotent eux aussi la battue à l'hydre hitlérienne. Mais ils entendent y avoir des invités de leur choix. Maurras, au lendemain de l'incident albanais, a retourné contre le mur le grand portrait de Mussolini qui, depuis des années, veillait devant son bureau, entre une déesse grecque et un béret rouge de requete. Cependant, sous chaque feuille de ses articles, il tend encore la main au dictateur latin. Cette persévérance n'est-elle pas aussi chimérique que celle des pèlerins passionnés du Kremlin ? Avec Rome, on s'observe maintenant de créneau à créneau. La France officielle ne fait plus aucune distinction entre le Duce et Hitler. L'Italie riposte en affichant pour nous, un dédain monumental. Elle vient en grande pompe de mettre le dernier écrou à son alliance avec le Reich. De quel prix ne faudrait-il pas payer la rupture d'un pacte aussi étroit ! Loin de parler de prix, Maurras revendique. A son ordinaire, il reconstruit le monde du haut d'un empyrée. Ainsi le meilleur de la pensée française s'en va en fictions algébriques, en fumées de littérature, en peau de balle et variétés.

Nos quêteurs d'alliances sont pareils à de vieilles filles flétries qui se prennent au chignon sur les mérites des mâles de leur choix. Ces époux présumés leur éclateront au nez de rire, et la veille de la noce, le moujik adoré se déclarera, pour Germania. Les rivaux n'en seront pas pour cela réconciliés, et le dépit aigrira encore leur dispute.

Du bout de nos trente mois de guerre, de drames inimaginables et pour ne parler que des Français, quel tournoi de cocus aux yeux bandés, se mentant les uns aux autres à chaque mot !

Le plus grave est ceci : tandis que ces gentillesses se déroulent, l'Angleterre, souveraine maîtresse, mène en toute quiétude son jeu sournois. Incertaine en septembre, elle a maintenant opté sans retour pour la guerre, par la décision de ses banquiers, de ses affairistes, de ses juifs, de son clergé. Le vaudeville nous masque cette tragédie et le vrai criminel. Il est exact que tous nos russomanes sont bellicistes. Mais les féaux de Londres le seraient-ils donc moins ? Comment les départagerait-on les uns des autres ? Nous tirons sur l'épouvantail, mais nous laissons l'incendiaire se promener, torche au poing. Dans toutes les listes de vendus que nous brandissons, il a été décidé que c'était l'or de l'Oural qui réglait les chèques. Car les Bolchevicks sont lointains et aisés à honnir. Pourtant, c'est en sterlings que Kerillis est payé. Mais personne n’oserait démasquer une trahison que solde la monnaie de l'entente cordiale.

Les agents de Staline que nous traquons sans merci sont un menu fretin, une piètre valetaille. Sur les agents d'Albion, armés de toutes les puissances, les polémistes les plus déchaînés restent muets. On se bat pour aller ou ne pas aller à Moscou. Mais personne ne dit que c'est Londres qui nous y traîne. On s'acharne sur Buré, plumitif marron qui n'a pas cent lecteurs, limace de chancelleries qui n'enfle son rôle que de nos insultes. Mais on ne se permettrait pas de dénoncer Elie Bois, vassal de la City qui travaille sur plus d'un million de citoyens.

Les docteurs les plus fins ne subodorent rien dans le périple de Sa Majesté Britannique, qui va s’assurer avant le grand massacre de son dominion canadien, comme elle s'est assurée, un an plus tôt, de son dominion de France. L'amitié insulaire est passée au rang des thèmes sacrés. Le mariage indissoluble des deux empires est une matière de catéchisme. On nous invite à l'enthousiasme devant le pompeux prélude au casse-pipes, les conciliabules, les voyages des lords amiraux et des sirs maréchaux, les parades des Scotch Guards et de la Home Fleet, le juif Hore Belisha, ministre de la guerre londonien, passant à Paris le 14 juillet la suprême revue des troupiers de France, vérifiant s'ils sont bons pour le service de son gracieux Roi. Thierry Maulnier ébloui juge l'effort militaire de John Bull grandiose. A l'énoncé des tonnes de bateaux que l'Union Jack va couvrir, le coeur du Frenchman est palpitant d'orgueil. Les plus farouches réfractaires, ceux de Je Suis Partout, se couvrent de périphrases pour rappeler timidement aux magnifiques gentlemen que la guerre se fait aussi avec de la piétaille. Lorsque Londres condescend à un simulacre dérisoire de conscription, la France d'une seule voix entonne un péan de gratitude.

Maurras se garderait bien de reprendre ses admirables phrases d'autrefois sur l'Albion non moins “éternelle” cependant que l'Allemagne :

...Le rôle égoïste et rapace de l’aristocratie britannique (1903).

• L’Angleterre si conservatrice pour elle-même, a semé la révolution et la guerre dans le monde entier. Il ne serait pas impossible qu’elle finit par voir lui revenir quelques-uns des fruits de cette semence (1909)
• L'Anglais comprend l’indépendance des autres ; mais dès qu’il a senti chez quelque animal le goût de l’asservissement, il excelle à le seller, à le brider, à le monter et à l’éperonner sans merci (1921).

...Le vrai est que l’histoire de l’empire britannique n’honore ni la paix universelle, ni l’esprit de l’homme, ni la conscience morale (1923).

Tout ce qui a un nom dans l'Action Française défile régulièrement, avec une candeur parfaite, à la table du major écossais Ruxton, si grand et cher ami de la maison, agent supérieur de l'Intelligence Service, en mission permanente auprès des nationalistes parisiens.

La mobilisation de l'automne précédent a étalé à tous les regards une pagaïe inique, la nullité de l'intendance, des centaines de milliers d'hommes parqués pêle mêle et qui de huit jours n'ont fait que lire le journal, accroupis sur leurs talons dans un coin d'usine ou de garage, sans vivres, sans effets, sans même avoir soupçonné à quel régiment ils pourraient appartenir. Les Munichois ont crié à tous les vents que notre aviation était anéantie, notre D.C.A. inexistante, nos blindés embryonnaires. Personne n'en souffle plus un mot. Par une sorte de convention tacite, il est entendu que l'armée a miraculeusement bouché ses trous, refondu tous ses services, qu'il a suffi de neuf, dix mois pour que de marmiteuse et fourbue de vétusté, elle devint étincelante et invincible comme le bouclier d'Ajax, que chars et bombardiers ont surgi au printemps, innombrables, comme des asperges. On ne peut pas dire, hein ! que M. Daladier n'a pas représenté dignement et sobrement la France dans son périple méditerranéen. En Tunisie, vous avez pu le voir, il a passé en revue au moins dix escadrons de spahis. Quelle héroïque poussière ils soulevaient sur l'écran ! Il n'y avait pas seulement des chevaux : des chars aussi, on en a peut-être compté cinquante. Et quel beau plan de ce vieux médaillé marocain ! Au 14 juillet, il a peut-être défilé dans Paris douze mille hommes, des zouaves en culotte rouge, des turcos jonquille et bleu d'azur, des alpins avec des skis, des nègres et des Tonkinois en culottes courtes. Et on en a fait un film en couleurs, avec toutes les couleurs. Ah ! les chemises brunes trouveront à qui parler.

Le général Weygand, au début de juillet, s'écrie à Lille en présidant un grand congrès hippique : “Je crois que l'armée française a une valeur plus grande qu'à aucun moment de son histoire. Elle possède un matériel de première qualité, des fortifications de premier ordre, un moral excellent et un Haut-Commandement remarquable. Personne chez nous ne désire la guerre, mais j'affirme que si on nous oblige à gagner une nouvelle victoire, nous la gagnerons”. Qui se permettrait de glisser le plus modeste doute dans les assurances que nous verse l’illustre soldat ?

Jusque chez les plus francs, les plus violents, les plus lucides, tout n’est que faux-fuyants, fictions, battage, amusements du tapis dérobades devant l'essentiel.

Un seul homme, une seule fois, perce cette lourde vapeur, touche du doigt l'offensante réalité, pose la question interdite, c'est-à-dire la seule qui vaille une réponse. Marcel Déat demande : “Faut-il mourir pour Dantzig ?” Il soulève une pieuse indignation, comme si une obscénité venait de profaner bruyamment la chapelle où les croisés des prochaines batailles font dévotement leur veillée d'armes. On s’interdit de répéter, même pour l'abominer, un aussi épouvantable sacrilège. Les plus hardis munichois de septembre 38 se gardent de pénétrer dans un débat subversif à ce point.

^[1] Le comte de Paris, héritier de la couronne de France, avait rompu avec lAction Française et publia à cet effet une lettre définitive. L'Action Française ne s'en cramponna pas moins à un royalisme absolument bouffon, dont le principal intéressé ne voulait plus rien connaître.

TO

GRUZ

EDYCJE DENOELA

19, rue Amélie, 19
PARYŻ-VII°

1942

WYDANIE INTERNETOWE
Lipiec 2004

DO MOJEJ MATKI

PRZYJACIÓŁOM, KTÓRZY PO MNIE POZOSTAŁY

PRZEDMOWA

Francja pokryta jest ruinami, ruinami rzeczy, ruinami dogmatów, ruinami instytucji. Nie są one dziełem wyjątkowego i przypadkowego kataklizmu. Książka ta jest kroniką długiego osuwiska, kolejnych zawaleń, które zgromadziły te ogromne stosy gruzu.

Przyjdą inni pamiętnikarze, którzy będą znali bardziej znane osoby i odegrali bardziej znaczącą rolę w wydarzeniach. Przeczytamy tu wspomnienia rewolucjonisty, który szukał rewolucji, militarysty, który szukał armii i nie znalazł żadnego. W przypadku tego rodzaju zeznań pierwszym warunkiem całkowitej szczerości jest to, aby autor często mówił o sobie. Więc myślę, że nie mam za co przepraszać. Nie mnożyłbym tylu wrażeń, tylu osobistych refleksji, gdybym nie wiedział, że wielu czytelników odnajdzie w nich siebie.

Łatwo byłoby mi stworzyć tak obszerną księgę definicji pojęć demokracji i narodowego socjalizmu jak ta. Mógłbym wywołać wokół nich bardzo miłą bitwę na słowa. Ale te eleganckie gry trwały zbyt długo. Demokracja i narodowy socjalizm są zjawiskami na tyle konkretnymi, że zbędne jest ich dalsze wyjaśnianie. Wolałem malować najlepiej jak umiałem życie i zmagania tego, co reprezentują. Ostatnie strony tego tomu niewątpliwie mogą mieć charakter podsumowujący. Nie było jednak moją intencją tworzenie manifestu, który mógłby być jedynie dziełem zbiorowym. Mam nadzieję, że zamiast tego usłyszymy wezwanie do walki, które musi wyjść z ust wszystkich prawdziwie francuskich obywateli.

Mówiłem bez ogródek o kilku mężczyznach, którzy kiedyś cieszyli się moim szacunkiem i sympatią. Ale to nie ja jestem renegatem, to oni. Pozostałem konsekwentny w swoich zasadach, wierny swoim przekonaniom, które były lub wydawały się ich. Dla nich zboczyli, odwrócili się, najpierw oczerniali swoich przyjaciół, a swoimi szalonymi nastrojami stworzyli szereg dodatkowych niebezpieczeństw dla mojego kraju. Nie miałem zamiaru, w imię starożytnych więzów, które zerwali rękami, przedłużać dwuznaczne milczenie na temat ich palinodii i ich zdrad.

Jeszcze raz powtórzę, że nie muszę od nikogo pobierać lekcji patriotyzmu, a wręcz przeciwnie, mogę udawać, że ich udzielam. Należę do tych, którzy gdyby ich wysłuchano i naśladowano przed wojną, a nawet po zawieszeniu broni, uniknęliby wszystkich nieszczęść naszej ojczyzny, a w każdym razie już w dużej mierze by je naprawili. Nabyłem prawo rozumieć swój obowiązek na swój własny sposób i wierzyć, że jest on najlepszy.

Postacie, których cały zapał narodowy polega na zamykaniu się na dwa lata w starczych, niemożliwych lub odrażających nadziejach, będą płakać z przerażenia, gdy pomyślimy o obrazie naszego kraju, jaki nakreślam. Ale bezwład, pruderyjność tych ludzi już nas dość drogo kosztowała. Nie wybieramy czasu na oczyszczenie zainfekowanych ran i zatrzymanie gangreny.

Francja jest poważnie chora, ze zmianami głębokimi i ropnymi. Ci, którzy z jakiegokolwiek powodu starają się je ukryć, są przestępcami.

Znamy tę żałosną tragedię, która jest jeszcze zbyt częsta w naszej absurdalnej burżuazji. Młoda dziewczyna z dobrego domu odchodzi w niepamięć. Konsultowany lekarz stwierdza gruźlicę płuc. Zgromadzona rodzina natychmiast krzyknęła: „Nie, to niemożliwe, u nas w domu nigdy nie było gruźlika. Sanatorium? Co za obrzydliwość! Co powiedzieliby sąsiedzi? „Łatwo dostać w swoje ręce szarlatana, który pociesza, oferuje swoje narkotyki. Dziecko leczy się na zapalenie oskrzeli na dystyngowanej i ciemnej antresoli. Chwalimy jego urodę. Na wiosnę przyszłego roku już będzie stać. A wiosną mała Colette, mała Marie-Louise, która mogła wyzdrowieć, zmarła w wieku osiemnastu lat.

Nie chcę, aby Francja znajdowała się pomiędzy czterema tablicami. Gdyby została skazana, wtedy moglibyśmy ją kołysać, rozmawiać z nią o mirażach, wybierać jej korony. Ze swojej strony nie wierzę, że jest to nieuleczalne. Aby ją jednak leczyć i ocalić, musimy najpierw poznać dolegliwości, na które cierpi. Ta książka jest jakby przyczynkiem do tej diagnozy.

Wolałbym, żeby wymagały mnie bardziej pozytywne zadania. Te strony trochę ukoją moją niecierpliwość. Ale niech w końcu nadejdzie czas działania!

I

MIĘDZY MAURRASEM A HITLEREM

PIERWSZY ROZDZIAŁ

Z MAINZ DO MOSTU CONCORDE

Na początku września 1938 roku wróciłem z całkiem przyjemnej podróży do Europy Środkowej. Przekroczyłem granice Rzeszy po raz szósty w ciągu niecałych czterech lat. W tygodniu, w którym Hitler został wybrany na prezydenta, widziałem wioski, zajazdy i szczyty Schwarzwaldu, całe czerwone od flag ze swastyką. Byłem w Saarbrücken na plebiscycie, pod pół metra śniegu, w dość złym humorze wśród pięciuset francuskich dziennikarzy, ignorantów, leniwych, brzęczących, Helseys, Andrée Viollis, Sauerweins, Louis Lévys, którzy kłócili się bez zadawania pytań. dzielili wydatki na podróże, zbierali niedopałki od barmanów i godzinami czekali na antyhitlerowski pucz Maxa Brauna, człowieka demokracji w tym miejscu.

Mówi się, że Max Braun był zamknięty wraz ze swoimi żołnierzami w ogromnym domu ludowym o tajemniczych i masywnych ścianach. Nie wiem do końca, który Żyd kazał mi otworzyć tę cytadelę marksizmu. Tam zastałem trójkę maluchów bawiących się w klasy na kafelkach i pięć lub sześć małych grupek z czerwonymi krawatami, czających się na tyłach dziedzińca, w zakurzonym kącie: „Nie sądzisz, że Max Braun właśnie się wzdryga? ” Tego samego wieczoru zapytałem szanownego Louisa Lévy’ego z „Le Populaire”: „Max Braun jest solidny i gorliwy na swoim stanowisku” – odpowiedział mi Louis Lévy z wyniosłością człowieka, którego przedstawiono, poinformowano i wysłuchano jak na początkującego marmite . Dwa dni później w nocy grupa zwolenników Brauna przekroczyła granicę z pełną prędkością. Następnego dnia w bistrach Forbacha policzono ich, biedne, wściekłe diabły, w ubraniach związanych w materiał. Jeśli chodzi o Żydów, środki ostrożności zostały podjęte od dawna. W powozie, który przywiózł mnie z powrotem do Paryża, dwóch spóźnialskich wybranej rasy, obładowanych tobołami, spokojnie grało w karty, czekając, aż odnajdą kuzynów z rue du Sentier i wszystkie pociechy Republiki.

Przybyłem do Moguncji i Koblencji w związku z wkroczeniem Reichswehry do Nadrenii, ale w znacznie mniej błyskotliwym i licznym towarzystwie. Wielu moich kolegów niewątpliwie obliczyło niebezpieczeństwa związane z tak masowym rozmieszczeniem broni. Żydowscy dziennikarze nie chcieli już ani nawet łatwo przekraczali granic Niemiec. Trudno im było znieść fakt, że na niegdyś wybranej przez nich ziemi chrześcijanom mógł przypaść swego rodzaju przywilej. Francja nie powinna mieć prawa znać żadnej prawdy o Niemczech innej niż ich. To oni rozdawali większość zamówień, to oni nadawali ton w Paryżu. Dlatego na liście najważniejszych raportów skreśliliśmy Niemcy. Teraz oferował zbyt wiele tematów cierpień miłośnikom miraży. Wędrówka po Niemczech była pełna wściekłości, jeśli chodzi o świętowanie liberalizmu, dobroci, kultury i bogactwa demokracji kwitnącej na ojczystej ziemi Karola Marksa. Ale ponieważ naszym Żydom odmówiono stempla ze swastyką, nie mieli trudności z przekonaniem Aryjczyków, że byłaby to obrzydliwa plama na ich paszportach. Jednak wielka prasa musiała utrzymywać w Berlinie kilku specjalnych korespondentów. Wybrano ich spośród notorycznych judaistów, ledwo tolerowanych przez Wilhelmstrasse, zbierających ich dokumenty ze śmietników berlińskiego getta. Nie zaprzeczaliśmy już niemieckiej broni, samolotom i czołgom, ale nadal nie traktowaliśmy ich poważnie. Taka ilość stali zbyt mocno zaciążyłaby na biblijnych snach. Wielkim zadaniem było teraz spiskowanie pod osłoną jakiejś dobrej granicy, oczekując z tą samą gorączką upadku potwora Hitlera i przyszłego roku w Jerozolimie.

Dwa dni po przeprawie Reichswehry przez Ren piłem białe wino w Koblencji przed dawnymi koszarami 23. francuskiej piechoty. Na ścianie garderoby wciąż widniały wydrapane kredą imiona koni i mułów naszej stajni: Friquette, Hanneton, Roussin. A tuż poniżej te nowych najemców: Gustav, Wotan, Trommel. Na dużym dziedzińcu mężczyźni grali w piłkę nożną. Trąbka oznaczała strzały, grając nasze regulacyjne melodie, pośród wybuchów śmiechu.

Rozmyślałem o swojej goryczy.

Kilku młodych żołnierzy usiadło przy tym samym stole co ja, po okazaniu uprzejmości, zgodnie z niemieckim zwyczajem.

• Ja też byłem w tym baraku, mówię, ale w innym mundurze.

Żołnierze zaśmiali się: „Więc musieliśmy tam zostać” – odpowiedział mi jeden z nich.

• Może jeszcze do tego wrócimy.
• – To inna sprawa – odpowiedział po francusku jeden z chłopców.

Ale widzę, że muszę wziąć te rzeczy w odpowiedniej kolejności.

Dziewięć lat wcześniej, niemal co do dnia, po raz pierwszy opuściłem Francję pociągiem wiozącym tysiąc rekrutów z Dauphiné do ochrony przyczółka na Renie na północ od Koblencji.

Dotarliśmy późnym popołudniem do Diez-sur-la Lahn, zaścianku w Hesji-Nassau, gdzie nasz pułk, 150. Piechoty, utrzymywał swój garnizon. Sierżanci i kaprale poprzednich kontyngentów, prawie wszyscy Baskowie lub Touraine, z żółtymi Fourragère na ramionach, mieli najbardziej wojowniczą postawę. Ale nad siłami pokojowymi Verdun i Szampanii, pośrodku „stopnia” stacji, powitał nas gigantyczny i arogancki plakat: wizerunek starego watażki, marszałka-prezydenta Hindenburga.

„Repilés”, którzy udali się do Zagłębia Ruhry, opowiadali nam o wspaniałościach inflacji, workach wypchanych banknotami stutysięcznikowymi, bożonarodzeniowych gęsiach po dwadzieścia pięć centów za sztukę. Ale dla nas marka wynosiła sześć franków. Francuski komisarz opróżnił swoje najstarsze i brudne zbiory do naszych pięknych koszar. Byliśmy cnotliwi jak westalki, ubrani w postrzępione, zielone płaszcze. Kiedy kilku upartych, ciekawskich ludzi mojego pokroju wyszło na ulice miast, Koblencji, Moguncji czy Wormacji, lśniące schupo, od których pytali o drogę, zmiażdżyły swoim splendorem skromne, mgliste włosy.

Dwa tysiące Anglików, znakomitych, bogatych, szanowanych, przejęło Wiesbaden i kiedy nas zauważono, było oczywiste, że ten elegancki zakątek był domeną takich „dżentelmenów”.

Na ulicach nie grano naszej muzyki. Kiedy pułk był w ruchu, czekaliśmy długimi godzinami na stacjach towarowych, aż zapadająca noc zasłoni nasz dyskretny powrót. Większość mieszczan patrzyła z pogardą na tych obdartych zwycięzców i zrównała z ziemią mury, z dumą emanując upokorzeniem, jakie wywołało pobicie przez tych haniebnych okupantów.

Podczas gdy armia Verduna przyniosła w ten sposób hańbę Francji nad Renem, Niemcy właśnie zostały powitane w Lidze Narodów.

Miesiąc po przybyciu do Diez zapisałem się do Action Française.

Podobnie jak wielu innych chłopców w moim wieku, po ukończeniu college'u znalazłem u Maurrasa, Léona Daudeta i ich uczniów wyjaśnienie i potwierdzenie wielu moich instynktownych odraz. Byłem w polityce po stronie Baudelaire'a i Balzaca. przeciwko Hugo i Zoli, za „wielki zdrowy rozsądek Machiavellego” postrzegający ludzkość taką, jaka jest, wbrew bełkotowi ciągłego postępu i czterem wiatrom umysłu.

Nigdy nie miałem w żyłach ani jednej kulki demokratycznej krwi. Znalazłem notatkę, którą napisałem, gdy miałem dwadzieścia lat, w 1924 r., dla jednego z moich przyjaciół, a która brzmiała: „Od rewolucji cierpimy z powodu poważnego braku równowagi, ponieważ straciliśmy poczucie przywódcy... Dążę do tego. do dyktatury, do surowego i arystokratycznego reżimu. ” Wtedy jednak myślałem o tym raz na dwa miesiące. Zanurzony w muzyce, literaturze i wielkich sporach o nasze ostateczne cele, czytanie jakiejkolwiek gazety uważałem za poniżające. Ale teraz byłem w Niemczech jako dodatek do rezygnacji mojego kraju. Poczułem potrzebę dokonania obywatelskiego czynu.

Moja praca jako dziennikarza politycznego nigdy później nie miała innego sensu, nigdy nie była inspirowana pilną potrzebą zatriumfowania kilku idei, a przede wszystkim kilku rozsądnych metod. Moją osobistą przyjemnością i największą ambicją byłoby pisanie książek krytycznych i opowiadań, które można by ponownie przeczytać za około trzydzieści lat.

Systematyczna germanofobia Maurrasa z południa zawsze sprawiała, że ​​wzruszałem ramionami. Gdyby nadarzyła się taka możliwość, niewątpliwie zacząłbym od listów około 1923 roku, kiedy właśnie przybyłem na Sorbonę, od eseju napisanego w trzech czwartych na temat śmieszności pseudoklasycyzmu mauretańskiego, z Papadiamantopoulosem, perkusistami felibrige i wykrochmalonych aleksandrynów ze fałszywymi kołnierzykami szkoły romańskiej, w obliczu nieśmiertelnych dzieł nordyckiego geniuszu, któremu, jak twierdził, sprzeciwiał się. Trudno byłoby mi powiedzieć, czy Wagner, Johann Sebastian Bach i Nietzsche liczyli się mniej więcej w mojej edukacji, w moim małym widzeniu świata, niż Racine czy Poussin. Kilka miesięcy spędzonych w lasach Nassau, nad brzegami Mozeli i Renu, wśród winnic, w małych szarych wioskach porośniętych pelargoniami, zapoznało mnie z obrazami Niemiec, które z wielkim trudem widziałem. nienawiść.

Ale dla chłopca, który miał piętnaście lat w momencie zwycięstwa, supremacja i hegemonia Francji nie mogły być kwestionowane. Gazeta Maurrasa precyzyjnie reprezentowała partię francuskiego prestiżu. Oznajmił, że jego narzędziem jest powściągliwość, jego powołaniem jest czujność w obliczu groźnego przeciwnika, który ostatecznie wyszedł z walki, i że przede wszystkim ważne jest, aby pozostać pochylonym pod kolbami naszych karabinów.

Nie musieliśmy zadawać sobie, ani wielu innym osobom, pytania, czy te projekty są nadal zgodne z naszymi czasami, czy moglibyśmy bez zagrożenia dla siebie i całego świata utrzymać w sercu Europy wielki naród w podobnym stanie zubożenie i poddaństwo, których fatalnym skutkiem byłby rozkład, który groził poważną chorobą całego kontynentu. Nie mieliśmy wyboru pomiędzy tymi skrajnościami francuskiego egoizmu a śmiesznymi oparami powszechnego braterstwa.

Aristide Briand był zatem pierwszym politykiem, którego szczerze znienawidziłem i którego zabójstwa domagałbym się ze względu na bezpieczeństwo publiczne. Dla nas reprezentował demokrację w jej najbardziej obrzydliwy sposób, w jej najgłupszych chimerach, w jej najbardziej wulgarnej nieznajomości historii i ludzkiej rzeczywistości. Przebiegły, obdarzony godną pogardy zdolnością do utrzymania się i ewolucji w bagnie parlamentu, stał się łobuzem, gdy tylko zasiadł do obcokrajowców, aby bronić przed nimi interesów Francji. Wystawił na aukcję najbardziej uzasadnione owoce naszych straszliwych poświęceń i naszego zwycięstwa, aby ofiarować nam je w zamian za śmieszne pergaminy. Pociągnął za sobą najbardziej groteskowych i pełnych nienawiści ludzi wyraźnie zgniłego reżimu, Herriotów, Sarrautów, Steegów, Paula-Boncourów.

Zacisnąłem więc pięści z wściekłości, kiedy wiosną 1930 roku zobaczyłem w kinie na bulwarach ostatnią paradę naszych niebieskich płaszczy pod lipami Moguncji. Trąbki wibrowały, mężczyźni dotrzymywali kroku jak przed generalissimusem. Każdy chciał mimo wszystko pozostawić po sobie dumny i wciąż groźny wizerunek. Ta militarna pomysłowość wzruszyła mnie do łez. To jeszcze bardziej wzmogło mój bunt wobec obrazu naszych sił tak beztrosko splądrowanych. Sambre i Meuse nie miały żadnego wpływu na nasz lot.

W zeszłym roku przez czysty przypadek, ale z wielką radością, zadebiutowałem jako dziennikarz Action Française w małym dziale muzycznym, do którego wkrótce dołączyła rubryka kinematograficzna, pod którą podpisałem się François Vinneuil, oraz sekretariat strony literackie. Uważałem za zbyteczne rejestrowanie się wśród ligowców, ale żarliwie opowiadałem się za większością kłótni i powodów politycznych gazety.

W kilka dni po naszej ucieczce z Moguncji wszyscy chcielibyśmy, aby dramatyczny obrót wydarzeń zmusił armię francuską do ponownego przekroczenia Renu przy dźwiękach wystrzałów armatnich. Jednak nasze ostateczne porzucenie miało charakter rozpadającej się demokracji, podobnie jak w Niemczech te legiony brązowych koszul, które, jak widzieliśmy, powstawały w ślad za naszymi żołnierzami.

Wyłaniające się w środku mrocznych obrazów kina ekspresjonistycznego, zamieszki, pozbawione radości ulice, gigantyczne, identyczne, ale wrogie rozmieszczenia Czerwonego Frontu, Stalhelmu i nazizmu, zamieszanie finansowe, seksualne, społeczne, żydowskie, których fale rzuciły Niemcy pod każdym względem Hitler rósł na horyzoncie.

W ciągu ostatnich dwunastu lat przez Niemcy przewinęło się wielu dziwnych ludzi. Czy to z kolei może być niczym więcej niż meteorem? Być może osiem lub dziesięć Francuzów kształciło się w tym zakresie już w 1931 roku. W moim przypadku najpierw osądziłem to

Austriak jest bardzo podobny do mojego konsjerża, to znaczy jak wszyscy inni. Jego plebejska postać wyłaniała się stopniowo z pierwszej legendy i raportów za grosze, by pokazać pewne bardzo niepokojące cechy: ludzie myślą chromos i pod tym względem wszyscy jesteśmy bardzo ludźmi. Francuzi od razu poważniej rozważyliby klasyczne wcielenie pruskiego militaryzmu, w postaci masywnej, utytułowanej i bezwłosej postaci. Gdyby Hitler zachował wąsy, żeby zwieść francuską lekkomyślność, mógłby sobie pogratulować doskonałego sukcesu.

Te wariacje na temat wąsów Führera nie są piruetem w środku poważnego tematu. Źródła psychologii popularnej, szczerze uznane, często lepiej wyjaśniają ogromne wydarzenia niż błyskotliwe rozważania na temat praw historii i społeczeństwa. Szczotka do włosów Hitlera stała się przyczyną wielu nieporozumień, utrzymywanych dowolnie przez wszystkie dranie z żydowskiej prasy. Nie pomogło nam to nawet zrozumieć popularności Führera, człowieka ludowego, w którym naród niemiecki bardzo szybko się rozpoznał.

Minęły miesiące i semestry. Gdy hitleryzm nabierał kształtu, demokraci udawali, że nie postrzegają go jako nic innego jak zwykłego wypadku, absurdalnie archaicznego zjawiska. Jeśli chodzi o jego przywódcę, był to poszukiwacz przygód, który uciekł z szopy i którego niemieccy republikanie wkrótce mieli za ucho przyprowadzić pod prysznic.

Action Française, przyzwyczajona przez trzydzieści lat do szpiegowania sił niemieckich, od pierwszych dni potrafiła dostrzec w przyszłym kanclerzu symbol odradzającej się woli germańskiej. Mogła się pochwalić, że była pierwszą w Europie, w tym samym czasie, co Claude Jeantet, jej uczeń-dysydent, który wiedziałby, jak przewidzieć powstanie agitatora, regularnie i szybko wspinającego się po wszystkich szczeblach władzy. Jej jasnowidzenie mieszało się ze szczególną pogardą dla człowieka, którego sukces tak dobrze odkryła i bezbłędnie ogłosiła. Wyraźnie okazało się, że ten biedny przybysz, który samotnie wyłonił się z ciemności, aby wyprowadzić swój kraj z chaosu, posiadał energię, odwagę i umiejętności polityczne oraz że zrobił już jedną z najbardziej zdumiewających karier w historii. Ale te cechy, te talenty, gdy tylko należały do ​​Niemca, zostały sprowadzone do najniższego poziomu. Hitler był Fichtem na wieczorowe zajęcia, mistagogiem piwiarni, kapralem Wotana. Wykazano jednak, przy dużej liczbie poglądów na temat germańskiego barbarzyństwa, że ​​w tym Ostrogocie, przesiąkniętym pierwotną ideologią, doskonale ucieleśniało się państwo Goethego i Mozarta.

Stale potwierdzane proroctwa Action Française przyniosły jej jedynie niewielki wzrost kredytu. Obrońcy demokracji protestowali, twierdząc, że Maurras, przedstawiając go, stworzył potwora Hitlera. Te wspaniałe racje, godne linnetów Courteliny, determinowały najpoważniejsze decyzje polityczne w słynnym państwie kartezjańskim i rządziły trzema czwartymi umysłów. Między innymi uznana burżuazja wspólnie przyjęła argument tak odpowiadający jej naturze. Ten irytujący Hitler z pewnością zniknąłby, gdyby przestali wymieniać jego imię.

Jeśli chodzi o mnie, pierwsze antyżydowskie posunięcia Führera, który został kanclerzem, wiosną 1933 roku, zaczęły rzucać cień na moją mauretańską ortodoksję.

Nie miałem dwudziestu lat, kiedy byłem już bardzo ciekawy, nic więcej, malowniczości Izraela, jego wyjątkowości, namiętnie i bez końca przyglądanej się na rue des Rosiers czy wśród grabieży Montparnasse, która nie jest o wiele gorsza od innych tylko po to, by następnie odkryj jego przedsięwzięcia i występki. Stopniowo rozpoznawałem ślady judaizmu w dziełach, systemach, logomachiach, snobizmach, symptomach anarchii i rozkładu, które najbardziej mnie odpychały lub które niepotrzebnie niepokoiły, gdy bez złośliwości przybywałem do moich aryjskich prowincji . Action Française, chociaż antysemityzm był tam uśpiony od 1918 roku, dostarczyła mi pewnego wglądu. W 1933 roku zacząłem na tyle zagłębiać się w dziedzinę żydowskich grabieży, że z pewną radością poznawałem pobicia sekcji szturmowych.

Mieszkałam w czymś w rodzaju warsztatu, rue Jean Dolent, tuż obok Ligi Praw Człowieka. Osoby wykluczone z Rzeszy gromadziły się tam całymi pociągami, jak do prawdziwego konsulatu, aby za łaską Victora Bascha i Emile’a Kahna otrzymać wszystkie sakramenty i republikańskie klucze główne, całą wolność rozprzestrzeniania się i wyrządzania szkody. Miałem mnóstwo czasu, aby przez wiele miesięcy kontemplować tę koszmarną paradę, zakrzywione i zielonkawe usta międzynarodowego socjalizmu.

Jednak w tym roku nadal mieliśmy dość szczerości, aby spierać się na temat systematycznego antysemityzmu hitlerowców. Z żalem potępiłem kino w Neubabelsbergu. Rozumiano, że z naszej strony potrafilibyśmy odróżnić oryginalnych artystów od mercantis lub agitatorów. W dość zagmatwanych kronikach próbowałem wyjaśnić, jak Niemcy przez nadmiar germanizmu zamierzają pozbawić się cennego zaczynu. Krótko mówiąc, otworzyliśmy drzwi dla wszystkich wirtuozów pilpoul. Te sprzeczki miały zostać szybko rozwiane przez moją pierwszą podróż, latem tego samego roku, do Palestyny ​​w Austrii, na Węgrzech i w Rumunii, gdzie całymi dniami kryłem się za strażnikami gett, jak się zanurza się w zarazy ściekowej, aby odkryć tajemnicę, poprzez skandal Stavisky'ego, a zwłaszcza napływ tych emigrantów, których ambicje i cynizm rosły wraz z ich liczbą. Moi najlepsi przyjaciele w dziennikarstwie i ja byliśmy traktowani przez Żydów jak śmiertelnych wrogów i mieli rację. Mogliśmy po naszej stronie praktykować tradycyjną nieufność wobec Żydów: nic nie skazywało nas na agresywny antysemityzm. Żydzi, poprzez swoje dzieła i poprzez ich rozprzestrzenianie się, byli istotnymi architektami.

Po raz pierwszy widziałem czerwoną flagę ze swastyką niesiona na przedmieściach Bukaresztu przez kilku chłopców, których etykieta była nieznana. Spojrzałem na nich z tak widoczną serdecznością, w środku tego okropnego getta, gdzie odbywała się ta mała ceremonia, że ​​wręczyli mi całą paczkę antyżydowskich broszur. Jednak powrót do Paryża przez Monachium, który planowałem już od jakiegoś czasu, nadal wydawał mi się dość drażliwą przygodą.

Dziesięć miesięcy później egzekucje z 30 czerwca wzbudziły w prasie przeraźliwy krzyk sumienia powszechnego. Wierzę, że to właśnie przy tej okazji z szafy klisz wyszły mroki średniowiecza. Hitler był feudalnym potworem, odcinającym głowy swoim leudom. Natłok tych fragmentów elokwencji był zdecydowanie nie do zniesienia. Z drugiej strony nie mogłem się powstrzymać od silnego ruchu podziwu dla wodza, który właśnie zszedł z nieba z bronią w ręku na zbrodniczych poruczników – nigdy nie udało mi się ponownie przeczytać tej „nocy długiego noża” ” w dobrej historii (która Benoist-Méchina jest znakomita), nie słysząc bębniących kotłów i akordów ciemnej blachy dętej, które ogłaszają w Tetralogii epicką zemstę bogów. - Porównałem tę wyniszczającą sprawiedliwość, to zaciekłe oczyszczenie z naszym żałosnym bałaganem z dni lutowych. Zastanawiałem się, jakimi cudami postępowania lub kazuistyką Hitler zszedł do rangi Kuby Rozpruwacza, podczas gdy pan Daladier otrzymał aurę męczeństwa za to, że rozstrzelał dwudziestu paryżan, i że my sami staliśmy się „faszystowskimi mordercami”. kule od jego strażnika.

Jednakże kilka tygodni później, po śmierci Dollfussa – który, jak później miałem zrozumieć, do jakiego stopnia budził wstręt do antysemickich Austriaków – byłbym najzagorzalszym podżegaczem wojennym w antyniemieckiej krucjacie, jak podczas każdej z grzmoty, które witały triumfy Furhera i które zamarznięte modele prawa genewskiego chciały przyjąć za ogłoszenie jego rychłego upadku. Jeśli rzeczywiście Adolf Hitler był bestią Europy, mieliśmy świetną okazję do zorganizowania polowania. Kiedy rzuciłem się w stronę Nieprzejednanego, który właśnie zapowiedział morderstwo, chciałem, żeby natychmiast rozpętała się potężna burza: „Ten naprawdę może się nie udać”. - Jakby coś mogło pójść nie tak pod rządami Doumergue'a.

Następnego 15 sierpnia wędrowałem z plecakiem szlakami Schwarzwaldu z jednym z moich przyjaciół, zatwardziałym piechurem, architektem Maurice'em Crevelem. Byliśmy tam po prostu po to, żeby doświadczyć nowych krajobrazów i ponieważ wiedzieliśmy, że są one przyjazne dla pieszych. Nie mieliśmy najmniejszego zamiaru dokumentowania własnej polityki niemieckiej. Już samo to, zwłaszcza dla mnie, było sporym wyzwaniem, aby czysto pokonywać nasze czterdzieści kilometrów dziennie. Początkowo jako odważni francuscy robale obawialiśmy się zastraszania ze strony władz. Wymagało to niesamowicie stromego podejścia, wspinania się w południe, zanim pierwszego dnia zdecydowaliśmy się wejść do „Gasthaus” ozdobionego gigantyczną flagą Hitlera. Już następnego dnia wiedzieliśmy, że wszyscy „Wirtschafte” i wszyscy „Gasthauser” wywiesili ten sam sztandar, co nie przeszkodziło ludziom okazywać gościnności i uśmiechu wobec dwóch włóczęgów w baskijskich beretach. Po dwóch dniach bawiliśmy się rzucając nienaganne „Heil Hitler” zakonnicom i księżom, tylko po to, by zobaczyć, jak podnoszą swoje długie rękawy i słyszeliśmy, jak odpowiadają „Heil Hitler” pełnym namaszczenia.

Nie musieliśmy szukać hitleryzmu. Pełno go wszędzie. Hitler miał zostać wybrany na prezydenta Rzeszy. Mieliśmy obsesję na punkcie ogromnego arcydzieła reklamy, które przygotowywało się na to wydarzenie. Na trzecim przystanku zaskoczyło nas, że pod koniec kolacji w zapełnionej restauracji wygłosiliśmy w radiu wielkie przemówienie Hitlera. Byliśmy bardzo zmęczeni, nie rozumieliśmy ani słowa z czterech, a na pewno trwałoby to dłużej niż godzinę. Dałem jednak znak mojemu towarzyszowi, że pozostaniemy na miejscach do końca, że ​​byłoby zbyt niestosowne opuszczać salę w chwili, której powaga została dostatecznie podkreślona przez zapał obecnych. W innej wsi nasza gospodyni, odważna gospodyni domowa, nalewając nam kawę z „Frühstuck”, zapytała mnie szczerymi i błyszczącymi oczami: „Co myślisz o naszym Führerze?” Odpowiedziałem: „To wspaniały człowiek” i chyba zaczynałem mówić szczerze.

Tak czy inaczej kilka dni w Rzeszy przekonało mnie, że odwoływanie się do tajemnic mgławicy germańskiej, zakorzenionej według

Maurrasa reszty ludzkości, romantycznego telluryzmu, pogaństwa Odyna i dzikości lasu Hercyńskiego, aby wyjaśnić najbardziej naturalny powrót do zdrowia i równowagi narodu, który, w całości zrozumiany przez katolików, z radością świętował jego polityczne uzdrowienie. Trzeba było przyznać, że antysemityzm Hitlera był bardziej aktywny i spójny niż antysemityzm Action Française, po omacku, słabo zdefiniowany i dobrze wyprzedzony przez wydarzenia.

Trzeba też dodać, że wszelkie przejawy hitleryzmu wywierały na mnie ogromne wrażenie. Ogarnął mnie entuzjazm, gdy zobaczyłem na ekranie znajomy i okazały pogrzeb starego wojownika Hindenburga, długą procesję z pochodniami na pruskich wrzosowiskach i orkiestry dęte cicho grające „Miałem towarzysza” przed otwartym grobowcem, o godz. pośrodku bajecznych terenów Tannenberg.

Hitler był niewątpliwie mistrzem showmanu. Ale Mussolini właśnie zatrzymał Brennera. Uznaliśmy to za najważniejszy i najodważniejszy akt polityczny okresu powojennego. Po wnikliwym namyśle przyznano raz na zawsze, że Hitler, z pewnymi talentami wagnerowskimi, był jedynie uczniem wielkiego inicjatora Rzymu, którego geniusz stworzył politykę naszego stulecia.

Był to czas, gdy w czasopiśmie pana Ripa znakomity Dorville z kosmykiem włosów przyklejonym do czoła i słynnym wąsem pod nosem przedstawiał Apacza Hitlera wymachującego kordem na dnie rudery. Ale drzwi się otworzyły i ukazał się strażnik porządku, surowy i majestatyczny miejscowy gliniarz, który bardzo dobrze udawał maskę Duce.

Rozumieno, że nazizm na swoich żelaznych piętach, zdecydowanie zbyt systematyczny, nie ma tutaj szans na ugruntowanie się. Ale nie wątpiliśmy w nasze powinowactwo z rzymskim faszyzmem, elastycznym, „szanującym wolności człowieka” i kategorycznym w sprawach zasadniczych: kontroli wielkiego kapitalizmu, zdławienia reżimu elekcyjnego, dobrobytu ludu, unicestwienia tajnych władz . Duce zrobił dobrze i podsumował sprawiedliwość nonsensowi nieokreślonego pokoju. Wreszcie poświęcił na czas owłosione przydatki swojej socjalistycznej młodości, jego profil mówił o konsulach i cezarach…

Było nas kilku, w Action Française, wśród najmłodszych i najbardziej wolnych, którzy przez kilka lat chętnie nazywali siebie faszystami. Monarchia, której dawne obrazy i cnoty podziwialiśmy, od dawna należała do metafizyki. Ale Rzym dał nam swój przykład. Sam Maurras często wyjaśniał piękną etymologię słowa „faszyzm”, wszystkich sił zjednoczonego narodu. Wiedzieliśmy, że Mussolini ze swej strony okrzyknął naszego starego mistrza jednym ze swoich prekursorów.

Genewskiej mechanice protestów, paktów i swego rodzaju międzynarodowego Dalloz stworzonego przez demokratycznych Robinsów bardzo zdrowo sprzeciwialiśmy się powrotowi do sojuszy, jedynych ludzkich i ważkich. Chcieliśmy tego we Włoszech. Dzięki pokrewieństwu obu narodów, braterstwu broni i wspólnocie interesów było to łatwe. Bez tego nasi słudzy z Europy Środkowej i Bałkanów byliby dla nas bezużyteczni. Dzięki niemu wznieśliśmy ciągłą barierę przeciwko Niemcom, od Morza Północnego po Wisłę.

Czy taki projekt był wąski? Przynajmniej miał swoją konsekwentność po swojej stronie. Uzgodniła to równowaga sił na kontynencie. Znieważaliśmy masońskich sekciarzy, mitomanów pacyfizmu, którzy uparcie go utrudniali. Nie spotkało się to z krytyką. Ale chyba nikt z nas nie pamiętał, że istnieje pewna Anglia, absolutna władczyni Morza Śródziemnego i że cała polityka Wersalu jest jej podporządkowana. To zaskakujące pominięcie nadaje wszystkim francuskim bitwom i kłótniom tej przyjemnej epoki wygląd pantomimy chińskich cieni.

Jeśli założenie zakonu łacińskiego było możliwe, to w tym roku 1934 spełniły się wszystkie jego szanse.

Ale obywatele francuscy, których zwycięstwo stanowiło pierwszy warunek tego porządku, zostali zaskoczeni bez kadr, bez broni, nawet bez szkicu planu lutowym skandalem, który odsłonił najbrudniejsze rany już dogorywającego reżimu. Za ogromną falą powszechnego oburzenia kryły się jedynie postacie podejrzane i nudne, jak La Rocque, lub pisarze, bystrzy, ale zbyt starzy teoretycy, którzy zostaliby doskonale rozbrojeni, zabierając im kałamarze, głosząc wyższość działania samego w sobie, ale nie potrafiąc przypisać mu najskromniejszego celu w sposób konkretny, nadać mu zgrubnego zarysu formy, w końcu haniebnie odrzucając gorliwych uczniów podejrzanych o chęć „wcielania” w swoje idee. Ich naturalną misją byłoby kanalizowanie i kierowanie przepływem publicznego gniewu, który tak dobrze wzbudzili. Widzieli, jak ich zabierała, nie wiedzieli gdzie.

7 lutego po południu wierny członek Action Française, Pierre Lecoeur, wszedł z wielkim ożywieniem do dużej sali naszej redakcji i udał się prosto do Maurrasa, który zbyt szarmancko przysłuchiwał się paplaninie kawałka świata:

• Mistrzu, Paryż ma gorączkę. Nie ma już rządu, każdy na coś czeka. Co robimy ?

Maurras wygiął plecy, bardzo zimne i suche, tupiąc nogą:

• Nie lubię, gdy ludzie tracą panowanie nad sobą.

Następnie natychmiast zwrócił się w stronę papugi, aby robić to bez końca, zasłużony zaszczyt swego umysłu.

Nie mając odrobiny praktycznej woli, Maurras poważnie spowolnił pęd własnego oddziału. Spowalniał ją już od poprzedniej nocy. Byłem obecny tego popołudnia, wyczerpany, bez głosu, z głową wciąż krwawiącą od kamienia otrzymanego dzień wcześniej na Concorde, oburzony odwrotem mistrza, który ośmielił się wpłynąć na przytomność umysłu, aby ukryć nienawistne cierpienie. Nadal czułem się zbyt nieśmiały, aby przeciwstawić się gniewowi Maurrasa, a zwłaszcza jego sylogizmom. Chciałem jednak natychmiast i bez powrotu wyjść z domu. Zatrzymali mnie i rozmawiali ze mną o posłuszeństwie. Ukłoniłem się; Myliłem się. To nie była dyscyplina, ale słabość. Zrozumiałem to później.

Pięćset tysięcy Paryżan kręciło się jak komary wokół starej ruiny demokracji, którą wystarczyłoby jednym ruchem nadgarstka, czyli rewolucją tysiąca ludzi pod wodzą dziesięciu innych ludzi, aby obalić. Radykalizm nie wiedział, jak wykorzystać bójkę jako pretekst do odmłodzenia się i przeprowadzenia na własny rachunek tej rewolucji władzy, do której wzywały trzy czwarte kraju, z czego niektórzy z jego współpracowników, jak Eugène Frot, żywił nadzieję, że wątki operetkowe komicznie pokrywają się z fabułami prawicowych „faktur”.

Stolica przez cały dzień po zamieszkach była przeznaczona dla każdego, kto chciał ją zdobyć. Ale zwycięzcy wbrew sobie pozostali oszołomieni i bezwładni, jak kastraci przed ofiarowaną Wenus. Demokracja odzyskała swoje dawne stanowisko, skompromitowane na chwilę przez zwykłe dla niej kręte sposoby, zakrywając swoje manewry symulakrami sprawiedliwości i dochodzeń. Prowadziła bez najmniejszej trudności, po tym błotnistym terenie, obywateli, wciąż równie niepoprawnych w swojej pracy jak za czasów Dreyfusa, i natychmiast ugrzęzła na stałe.

W ten sposób wśród obrońców prawicy i lewicy, sfałszowanych procedur i złoczyńców policyjnych zniknęła nieoczekiwana szansa dla naszego kraju na odzyskanie zdrowia i fortuny u siebie, a niepodległości za granicą.

Byliśmy w stanie rozpoznać kruchość struktury parlamentarnej, ale okazała się ona jeszcze mocniejsza niż wszyscy jej wrogowie. Paryżanie, od handlarzy królewskich po komunistów, udowodnili, że wciąż potrafią wybuchnąć gniewem, a nawet odwagą. Ale ich bezużyteczny pęd został przerwany na długi czas.

Wysyłając swoje dywizje nad Brenner, Duce następnego lata naprawił wyłom otwarty przez nas w Moguncji. Najwyraźniej dokonywał wyboru przeciwko germanizmowi, w obronie zachodniej linii, która w końcu nie miała już być papierem ani wiatrem. Wyciągnął dla nas mocny kij. Ale mogliśmy już bez większego ryzyka przewidzieć, że jesteśmy zbyt głupi, aby to pojąć, zbyt głupi, aby wiedzieć, jak połączyć nasze atuty z atutami partnera, który się oferował.

Jak na neofitę mojego typu nie brakowało goryczy. W pierwszych latach swojej dziennikarskiej pracy z szacunkiem słuchałem wielu szanowanych osób, specjalistów w dziedzinie ekonomii politycznej i finansów, zaznajomionych z kancelariami czy korytarzami parlamentarnymi. Zniżyli się do mnie i pokazali wyuczone pewniki, niezawodne obliczenia, subtelne kombinacje i cenne przekonania, które zredukowały moje skromne hipotezy do zera. Wydarzenie niemal na pewno zaprzeczyło im, co nie przeszkodziło mi wkrótce uznać ich za równie rozmownych i pewnych siebie. Coraz bardziej decydowałem się porzucić wszelkie rozważania za burtę, oceniać rzeczy na podstawie moich słabych środków i mówić to głośno i wyraźnie.

Rok polityki w burzliwym środowisku sprawił, że poczułem się obolały. Wszystkie karty zostały sfałszowane. Jaki jest zatem sens śledzenia gry? Zabójstwo Prince'a, skandale, reformy, manewry dyplomatyczne to scenariusze bezinteresowne, ponieważ nigdy nie poznamy wyniku ani odpowiedzi na zagadkę. Murarz cierpliwie, przebiegle splatał wszystkie wątki, interweniując zawsze w decydującym momencie, aby powstrzymać dramat. Gdybyśmy doświadczyli zastoju, być może nic nie było bardziej niepokojące. Był to znak, że mistrzowie okultyzmu celowo stłumili gniew i sprowadzili opinię publiczną na manowce w labiryncie błotnistych kamieni. W gazetach i przemówieniach niejasność stylu demokratycznego, która zawsze mnie tak odpychała, była, krótko mówiąc, wyższą umiejętnością, jak niedokładność mitów religijnych. Nie omieszkalibyśmy zebrać pięknych rezultatów dzięki obłudnej demagogii, coraz bardziej dławiącej, dzięki wojnie, której mogliśmy uniknąć sto razy.

Ponieważ był to teraz jedyny powód jej istnienia, Action Française nadal liczyła na siłę ekspansji swoich idei, jak na niezbędne prawo fizyki. W zasadzie nie myliła się. Ale jakie miał pomysły? Za zasłoną rojalizmu, za rusztowaniem traktatów, tez, kompilacji, historii, polemik i filozofii wznoszonych na cześć mitu o monarchii, odkrywaliśmy nicość: ani zarodek nadziei, manewru, ani nawet cień celu.

Moje miejsce zostało zrobione. Byłem przekonany, że w momencie, w którym się znaleźliśmy, tylko jedna forma polityki byłaby w stanie nas wyprowadzić z tej sytuacji: zwerbować dwieście tysięcy stypendystów, bezrobotnych, komunistów, odważnych dzieciaków, dać im mundur, kaprali, maszynę broni, mieć wsparcie określonej liczby funkcjonariuszy, rozstrzelać kilka tysięcy Żydów i masonów, tylu deportować. Mając piętnaście lat, zalecałem doraźną egzekucję jako jedyny sposób oczyszczenia świata z największych szaleństw i najgorszych bandytów. Poważnie myślałem o powrocie do tego systemu. Do zadania tego rzędu nadal bym chodził. Jeśli chodzi o bicie mnie w twarz z laską w dłoni przez plutony mobilnych strażników najeżonych karabinami maszynowymi, a następnie wystawienie mi pomnika przez Maxime Real del Sarte, aby służyć jako pobożny temat dla Léona Bailby'ego, podczas gdy po trzech tygodniach czcigodni ludzie a książęta Królewskiej Tajemnicy powoli powróciliby na swoje miejsca, wystarczyło mi, że raz dostrzegłem to chwalebne przeznaczenie. Rozgłosowe wywyższenie za pomocą pędzli i trójkolorowych koron dwudziestu trzech nieszczęsnych ludzi, którzy zginęli 6 lutego za tak wspaniały wynik, w najwyższym stopniu działało mi na nerwy. Przywódcy narodowi, na czele z Maurrasem, który rzucił ich pod kule, zostali, tak samo jak Daladier, zbryzgany krwią.

Krajowi potrzebna byłaby frakcja zdecydowana łamać zasady gry parlamentarnej, dziennikarskiej, policyjnej i republikańskiej. Poza ogromnymi, nieprzewidzianymi wydarzeniami, nie miałem już nadziei, że ta frakcja uda się uformować przed wydarzeniami zewnętrznymi, które prędzej czy później nastąpią.

Był to moment, w którym Hitler kawaleryjnie przywrócił obowiązkową służbę wojskową. Coraz mniej tolerowałem muchołówki, odważnych wyznawców nacjonalizmu Maurrasa, którzy wciąż trzymali się nieodpartej cnoty zasad. Chętnie sobie ulżyłem, rzucając im potępiające uwagi i tłumacząc dokładnie to, co myślałem: „34 lutego spóźniliśmy się na statek. Teraz wszystko się skończyło. Gdyby taka szansa znów się pojawiła, my, obywatele, musielibyśmy się od niej odwrócić, bo niemieckie ambicje nie przestaną już rosnąć i będą przed nimi świętą jednością. Piękny święty związek! Ale niezależnie od tego, czy będziemy musieli przez to przejść, czy nie, będziemy musieli przez to przejść.

Przyszłość musiała, niestety! potwierdzam mój pesymizm. Ale nie porzuciłbym tego ani na chwilę, gdybym mógł przewidzieć szanse, jakie wbrew wszelkim nadziejom dano jeszcze mojemu krajowi.

Kapitalne wydarzenie roku 1935, kampania abisyńska, zamiast sparaliżować nas na wschodniej granicy, nadal oferowała nam główną rolę europejską i pozwoliła nam zaognić najbardziej zbawienne niezgody w kraju.

Odmawiając stosowania skrajnego i kretyńskiego systemu sankcji pożądanego przez Anglię, odwróciliśmy politykę kontynentalną na naszą korzyść, przypieczętowaliśmy najbardziej uroczyste stosunki z Włochami. Nie zraziliśmy jednak Wielkiej Brytanii, która szybko ugięłaby się przed włoską firmą zdaną na wolę Paryża.

Na czele naszych spraw, oprócz majątku, mieliśmy człowieka o najlepszej pozycji w Rzymie, najlepiej wyznaczonego do powodzenia tej operacji. Dał się zwieść mechanizmom prawnym i uległ angielskiemu prestiżowi. Dziennikarz relacjonuje, że na sali Ligi Narodów, podczas gdy pan Pierre Laval kiwał głową „tak” na potępienie genewskie, zwrócił się do włoskiego delegata spojrzeniem, które przyjacielsko wyrażało „nie”. Ale to „nie” się nie liczyło.

Na użytek domowy tragikomedia sankcji stała się najwspanialszym tematem kampanii: potępieniem pragnienia wojny klanu, który się wyznaczył. Pretekst tym piękniejszy, że jeśli na pozór kumulowało się całe ryzyko, w rzeczywistości nie było ono tak poważne. W rzeczywistości czyn, który wywołał wojnę, zależał od najbardziej bezsilnego ciała na świecie, tego leżącego w pałacu genewskim. Jednak najbardziej wściekłymi podżegaczami wojennymi byli także magowie Ligi Narodów.

Nadal łatwo było ośmieszyć czempionów murzyńskiego króla, handlarza niewolnikami, jego rasa i jego generałów, dzikusów owiniętych w bawełnę, którym demokraci przypisywali strategię napoleońską.

Oczywiście wywołaliśmy spore zamieszanie. Maurras, niezrównany pogromca chmur, rzadko bywał na takim przyjęciu. Odważnie ryzykował więzieniem, gdzie Blum miał go wkrótce zamknąć. Ale skończyło się na historii Marsylii, gdzie każdy się powstrzymuje i powstrzymuje, aby nie spowodować nieszczęścia, ponieważ Maurras nie wyciągnął noża kuchennego, którym groził 140 parlamentarzystom podżegającym do wojny, wskazanym przez niego na słynnej liście, a SDN głosowała za prawie niemające zastosowania sankcje, ponieważ Anglia zużyła swoje statki, nie zapobiegając w niczym włoskim projektom.

Pierre Laval upadł, wielki przegrany tej przepustki, wyczerpawszy skarby umiejętności, aby osiągnąć tę porażkę, obmyśliwszy szeroki plan polityczny, ale nic śmiałego ze względu na jego zasadniczy warunek, czyli zawieszenie izb.

Dla nas, francuskich „factieux”, Duce wyszedł jeszcze silniejszy ze sprawy, którą tak energicznie przeprowadził pod nosami swoich obelgów. Odświeżyliśmy nasze wspomnienia o angielskiej grze, która ukazała się ponownie w całej jej obrzydliwości i hipokryzji. Podziały stały się bardziej brutalne, co jest konieczne do prawdziwej walki między dwoma obozami politycznymi Francji. Widzieliśmy, jak na naszych oczach zbierała się ta krucjata międzynarodowego antyfaszyzmu, którą potępialiśmy przez lata, ale której rzeczywistość przez tak długi czas pozostawała ukryta. Wszystko to wzbogaciło arsenał naszej walki ustnej i pisemnej. Ale ostatecznie mieliśmy niewielu nowych rekrutów. Przeciwnie, antyfaszyzm ugruntował się w walce. Jego propaganda przebiła naszą pod każdym względem.

A nasza italofilia, szczęśliwie, osiągnęła swój szczyt w chwili, gdy stała się beznadziejna.

ROZDZIAŁ II

LEON BLUM I Opatrzność

Kiedy pan Paul Reynaud w maju 1940 r. w towarzystwie radykalnych ministrów i biskupów udał się do Notre-Dame, aby błagać Pana o zbawienie najechanej Francji, bardzo zwątpiłem w powodzenie jego pobożnego wysilenia: nie tylko dlatego, że pan Paul Reynaud był postacią wybitnie niegodną, ​​ale dlatego, że Francja musiała zmęczyć Boga.

Żaden naród nie był obdarzony z taką wytrwałością ostrzeżeniami i łaskami przeznaczenia, nie był na nie głuchy i nie odrzucił ich z tak szalonym uporem.

Triumf Frontu Ludowego w 1936 roku był wydarzeniem opatrznościowym. Dopiero ta wielka erupcja marksistowska sprawiła, że ​​Włochy i Niemcy doświadczyły odrodzenia, jakby ta choroba oczyszczała krew narodów. Czerwona febra uderzyła nas jako ostatnia, niewątpliwie dlatego, że byliśmy najbardziej burżuazyjnymi i o najmniejszym temperamencie. Ale wyglądało to ciężko. Po takim kryzysie sprawdzilibyśmy, czy nadal będą istniały wątpliwości co do nadużyć reżimu.

Wieczorem, kiedy odbyła się druga tura wyborów, byłem w holu naszego kolegi Le Joura. Gwałtownie pragnąłem katastrofy możliwie całkowitej. Każda przesyłka spełniła moje życzenia. Sukcesy komunistyczne przede wszystkim dwukrotnie przekroczyły najczarniejsze przewidywania. Tym razem nie było mowy o dawkach i unikach. Nie można sobie wyobrazić nic bardziej przytłaczającego i wyraźniejszego. Z radością wdychałem zapach rewolucji unoszący się w powietrzu.

Jakieś dziesięć dni później wróciłem z krótkiej podróży, co mi wystarczyło i zastałem Paryż odmieniony, powolny i ponury, jak to tylko możliwe. Tłum buntowników, powstający nie wiadomo skąd, utrzymał ziemię. Złowieszczy bandyci w połączeniu z jeszcze gorszymi małymi kobietami wykupywali przechodniów nawet na bulwarach na rzecz szczęśliwych strajkujących zainstalowanych „w pracy” na przedmieściach. Ani autobusu, ani metra. Telefony komórkowe stały na straży przed zamkniętymi restauracjami i kawiarniami. Chodniki były zawalone śmieciami. Żądania czterech zamiatarek wystarczyły, aby zatrzymać fabrykę zatrudniającą tysiąc pracowników. Zaczęło się bardzo dobrze, od jednego z tych ataków paraliżu, które są najwspanialszym objawem marksistowskiej infekcji.

Jules Renard, który – jak sądzę – nigdy nie byłby socjalistą w stylu Frontu Ludowego, powiedział trzydzieści lat wcześniej w Buttes-Chaumont: „Tak, ludzie. Ale nie powinnaś widzieć jego twarzy. Bogowie wiedzą, czy ją widzieliśmy! Paradowała cały czas, przez całe niedziele, na rytualnej trasie z Rzeczypospolitej do Narodu. Były tam twarze okropnej i brudnej nienawiści, zwłaszcza wśród owłosionych suk. Wciąż było mnóstwo dobrze odżywionych proletariuszy, czerwonych, świeżych i pulchnych, w jedwabnej koszuli, flanelowych spodniach i błyszczących żółtych butach, którzy z śmiejącą się próżnością świętowali epokę wakacji na plaży, nowego samochodu, jadalni z orzecha Lewitana pokój, homar, jagnięcina i potrójny aperitif. Ludzie w tych magazynach byli usiani kohortami masońskimi, pokazującymi niesamowite brody z Tuluzy i sztandary, paski, niebieskie i różowe szkaplerze kongregacji na brzuchach Tartarinów; czy nawet oddziały intelektualistów, myślicieli 36 maja, których pojawienie się zasłoniło moje oczy czerwoną zasłoną, stare pionki Sorbony, okularniki i kozie bródki o wszelkiej pierwotnej zarozumiałości, ramię w ramię z pewnym człowiekiem, który miał talentu i którego u tych piesków można było rozpoznać z dziwnym wstrętem. Nigdy tam nie brakowało, z twarzą maniaka seksualnego pożeranego przez tiki, pana André Malraux, swego rodzaju bolszewickiego sub-Barrèsa, całkowicie nieczytelnego, a mimo to wzbudzającego podziw w Saint-Germain-des-Prés nawet wśród młodych ludzi prawicowych gogo, dzięki pewnemu eretyzmowi słownictwa i hermetycznemu sposobowi opowiadania chińskich wiadomości, rozproszonych w bulionie przymiotników.

Połowa Francuzów, tak dumnych ze swoich psot, śpiewała bez mrugnięcia okiem:

„Rozum wpada do krateru.”

Zawód kopania dołów został podniesiony do rangi kapłaństwa.

To, o czym ostatnie rozsądne głowy nie mogły spokojnie myśleć, to: Francja, przywódca Léon Blum. Nie było dnia, w którym nie czułbym się upokorzony nie do zniesienia. Trzeba było tego wstydu i tej żydowskiej głupoty, żeby wstrząsnąć krajem. Albo. Ale to trwało już zbyt długo.

Pułkownik de La Rocque wpoił jednak swoim żołnierzom zasady dyscypliny wojskowej: zabroniono zdejmowania palca ze szwu spodni przed godziną szturmu, o której decydował sam dowódca, wspaniałe alibi do ukrycia wstydliwa i być może współwinna bezwładność, kwadratowe obcasy, błękitny diabeł beret, dostojne i zdecydowane spojrzenie na piętnaście kroków, ale bez poruszenia ani jednej linii, ach! zwłaszcza bez ruchu. Obywatele przeciętnej Francji, coraz gęstszymi tłumami, przyłączali się do tego tak dobrze przygotowanego dla nich programu.

Obywatele z bicepsami, oburzeni odłożeniem rewolucji na półkę, którzy obrzucali kalamburami Casimira de La Locque i Cold Tails, przypuścili kontratak. Ale to był kontratak na kokardę. Mój, godny sansculotte, był szeroki jak spodek. Mieliśmy paradować z tymi insygniami około szóstej wieczorem, w godzinie Płomienia, wokół Łuku Triumfalnego. Przybyli także nosiciele czerwonych dzikich róż. Ale te dwa gangi rzadko się spotykały. Policjanci i mobilni strażnicy, wierni obrońcy marksistów, jednogłośnie tłukli trójkolorowych i zepchnęli ich z powrotem na wysokość Fouquet's, gdzie intonowano zakazaną Marsyliankę.

Kupowaliśmy także flagi z półek domów towarowych, które nie mogły już pomieścić tego przedmiotu. Wielkim dniem trzech kolorów był 14 lipca. Dwa lata wcześniej, za ministerstwa Doumergue'a, kiedy skromna kompania piechoty miała nieszczęście zapuścić się w niezbyt pustą aleję, Daladieryści najeżyli się prowokacyjnymi okrzykami. Front Ludowy organizował teraz potworny przegląd, a stylowi komuniści siedzieli w pierwszym rzędzie i kibicowali armii światowej rewolucji. Oficerowie cząstek uroczyście paradowali pomiędzy żywopłotami tego łajdaka, który został rzucony na kolana przez wycelowane w niego pojedyncze działo kal. 37. Ledwo przejechały ostatnie czołgi, potworne rodziny berlińskich młodych ludzi maszerowały przez Pola Elizejskie z okrzykiem „Fife lé Vront Bobulaire”. Goniłem niektórych z nich, krzycząc: „Maul zu! Juda! Maul zu!”, co wciąż ich trochę przerażało. Była to bardzo mała rozrywka dla podekscytowanej osoby mojego rodzaju, opętanej ideą wojny domowej. Z radością odkryłem, że Stendhal już myślał, że dzięki temu „Francuzi ponownie staną się energicznymi ludźmi czasów Henryka IV, co rozproszy naszą lekkomyślność i ożywi naszą wyobraźnię”.

Pomimo najbardziej rozczarowującego wstępu, nadal nie chciałem rozpaczać, że wybuchnie, nie z woli makaronu kokardowego, ale z powodu złego zarządzania. Rewolucjonista poszukujący pracy, oddany marzeniom jak bezrobotny, podczas moich długich spacerów po brudnym i ponurym Paryżu, wmawiałem sobie książkę o oczekiwaniu, z moimi najnowszymi doświadczeniami i morałem o straconych szansach, które zaczynałem wiedzieć Bardzo dobrze. Ale mnóstwo codziennych zadań, nieskończenie pilniejszych, jeśli nie bardziej przydatnych, będzie mnie wymagało.

Mój przyjaciel Robert Brasillach opisał już w ogólnym zarysie historię Je Suis Partout podczas jej zimowania na późnej linii Maginota. Więc nie zamierzam tego robić ponownie. Dodam tylko kilka funkcji.

Je Suis Partout zostało stworzone około dziesięć lat temu przez Arthème Fayarda, który był bardzo pomysłowym i bardzo zręcznym handlarzem papierem. Jego zdaniem musiał to być prawicowy odpowiednik bolszewickiej gazety Lu, która co tydzień dokonywała obszernego przeglądu prasy zagranicznej, coś w rodzaju młodszego brata Kandyda, ale poważniejszego i bardziej wymownego. Zabawna jest myśl, że redaktora naczelnego niemal powierzono najpierw rosyjskiemu Żydowi, André Levinsonowi, o niemal nieskończonej kulturze, o zadziwiająco bystrej inteligencji, znającej wszystkie myśli Zachodu. – co nie przeszkodziło mu w będąc o charakterze zasadniczo judaistycznym – jedyny Żyd, z którym byłoby mi przykro gwałtownie zerwać. Miał jednak ducha, by umrzeć w odpowiednim czasie. Jeśli prawdą jest, że każdy antysemita ma swojego Żyda, mój jest martwy... Ostatecznie wybrano Pierre'a Gaxotte'a, genialnego antyrepublikańskiego historyka z Lotaryngii z Revigny, jednego z głównych twórców Kandyda.

Wraz z pojawieniem się Léona Bluma „Je Suis Partout” przestało być już na wiele miesięcy rodzajem cotygodniowego, erudycyjnego i przestarzałego „Tems”, adresowanego do starszych panów, dużych akcjonariuszy, szanownych przemysłowców, którzy po raz pierwszy mogli znaleźć w tej gazecie szanowanym obrońcą swoich portfeli. Studia nad produkcją niklu czy najnowszymi doktrynami finansowymi Stanów Zjednoczonych stopniowo ustąpiły miejsca sekcjom polityki wewnętrznej, których ton wciąż wzrastał. Już 6 lutego faszyzm Je Suis Partout trawił zarówno prawicę, jak i lewicę i niemal sprowadził na niego poważną ekskomunikę z Action Française. Przywódcy Pierre'a Gaxotte'a iskrzyli duchem i wszelkim płomieniem najbardziej rozsądnych namiętności. Niezależnie od tego, czy chodzi o wyjaśnienie mechanizmu podatku, metody ekonomicznej czy paktu sojuszniczego, potępienie imbecyla lub odnalezienie w historii lekcji płynących z naszego ostatniego kryzysu politycznego, nic nie było jaśniejsze, bardziej żywe i stanowczojsze. Trudno mu w tym okresie zarzucić inaczej niż nadmierną troskę o ortodoksję gospodarczą, równowagę finansową, troskę o wahania 3%, o wszystko, co odziedziczył po swoim mistrzu, samym kapitaliście Jacques’u Bainville’u.

Redaktor Journal de Rouen, Pierre Villette, doświadczony we wszystkich kombinacjach korytarzy, podpisał Dorsay w naszych felietonach felieton parlamentarny pełen talentu, zdrowego rozsądku i wigoru, w którym sprzedany poprzedzał go przez bardzo krótki czas Edile Buré: ponieważ Buré był także współpracownikiem Je Suis Partout. Kilka młodych diabłów drapało pazurami po kątach, a wszystkie zostały wprowadzone przez Gaxotte'a, znudzonego akademizmem. Jego przyjaźni zawdzięczałem to, że od początku byłem wśród współpracowników. Pierwszą dużą częścią mojego wkładu było obszerne i sumienne badanie na temat obcokrajowców we Francji, w żadnym wypadku nie ksenofobiczne, ale mające na celu wnioski dotyczące rasizmu, który nie znał jeszcze zbyt dobrze swojej nazwy. To prawda, że ​​Gaxotte wbił ostrożne dłuto w kapitułę murzyńską i kapitułę żydowską. Stało się to jednak w nieśmiałych czasach 1935 roku.

Wiosną 1936 roku mieliśmy w rękach, wraz z Je Suis Partout, bardzo niezwykły instrument polemiki, który przyniósł nam około pięciu su za linię, ale którego właśnie użyliśmy z coraz większą energią w sprawie sankcji. brudnej kuchni przed Frontem Ludowym. Do tego stopnia, że ​​bogaci kupcy z domu Fayardów, ogarnięci wielkim gniewem na widok u władzy ludzi, których przez całą zimę jedna z ich gazet właśnie potępiała, postanowili po prostu stłumić „Jestem Wszędzie” i oblepić się w na swoich łamach zawiadamia o jego zniknięciu. Tego samego dnia Je Suis Partout odrodziło się z popiołów, wokół stołu na cokole na Place Denfert-Rochereau. Byliśmy tam z naszym najstarszym Dorsayem, czterema najmłodszymi członkami zespołu, P.-A. Cousteau, Georgesem Blondem, Maxem Favalellim i mną, wszyscy mając w kieszeni otrzymaną tego ranka oponę lub zięcia prawo pana Fayarda nauczyło nas, „że Je Suis Partout nie był, jak wiedzieliśmy, biznesem i że porażka nacjonalistów uczyniła go odtąd bezużytecznym”, krótko mówiąc, pozostało go tylko pogrzebać. Wściekle daliśmy upust naszej złości i obrzydzeniu. Błagaliśmy, aby nie ustępować wahającemu się Gaxotte’owi, sprzeciwiając się temu, aby po ogłoszeniu jego śmierci gazeta nie mogła się ponownie ukazać. Jeśli zajdzie taka potrzeba, na pół roku zrezygnowaliśmy ze skromnych pensji. Wszystkie nawyki i zwyczaje wysłaliśmy do piekła. Nie chcieliśmy nic wiedzieć poza tym, że nie mogliśmy pogodzić się z tak upokarzającą i śmieszną porażką, zniknąć przed Blumem, na mocy dekretu dwóch lub trzech zielonych ze strachu mieszczan, którzy nawet nie skonsultowali się z rzemieślnikami, prawdziwymi właścicielami swojej gazety. Nasza wytrwałość, która była piękna, zwyciężyła. W następny piątek wydrukowaliśmy numer wolny od wszelkich ograniczeń, bardziej energiczny niż kiedykolwiek.

Kilka miesięcy później Je Suis Partout szedł radośnie na nowych nogach, z małą gromadką przybyszów: Charles Lesca, nasz administrator, majestatyczny, uśmiechnięty, z polityczną odwagą, której nic nie mogło zachwiać, Alain Laubreaux, przybywający z gazet i kręgów radykalizmu z Tuluzy, początkowo przyjętego z pewną niechęcią, ale wkrótce zaliczonego do grona najbardziej przekonanych i inspirujących po naszej stronie. W ciągu kilku tygodni swoim ugryzieniem i werwą rozsławił naszą kolumnę dramatyczną, w której zastąpił Żyda z asyryjską brodą, Benjamina Crémieux. Robert Brasillach, którego znałem od dawna, gdyż już w wieku dwudziestu trzech lat był krytykiem literackim Action Française, zgodził się zostać naszym redaktorem naczelnym, od razu oddając do naszej dyspozycji sto pomysłów dziennie i wszelkie formy niewyczerpanego talentu. Aby nie był zbyt niekompletny, portret tego bardzo zróżnicowanego chłopca, tego wspaniałego i atrakcyjnego ducha, jaki chciałbym narysować, wykraczałby daleko poza zakres tej książki. Zachowajmy to dla moich wspomnień ze starości... Ponieważ będziemy tu rozmawiać tylko o polityce, powiem, że Brasillach doszedł do faszyzmu poprzez poezję, co nie było, jak wkrótce udowodni, najmniej dobrym sposobem jego zrozumienia .

„Trzon” zespołu Je Suis Partout pracował w atmosferze niezależności i przyjaźni, o której Robert Brasillach mówił lepiej niż ktokolwiek inny w „Naszych przed wojną”. Wszystkie decyzje zapadały w atmosferze jowialnych i zaciekłych dyskusji, które nazywaliśmy sowietami. Gaxotte interweniował, gdy było to konieczne, swoim cichym głosem, z lekkim drżeniem na końcu języka, aby wyjaśnić definicję, skorygować nieco ryzykowną interpretację zdarzenia lub stwierdzenia. Był od nas osiem, dziesięć lat starszy, ale na szczęście wyglądał prawie tak samo młodo. Otoczyliśmy, kochaliśmy i słuchaliśmy jak starszy brat, pełen mądrości, obdarzony ślepą ufnością, ten mały człowieczek o wątłym zdrowiu, ale tak stanowczym myśleniu, mający z czarnymi oczami błyszczącymi ironią i zadartym nosem fizjonomia tego XVIII wieku, w którym wydawało się, że się urodził, tchnąc życie i ducha w najbardziej surowe tematy - pamiętam jego konferencję na temat administracji w czasach Ludwika XV, która również była rozkoszna niż uczona - bardziej uczona niż trzy wydziały w połączeniu z tym złośliwością uczniaka, mającego upodobanie do cyrku, baletów i fars kina amerykańskiego, Gaxotte tak drogiego i który musiał być tak rozczarowujący, najbardziej gorzko żałowany utracony towarzysz.

P.-A. Cousteau, ciemny i męski z Bordeaux, kipiący z entuzjazmu pod flegmatyczną kopertą, były mieszkaniec Nowego Jorku, gdzie był nawet proletariuszem, pracował co wieczór do czwartej rano w gehennie szarego Dziennika . Z radością wyzwolił się tu ze swoich ograniczeń i zemścił się na ZSRR i Roosevelcie, którego nikt we Francji nie opisał lepiej. Cousteau naśmiewa się z literatury. Jednakże z nas wszystkich on należy do tych, których wyrok twardo stąpa po ziemi. Georges Blond, którego pierwsze powieści ujawniły jego trzeźwy i przenikliwy talent, z nieskończonym humorem dał nam galerię antyfaszyzmu, najlepiej burżuazyjnego, która była zapowiedzią Travelingue Marcela Aymé. Mieliśmy też Camille Fégy, bulgoczącą, pierwszorzędną dziennikarkę, która w naszym kraju nazywała się Jean Meillonnas. Był naszym łącznikiem z Jacques’em Doriotem. Był byłym komunistą, zjawiskiem zupełnie nowym w grupie narodowościowej. Henri Lebre, także jeden z głównych działaczy doriotystów, ale wywodzący się z doktryny maurrasowskiej, przyjeżdżał co tydzień z La Ferté-Milon, aby pod nazwiskiem François Dauture w upartych i spokojnych artykułach opisywać absurdalny skład Stanów Wersalskich , Jugosławia, a przede wszystkim Czecho-Słowacja, jej ukochana irytacja, ogłaszają swoje fatalne rozczłonkowanie. Wciąż mieliśmy ze sobą Ralpha Soupaulta, rysowniczego polemistę, byłego kaprala marokańskich strzelców, żywego repertuaru całego folkloru francuskiej piechoty i marynarki wojennej, wielkiego militarysty naszej grupy; wierny i czarujący Robert Andriveau, zatwardziały faszystowski i sentymentalny tenor naszych bankietów; i znowu doktor Paul Guérin, charakter uniwersalny, wspaniale brodaty kaptur, rewolucjonista najlepszego kalibru, człowiek czynu i wiedzy, jeden z najwybitniejszych ftyzjologów Paryża, znakomity dziennikarz, energiczny mówca, jeden z przywódców wyznaczonych do prawdziwie narodowej i społecznej przebudowy swojej korporacji, jako przypadek jednego z tych byłych bojowników rojalistycznych, zbyt utalentowanego i gorliwego, aby nie narazić się na ostracyzm ze strony Maurrasa.

Je Suis Partout swoje drugie narodziny zawdzięczało prawdziwie faszystowskiemu zrywowi: pragnieniu wyzwolenia się od strasznego i odrażającego kapitału, pragnieniu ścisłej współpracy w ramach absolutnie wspólnych idei oraz temu samemu duchowi entuzjazmu i młodości. Była to z pewnością jedyna gazeta we Francji bez dyrektorów, bez znacznych funduszy i bez najmniejszej służalczości, zarządzana i będąca własnością małej gangu, który ją pisał.

Nie muszę rozwodzić się nad śmiertelnymi wrogami, których stworzyliśmy po lewej stronie. Było jeszcze rzeczą naturalną, że takie rewolucyjne przedsięwzięcie przyniosło nam mniej otwartą, ale bardziej zgubną wrogość bogatej burżuazji, która nienawidziła naszego porządku tak samo jak najgorszych dywersji. Udawali, że uważają nas za fantazyjnych i hałaśliwych. Naszemu kategorycznemu potępieniu wszelkiego rodzaju liberalizmu przeciwstawiali się oni z doktorską ironią złożoności spraw. Nasz brak szacunku dla pieniędzy zgorszył ich do głębi. Zazdrość młodych łajdaków! Zobaczymy, szydzili, jak nasze zasady przetrwają kilka pięknych wesel i kilka bestsellerów.

Z pełnymi politowania uśmiechami powiedziano nam o najbliższej przyszłości, o naszym nieuniknionym bankructwie. Co nie przeszkodziło temu, że z tytułem, który nie był już wartościowy i nic nie znaczył, przy nieistniejących zasobach, pomimo otaczającego nas hermetycznego spisku milczenia, nasza gazeta po dwunastu miesiącach wolnego życia osiągnęła swój pełny potencjał. nową klientelę, podwoił nakład, czterokrotnie zwiększył liczbę prenumerat.

Jednak po roku posługi Bluma trzeba było, aby nasze powołanie handlarzy złomem i duma z niepodległości nie zostały pokonane przez ogromny sceptycyzm wobec horyzontu politycznego naszego kraju.

Front Ludowy w praktyce okazał się bardzo rozczarowujący dla fanów zaciekłych bitew. Z głębi skrzyń, tych zakrystii Republiki, najwyraźniej otrzymał rozsądne rady. Léon Blum poprzez sprzeczki i przepowiednie talmudyczne starał się podtrzymać mit epoki socjalizmu. Ale czuliśmy, że powstrzymuje go własne tchórzostwo, wielka burżuazja francuskich Żydów, która obawiała się odrodzenia antysemityzmu, wielka burżuazja chrześcijańska, która pośpieszyła się z nim pogodzić, mała świecka burżuazja urzędników państwowych i nauczyciele. , nienawistny, ale zdecydowanie zbyt wąski, aby osiągnąć prawdziwą działalność wywrotową.

Wciąż byliśmy świadkami dawnych wybryków stron gestykulujących role. Odrzucone były po prostu bardziej agresywne kolory. Złe uczynki Frontu Ludowego miały znacznie mniej wspólnego z wolą, a raczej z żałosną nieudolnością jego marionetek. Jakakolwiek była jednak przyczyna, te występki były na tyle poważne, że obudziły kraj.

Splądrowano finanse, splądrowano gospodarkę, a najgorsza demagogia zastąpiła wszystkie zasady ludzkiego rządu. Polityka zagraniczna, w której złe zarządzanie miało jeszcze bardziej złowrogie, ale mniej bezpośrednie konsekwencje, była mocną stroną tych panów, terenem, na którym nigdy nie osłabli, gdzie mogli oddawać się wszystkim swoim zachciankom i całemu sekciarstwu, gdzie ich sprzedajność stała się najbardziej opłacalna, gdzie zebrano w obfitości argumenty rzucane pod adresem niecierpliwych proletariuszy, którzy zaczynali podejrzewać tę farsę. Dyplomację francuską prowadzono jak wybory samorządowe w radykalnie-socjalistycznym kantonie, gdzie trzeba było wydalić trzech niekrasnoludów. Francja odegrała groteskową pantomimę na oczach całej Europy, prezentując nieszczelny i parszywy tyłeczek, gdy musiała pokazać zęby, ogłaszając, że nie pozwoli ani na to, ani na tamto, a wpadając w marionetkową pułapkę, gdy wydarzy się to czy tamto. . Płukała wywary z genewskich istot, z miłością pieściła płody odległych ludów i gorzko odmawiała, pod szalonymi pretekstami, sojuszu, który wielki naród zaoferował jej na wyciągnięcie ręki.

Być może przegapiliśmy palenie fabryk, gwałt na córkach szefów. Ale obraz był już wystarczająco wymowny. Wybiegając z głębin gett Wschodu na ogłoszenie zwycięstwa rasowego, Żyd zaroił się w swoim pierwotnym stanie brudu i zarozumiałości, który najprawdopodobniej zraziłby Francuza prawdziwej krwi. Metyczne pochodzenie plagi, która nas dosięgła, olśniewało przed naszymi oczami. Sierp i młot nie kryły się przed byciem oznaką światowej rewolucji. Trzy socjalistyczne strzały pochodziły prosto z niemieckiego „Rote Frontu”, przywiezione śmieciami emigrantów, ze słynną formułą „Chleb, pokój, wolność”, którą trzeba było tylko przetłumaczyć, z okropnie zaciśniętą pięścią. Procesje Bastylii maszerowały według tych samych obrzędów, co na Placu Czerwonym w Moskwie, z tymi samymi akcesoriami, sztandarami, balonami, plakatami ozdobionymi symbolami proletariackimi, zdjęciami przywódców bolszewickich w gigantycznym formacie, niesionymi niczym ikony. Kiedy rząd Francji odbywał spotkania przed obywatelami, w Luna Parku lub gdzie indziej, odbywało się to pod portretami Karola Marksa i Liebknechta. Kilku Zozo zaszczyciło naszych nieszczęsnych komunistycznych lokai swoją propagandą wyborczą, co było rzeczywiście uderzające. Ale wszystko zapewnił Kreml, od fotomontaży po genialne hasło Dwustu Rodzin, w których Żydzi pełnili rolę handlarzy.

Jakby apolog nie był jeszcze wystarczająco pełny, Hiszpania pokazała tragiczny spektakl kraju, który także zbyt długo tolerował te obce barbarzyństwa i pokazał militarną i krwawą drogę do zbawienia. Nasi ministrowie natychmiast to wykorzystali, aby dokończyć portretowanie siebie, z pasją stając po stronie szumowiny zabójców skazanych na nieuniknioną stratę, zaostrzając i przedłużając rzeź, oni, pacyfiści, antymilitaryści, humanitaryści, poprzez swój podły handel najemnikami i armatami .

To jednak wciąż nie wystarczyło, aby wybudzić francuską burżuazję ze świstaczego snu. Już pierwszego dnia posługi Bluma mogliśmy zobaczyć, jak niemal cała jego prasa przyjęła to z westchnieniem, niewątpliwie, ale tak nieśmiało! „doświadczenie”, które nadeszło. Nawet wśród najodważniejszych wszelkie aluzje do żydostwa Bluma pozostawały zabronione i niewłaściwe. Armia uważała, że ​​przepisy w dalszym ciągu nie przewidują działań politycznych. Oznajmiła, że ​​jest bardzo usatysfakcjonowana, gdyż pan Daladier został jej pozostawiony i głosowano na niego bez mrugnięcia okiem wystawnych widm kredytów. Katolickość, podziwiając, że Jean Zay nie spalił jeszcze bezpłatnych szkół i zorganizował edukację seksualną małych dziewcząt przez ekshibicjonistów z getta, wykonywała przed klaunami i łajdakami władzy te bezczelne ćwiczenia, do których była przyzwyczajona. Tak długo. W kwietniu 1937 r., w środku upadku Blumerie, L'Aube mógł napisać: „Ten rząd, którego nienawidzimy, jest mimo to przedstawicielem władzy poświęconej przez Boga”. Nie był to paradoks godnej pogardy szmaty, ale wiernie wyrażona myśl najwyższego prałata francuskiego, kardynała Verdiera, tego starego handlarza z Owernii, który od wiosny 36 roku uznał Homais i Judasy ministerstwa wszystkie prerogatywy boskiego prawa.

Ogromna farsa wyciągniętej ręki komunistów znalazła wśród bojowych katolików i wśród duchownych Kościoła nie tylko wspólników, ale także gorliwych i łatwowiernych ludzi. Jacques Maritain, dzieląc włos rabina na czworo w imię Najświętszego Serca, zmobilizował całą teologię i całą metafizykę, aby uniewinnić Izrael, a nawet dać nam go jako wzór. Ten tomizm synagogalny miał, podobnie jak wiele innych rzeczy, które wydają się mieścić w szlachetnej duchowości, najbardziej trywialne wyjaśnienie: dzielenie łóżka i bidetu, połączenie naszego filozofa z żydowską Raissą. Przypomniałem sobie ten drobny szczegół w jednym z moich artykułów i opisałem Maritaina, jak było to stosowne, jako kalacza rasy Rassenschander. Kilka dni później w tak zwanej gazecie ogólnokrajowej odpowiedział mi trójkolorowy wielbiciel, krztusząc się z przerażenia i piętnując moje hitlerowskie pogaństwo.

Dobrze myślący ludzie, mający rację ze swoim sumieniem, oddając na Boże Narodzenie stare spodnie najbardziej obskurnemu ze swoich niewolników, dali się złapać bandzie Bluma, wprowadzając jedyną prawdziwie ludzką i logiczną reformę, czyli oczywiście płatne urlopy niepojęte w obliczu ich rutyny i brudu. To właśnie on będzie teraz najbardziej bezczelnie naśladował demagogów i uroczyście dawał znać o swoim żarliwym zainteresowaniu „klasą proletariacką”. Nic niewątpliwie nie irytowało mnie bardziej niż ta lawina studiów „społecznych”, systemów, wyznań wiary, która nadeszła po bitwie, te książkowe połączenia unionizmu, korporacjonizmu, te mieszaniny Marksa i La Tour du Pin, te zdecydowane rozwiązania wyznawane przez literatów czy duchownych, którzy nie tylko raz w życiu wypili drinka z autentycznym robotnikiem.

Można by przysiąc, że działał gigantyczny spisek, mający na celu zneutralizowanie za pomocą ukrytych środków oporu, na który Francuzi w naturalny sposób mogli liczyć. Żaden przypadek nie wydawał się chrześcijańskiemu umysłowi bardziej dramatycznie jasny niż przypadek Hiszpanii. Jednakże widzieliśmy, jak znakomici, a nawet nietolerancyjni katolicy, tacy jak Mauriac i Bernanos, stali się najzagorzalszymi i najbardziej zaciekłymi krytykami Franco. Ci błogosławieni obrońcy strzelców Chrystusa i dynamitów mnichów byli biegli w maskowaniu swoich nastrojów i intelektualnych wypaczeń za pomocą algebry kazuistycznej. Ich klienci również mieli doświadczenie w tych ćwiczeniach. Dodajmy, że ci okropni doktorzy, jeśli chodzi o potępienie Action Française, przemawiali w imieniu Boga, wiary, sakramentów, Kościoła i wymachiwali wszystkimi grzmotami dogmatów nad głowami swoich przeciwników. W ten sposób ich religia zapewniła im jedynie nieuczciwą broń. Chorobliwa duma tych dziwnych uczniów Jezusa nie dopuszczała najmniejszej zmiany w ich prośbach i oskarżeniach. Można przywołać półszaleństwo Bernanosa, który w najgorszych okolicznościach pozostaje godny miana pisarza, ze swoimi książkami zamąconymi oparami alkoholu, ale nagle przeszytymi potężnymi, wściekłymi lub czarnymi stronami. Drugi, mężczyzna w zielonym płaszczu, bogaty Bourgeois, ze swoją brudną sztuczną grecką twarzą, z miksturami Paula Bourgeta macerowanymi w zjełczałej spermie i wodą święconą, te oscylacje między Eucharystią

i pederastowski burdel, który stanowi jedyny wątek jego prozy i sumienia, jest jednym z najbardziej obscenicznych drani, jakie wyrosły w

Chrześcijańskie szumowiny naszych czasów. Zaskakujące jest to, że nawet tego nie mamy

wciąż wiedział, jak go uciszyć.

To była najmniejsza kara dla takiego drania. On i jego

podobne zgniły tłum umysłów, tak miernych i miękkich, że I

naprawdę pyta, czego można było się po nim spodziewać. Zasiali w innych wątpliwości. Zmuszali swoich przeciwników do marnowania cennego wigoru, czasu i talentu na nierozstrzygnięte spory. Ze swoimi przypowieściami, znakami krzyża, świętym atramentem i literacką arogancją byli wulgarnymi i podłymi jedynie agentami politycznej dywersji.

Partie narodowe, poprzez swoje rozdrobnienie i zamiłowanie do kłótni, stały się głównym celem podobnych manewrów.

Po rozwiązaniu lig bez jednego gestu poddali się prawu wroga, i to jakiego wroga! szympans Albert Sarraut, najbardziej zhańbiona i niekonsekwentna postać w Republice.

Demokracja właśnie dała im poprzez swoje zwycięstwo lekcję, która nie była pierwszą tego rodzaju, ale z pewnością najsurowszą. Zgodziła się ramię w ramię ze swoimi najbardziej zróżnicowanymi frakcjami. Na prawicy byliśmy zaskoczeni taką rozwiązłością wśród Moscoutaire'ów i starych konserwatystów radykalnych. Nie rozumieliśmy więc jeszcze, że sekretem tych wszystkich ludzi było zgodność co do jednego uczucia, jednej zasady. Demokracja, chcąc czy nie chcąc, podążając za nieodpartym ruchem tamtych czasów, zdecydowała i ustanowiła swoją dyktaturę. Cel tej dyktatury był podły lub próżny, a jej przywódcy głupi lub niezdolni. Ale system istniał, miał moc prawną, zabierając resztki tych słynnych wolności, które najbardziej letni obrońcy III RP zawsze uważali za jedną z jej najbardziej godnych pozazdroszczenia zalet. Mistrzowie tamtych czasów pospiesznie zamykali je jeden po drugim pod kluczem. Przez jakiś czas pozostała jedynie wolność prasy, zbyt duża, by ją od razu zmieść. Ale to nie była wina Léona Bluma.

Na prawicy zawsze toczyła się dyskusja na temat szans i zagrożeń związanych z rządem autorytarnym. Kiedy w drugim obozie przez cały dzień słyszeliśmy, jak nazywają nas faszystami, znudziło nam się wyliczanie powodów i niuansów, którymi nie jesteśmy. Nie stłumiło to jednak wrzasku na oficjalnych spotkaniach.

Cała lewica otrzymała to samo partyjne wykształcenie, które w zależności od temperamentu czyniło komunistów, twardych socjalistów, miękkich lub mniej lub bardziej marksistowskich radykałów, ale tworząc dla nich wszystkich ten sam wyznawany mniej więcej ideał: właśnie marksizm. tę czułość czy tę pobłażliwość, tak często obserwowaną u bardzo zastarzałych radykałów, dla komunistycznej Rosji, która niewątpliwie wiele zgrzeszyła, ale pozostała krainą wielkiej nadziei, egalitarną i „postępową” (tak żargonowali). ), powstanie słońce ich religii. Prawica, poza kilkoma zupełnymi Maurrasjanami i niezależnymi naszego pokroju, oddychała liberalną edukacją, stanowiącą małą stolicę katolicyzmu i patriotyzmu, z której można było korzystać tylko przy specjalnych okazjach, znakomicie przygotowanymi szeregami umiarkowanych przesiąkniętych drobnym indywidualizmem, zaś mózgi najbardziej inteligentnych upłynnionych w niekończących się, sterylnych i anarchicznych debatach.

Na prawicę składało się kilku ludzi czynu – niewielu – pozbawionych jakiejkolwiek doktryny, kilku znakomitych doktrynerów, którzy nie potrafili sobie wyobrazić cienia działania, dyletanci znudzeni przez motłoch, świadomi ludzie bez pieniędzy, bogaci ludzie, którzy byli dość przestraszeni, ale którzy z żalem przekazał maleńką jałmużnę swoim obrońcom, w końcu tłum burżuazyjnych hodowców owiec, niewykształconych, tchórzliwych i chciwych, gdzie pan de La Rocque nie miał większych trudności ze zwerbowaniem swojej słynnej armii Peuseufeux. Tam widzieliśmy poruszające się i nucące małe, nieporęczne, nieistotne lub podejrzane postacie, prowadzące „partie” składające się z pięciuset członków, w tym dwustu policjantów. Trzeba było nieustraszonej szczerości, aby nadać temu miano opozycji.

Młody i w miarę odważny chłopak, znudzony w tej czy innej z tych kaplic, wybuchłby bezmyślnym wybuchem, wykonałby niezdarny gest, a starzy strażnicy teorii, zamiast go prowadzić, pośpiesznie odsunęli się na bok. Na przykład ludzie z Action Française, którzy tak naśmiewali się z dworu genewskiego bez żandarmów, nigdy nie byli w stanie ani nie chcieli sobie wyobrazić potrzeby, aby Sainte Vehme sankcjonował ich politykę. Odcinek Hooda pokazał, że obywatele mogli znaleźć w swoich szeregach wszystkich popleczników, którzy tak głupio ich zawiedli. Woleli ich wykluczyć, zostawić na pastwę policji, dokąd nieuchronnie doprowadzi ich pomysłowość i izolacja. Tchórzliwa chęć prawicy, przede wszystkim Maurrasjan, do zaprzeczania i przytłaczania cagoulardów, gdy zostaną odkryci, nauczyła ponad pięćdziesiąt lat studiów politycznych na temat nadziei na reakcję, która pozostała dla naszego kraju.

Pewne genialne umysły i miłośnicy historii chętnie powtarzali na początku 1936 roku: „Czekamy na wybuch rewolucji. Więc nie wiemy, że to zaczęło się dwa lata temu? W 89. popełniliśmy odwrotny błąd. Wszyscy myśleli, że rewolucja się skończyła, choć ledwie się zaczęła. ”

Albo. Ale nikt nie powiedział, że Francja również miała rewolucję, na którą zasługiwała, na swój obraz. Była to jedna z tych chorób, które nie mają już swojej zwykłej zjadliwości, gdy uderzają w osłabiony organizm, który ledwo reaguje. Objawy są mniej widoczne, sprawy się przeciągają. Co nie chroni pacjenta przed śmiercią. W moralnym i fizycznym stanie Francji złe zarządzanie Blumesque było dla niej równoznaczne z dwoma latami prawdziwego bolszewickiego terroru.

Mała grupa Je Suis Partout była jedną z niewielu zdrowych i energicznych komórek w kraju, zdolnych do walki z Bacillus. Te miesiące 1936 i 1937 były dla nas złotym wiekiem inwektywy.

Zrozumieliśmy. Wielkie niebezpieczeństwo nie znajdowało się już poza naszymi granicami, ale w domu. Francja była w trakcie samozniszczenia od środka. Jego absurdalni panowie pogłębiali swoje zło, obrażając wszystkich swoich sąsiadów.

Mój stary przyjaciel pułkownik Alerme, były szef gabinetu wojskowego Clemenceau, przez dwadzieścia lat życia morświn, jeden z najbardziej nieomylnych proroków, jakich znałem, bardzo często powtarzał: „Zastanawiam się, na co Niemcy czekają. Wejdźcie do naszego domu jak do ich , przyjść i wypierdolić ci całe to paskudztwo na głowę...” Krzyknąłem: „Mimo wszystko, pułkowniku! Armia francuska! linia Maginota! ”

- „Mówię wam: tyłek nad głową i jak chcą. ”

Ale dla naszego szczęścia Fritzowie nie wyglądali na zdeterminowanych, by tego chcieć. Wiązaliśmy z tym dość spore nadzieje, przynajmniej przez pewien okres.

Im bardziej Francja stawała się głupia i garbowana, tym bardziej czuliśmy się świadomi. Arytmetyka Maurrasa, „wroga Hitlera nr 1”, działała nam na nerwy. W swojej ostatniej książce Les Dictateurs, napisanej w trzech czwartych przez Murzynów (pisałem dla Sowietów i Portugalii, Brasillach, jak sądzę, Włoch i Hiszpanii), Jacques Bainville, najlepiej poinformowany człowiek w Niemczech w Action Française, przykrył swoimi nazwiskami zdania jak te: „Hitler zawsze mówi o Żydach z głęboką nienawiścią i całkowitym brakiem ducha krytycznego… Pomysły, jakie autor Mein Kempf na temat rozwoju „narodu żydowskiego” na świecie są tak prymitywne, że można się zastanawiać, czy nie są to uderzające obrazy przeznaczone dla tłumu, żołnierzy, sekcji szturmowych, mity, które wytwarzają energię znacznie bardziej niż szczere rozumowanie”. Powtórki sporów z duchami Gabriela Monoda, spory wokół tekstów późnego cesarstwa na temat rzymskości lub niemieckości Galów, diatryby na temat niemieckiego obżarstwa, starannie zebrane w Słowniku idei Maurrasa, naprawdę mają posmak starości grymuar. Asymilacja Niemca z Żydem była zbyt fantazyjna. We wstępie do swoich Wiecznych Niemiec, gdzie właśnie odtworzył duży pakiet tych dokumentów, Maurras nie wahał się dać nam na znak krzyżackiej zaciekłości nowych procesów sterylizacji i zagrozić metodycznym przejrzeniem sprawy, w której hitlerowcy stają się naszymi zwycięzcami.

Polityka zagraniczna nie była budowana na tych zakurzonych egzegezach i na tak rażącej naiwności, lecz na nastrojach panujących w getcie i urazach lóż. Równowaga militarna została teraz odwrócona; od dnia wkroczenia Wehrmachtu do Nadrenii mogliśmy ogłaszać się tym bardziej pacyfistycznymi, w miarę jak w naszym kraju narastała anarchia. Ani jednego dnia od zakończenia wojny nie było tu polityki francuskiej poza Międzynarodówką Demokratyczną i Anglią. Czy nacjonalizm nie polegał przede wszystkim na wyzwoleniu się spod tak skandalicznej i zgubnej kurateli? Bez nienawistnego współudziału nie moglibyśmy już nic zrobić przeciwko Niemcom. Czy nie mieliśmy prawa zaoferować chociaż jednego nowego doświadczenia? Czy dobrze umotywowane porozumienie między prawdziwie wolną Francją a narodowo-socjalistycznymi Niemcami nie byłoby dla nas jedynym logicznym i korzystnym rozwiązaniem, systemem, w którym interesy ojczyzny byłyby najlepiej zagwarantowane?

Czasami, ku naszemu zdumieniu, czytamy na nowo wspaniałą relację Kandyda z Wenecji, gdzie pan Jean Fayard, u szczytu swej wzniosłej intuicji, przedstawił Führera w marynarce, z kapeluszem na brzuchu, niczym pokornego urzędnika proszącego o miejsce, przed wspaniałymi i protekcjonalnymi Włochami. Dzisiaj, dzięki mądrej opiece naszych wyznawców religii, Włosi i Niemcy podróżowali razem, a mały człowieczek w kapeluszu trzymał wodze drużyny stalową ręką.

Możliwe, że zdaniem Platona, Arystotelesa i Ojców Kościoła Niemcy nie były godne panowania porządku w Europie. Ale w najbliższej przyszłości, która liczyła się dla nas znacznie bardziej, musieliśmy przyznać, że bez Hitlera i oddziałów szturmowych, z milionami komunistów, którzy tłoczyli się w Rzeszy, z Léonem Blumem i Thorezem w domu, republika marksistowska w

W Hiszpanii Maurras już dawno straciłby zamiłowanie do greki, a w Hôtel de l'Action Française przy rue du Boccador mieścił się komisariat policji ludowej triumfujący.

Z każdym tygodniem odkrywaliśmy nieco bardziej solidny i nieustępliwy realizm Hitlera, tak wymownie kontrastujący z logomachami i radami naszego kraju:

„Nie możemy rozwodzić się nad przeszłymi starciami, jeśli chcemy prowadzić politykę sojuszy; będzie to owocne tylko wtedy, gdy potrafimy skorzystać z lekcji historii... Nie możemy znaleźć męża stanu, ani angielskiego, ani amerykańskiego, ani włoskiego, który kiedykolwiek deklarowałby się jako anglofil. Każdy angielski mąż stanu jest naturalnie przede wszystkim Anglikiem, każdy Amerykanin jest przede wszystkim Amerykaninem i nie ma Włocha, który byłby gotowy na prowadzenie polityki innej niż polityka włoskofilska. Każdy, kto twierdzi, że buduje sojusze na germofilskich usposobieniach ważnych mężów stanu tego czy innego obcego narodu, jest osłem lub kłamcą. Warunkiem koniecznym powiązania losów dwóch narodów nie jest wzajemny szacunek czy sympatia, lecz perspektywa korzyści, jakie każdy z nich odniesie ze związku. ”

Cóż za energiczne echo mojego drogiego Machiavellego.

Czy było konieczne, aby słynna filipika Meina Kempfa przeciwko Francji, napisana w pełnym poinkarystycznym prawnictwie przez pokonanego żołnierza, na zawsze ukrywała przed nami tak wiele innych stron, na których człowiek ten głosił bezpłodność walki między Francją a Niemcami i ustanawiał dla Niemców ludzie, ich prawdziwy teren podbojów, Wschód, Rosja, droga Krzyżacka?

Czyż nie był tam zapisany los najbardziej pożądany dla nas i całej Europy? Skoro demokracje, wbrew naszym najpotężniejszym sprzeciwom, zrobiły wszystko, aby Niemcy odzyskały siły, musielibyśmy teraz przyznać, że ta siła została gdzieś wykorzystana. Gdyby Niemcy, dusiąc się na zbyt wąskim gruncie, wznowili swoje wozy inwazyjne i zaatakowali słowiański Wschód, czy nie byłoby to dla nich i dla nas najlepszym ujściem, celem bardziej dostępnym niż pruska pruska Touraine czy Bretanii, a co więcej , zmiażdżenie bolszewizmu? Kto zakazał pomysłowi, aby dyplomacja francuska skierowała swoje masy w tym kierunku, mając solidne zapewnienia?

Nasze piątkowe wieczorne spotkania w smutnej brasserie w Denfert-Rochereau nadal pojawiałyby się dzisiaj, gdybyśmy byli na tyle głupi, aby je rejestrować, jako szkoła mądrości politycznej. Wiedzieliśmy, że pomiędzy słynnymi moralnymi potępieniami Stanów Zjednoczonych a ich skuteczną pomocą zawsze będą istniały niekończące się gadaniny republiki parlamentarnej, wstręt stu milionów Amerykanów, dziesięciolecia pacyfizmu Wilsona, który pozostawił ten ogromny naród bez broni. Znaliśmy wszystkie słabości, które prędzej czy później okażą się śmiertelne, narodów wyprodukowanych lub nadmuchanych przez Traktat Wersalski. Wiedzieliśmy, że Francja była w stanie rosnąć i prosperować przez ponad sto lat, pomimo reżimu, którego wady potępili w 1830 r. wszyscy solidni przywódcy kraju, ponieważ reżim ten posiadał wówczas witalność młodości, którą jego ideologia uczyniła jej światem wycieczkę po urodzeniu się tutaj. W tym czasie nasza ojczyzna była przed nami, ciągnięta przez bardzo głupie chimery, ale mimo to była przed nami. Dziś demokracja zgniła i Francuzi pozostali prawie sami, bardzo opóźnieni w rozwoju, na swojej ociężałej, starej łodzi. Nie mogli go porzucić ze względu na harcowników, którzy go zajęli, rozgościli się tam i przekupili kapitanów.

Żagle można było dobrze postawić: wiatr wiał z innej strony. Europa, mózg ziemi, ponownie odkryła potrzebę bardziej naturalnej hierarchii. Zasady autorytarne nieodparcie zyskiwały na popularności, a narody, które je wdrożyły, teraz przodowały. Wiek XX będzie wiekiem dyktatur i narodowego socjalizmu. Nie było sensu stawać na drodze prądowi, któremu nie mielibyśmy siły stawić czoła, chyba żebyśmy się zatracili. Mądrość polegała na tym, aby podążać za nim na swój własny sposób: tego, czego chcieliśmy, z miłości do naszej rozczarowującej ojczyzny, ale której godną podziwu przeszłość pielęgnowaliśmy, dla naszego odpoczynku i naszej dumy jako narodu francuskiego, zmęczonego życiem w upadającym kraju, wydanym Żydom i handlarzom wesołego miasteczka, gdzie wszystko, od waluty po pokój, stało się niepewne i co rozśmieszyło nieznajomego.

Nazywaliśmy to wszystko naszą linią, na wzór Lenina, którego rewolucyjną metodę zawsze podziwiałem. Bez wątpienia Brasillach i ja byliśmy najbardziej zainteresowani rygorystyczną ortodoksją.

Utworzony przez przyjaźń, przypadek, powinowactwo i nienawiść do przeciwników, zespół Je Suis Partout wydał całą sumę talentu, inteligencji i odwagi, które szczególnie w latach 1936–1938 ocalą honor francuskiej prasy w piekielnych latach nowego okresu przedwojennego, nawiedzanego przez widma kłamstwa, oszczerstw, głupoty i strachu. Ale w miarę upływu dni coraz bardziej odczuwaliśmy ogromną dysproporcję naszego wewnętrznego zamieszania i naszych środków. Jedynymi rozsądnymi celami, jakie polityka francuska mogła stawiać, naszym zdaniem, zwłaszcza poza granicami, było całkowite obalenie reżimu. Jaki był nasz nieszczęsny tygodnik na taki cel, nie mając nawet środków na skromny plakat?

Zaczęliśmy organizować kilka konferencji dla czterech lub pięciu osób, które miały raczej charakter przemówień i podczas których nasza młodzież, nasz entuzjazm i nasza ekologiczność odniosły największy sukces. Bardzo zależało mi na nauce mówienia. Ale rozczarowanie przyszło natychmiast. Patrzyłem z nudą na tę publiczność, składającą się z zawsze tych samych „narodowców”, dobrych i spokojnych mieszczan, pań w odpowiednich kapeluszach z Rue du Bac, nieco przeciągłych młodych dam zakochanych w literaturze pięknej i marzących o błyskotliwej korespondencji z autorami, dwóch panów z rue des Saussaies, którzy złożyliby uspokajający raport rządzącym, nie było ani jednego przeciwnika, z którym można by się potrząsnąć, tak niewielu nawet neofitów, a tak wiele czaszek, czaszek… odwiecznych „kolana” prawicy, więc wiele szlachetnych szczątków wszystkich znamienitych rogaczy, bulangizmu, francuskiej ojczyzny, romansu, pokoju Blue Horizon. Kiedy nie chodziło o elitarnych działaczy, których działalność polegała na punktualnym i cichym irytowaniu się podczas pięćdziesiątki i niektórych tego typu ceremonii odbywających się w sezonie paryskim, ci odważni ludzie przybyli, aby umieścić liczby na naszej prozie, oceniając nasz seksapil lub wybór naszych krawatów. Niektórzy, zwykle o dość powściągliwych zasadach moralnych, musieli szukać u nas gulaszu kilku nieco prymitywnych słów. Podobnie jak w przypadku śpiewaków, do których niewątpliwie nas porównywali, ich radość była pełna, a nasz triumf zapewniony, gdy uczyniliśmy im zaszczyt i trochę na nich pokrzyczeliśmy.

Wystarczyłoby zaciągnąć gdzieś czterech czy pięciu tuzinów uczniów, chłopców, żeby powiedzieć, że nasz czas i nasz duch nie poszły na marne. Kiedy jednak udało nam się podniecić naszą publiczność i zmoczyć koszule, kiedy wystarczająco obraziliśmy kilku ministrów, pozostało nam tylko ochłonąć po tych wyczynach i wynikającym z nich pragnieniu, gratulując sobie nawzajem przy stole na cokole Lippa lub Deux-Magots.

Bez względu na to, jak wielki entuzjazm wywołaliśmy, nie mieliśmy żadnego sztandaru, który można by wywiesić, aby zwerbować naszych wiernych, żadnego hasła, które można by im skierować, ani najmniejszego gestu, który by ich nakazywał. Graliśmy sztukę, faszyzm na pusto, nic w rękach, nic w kieszeniach.

To raczej nie była nasza wina. Zrobiliśmy, co mogliśmy. Byliśmy lepsi. Ale właśnie nasze przymioty były tymi, które w państwie wiejskim gwarantowały nam zapomnienie. Nasz bezgraniczny antysemityzm wystarczyłby, aby naznaczyć nas pieczęcią niedotykalnych, rouelle, którą Żydzi zwrócili teraz tym, którzy nie zawarli paktu, a od której dobrzy chrześcijanie odwrócili się z obrazą. W ciągu dwudziestu miesięcy Frontu Ludowego wydano na fundusze polityczne prawicy wystarczającą liczbę milionów, aby sfinansować kilka rewolucji. Ale ta gratka została najpierw rozpowszechniona na nieczytelnych szmatach, małych grupach spiskowców na linie. Upodobania zamożnych, ludzi wagi bez wahania szły w stronę latarni, żartownisiów, szantażysty, drżenia, mięczaków umiaru, niezbędnych rozróżnień, niuansów, rozdziawionych w letnim błocie ich złotego środka , a przede wszystkim niezliczonej armii rewolucji według pantofli i pośladków Josepha Prud'homme'a, wychowanej przez pułkownika Kazimierza, hrabiego La Rocque.

Jednakże poważnie się myliliśmy. Nie zmierzaliśmy do końca. W tym momencie, w którym byliśmy i gdzie wszystko toczyło się dalej, nic nie stracilibyśmy, szczerze wybijając szyby. Już wydawało nam się, że jesteśmy niesamowicie żądni przygód. Ale jak dotąd najpoważniejsza część naszego programu nie wykraczała poza mały krąg naszej intymności. Jeśli chodzi o problem francusko-niemiecki, publicznie zachowywaliśmy wstydliwą dyskrecję. Gaxotte zasugerował kiedyś w swoim artykule, na długo zanim sprawa stała się paląca, że ​​Niemcom można by dać swobodę w stosunku do Wschodu i że niewątpliwie w tym kryje się tajemnica pokoju. Nie pozostawiło to więcej śladów niż paradoks dyletanta i być może sam Gaxotte nie przywiązywał do tego większej wartości. Od takiej propozycji do odwrócenia sojuszy był jednak tylko jeden krok. Czy na tym wreszcie pewnym i bardzo realnym gruncie nie dołączyliby do nas bardzo nieoczekiwani towarzysze? Czy nie była to jedna z tych brutalnych nowości, bez których nie ma rewolucji?

Kto może powiedzieć, że jest to tylko pusta hipoteza, skoro jej nie wypróbowaliśmy? Trzymaliśmy w rękach ten nabój dynamitu, który był w stanie otworzyć dla nas tak ogromną wyrwę. Ale nie odważyliśmy się go zapalić ze strachu przed hałasem. Action Française od pierwszego dnia swego powstania określała jako zdradę stanu każdą próbę nawiązania stosunków z Niemcami innymi środkami niż armata. Robiła nam już w cztery oczy wyrzuty z powodu jednego ze swoich uciekinierów, o którym wspomniałem powyżej, naszego przyjaciela Claude'a Jeanteta, najlepiej poinformowanego ze wszystkich francuskich dziennikarzy o narodowym socjalizmie, który miał niewiarygodną czelność pisać o Hitlerze jako o polityku o dość niezwykłych rangi, studiować jego działania jak istoty ludzkiej, nawet rasy białej... Prawie wszyscy pochodziliśmy z Action Française, byliśmy zbyt słabo uzbrojeni, aby stawić czoła potwornej akumulacji, zwiększonej dziesięciokrotnie od czasów hitleryzmu, uprzedzeń, nonsensów , błędy, ignorancja, naiwność lub zbyt dobrze wyrachowana nienawiść, które po tej stronie Renu utrudniały drogi z Francji do Niemiec. Chociaż Maurras często nas wprawiał w zakłopotanie, jego autorytet zawsze nas niepokoił. Nie mieliśmy śmiałości wspólnie i publicznie przekroczyć jego katechizm.

Dlatego pozostaliśmy w gwałtownej roli, ale ograniczyliśmy się do zawodu propagatora prozy. Wykonaliśmy tę pracę z wystarczającą energią i wnikliwością, aby później zdobyć prawo do zabrania głosu. Ale zostawiliśmy to tak, nie zatrzymując niczego ani nawet nie dyskutując o przyszłej przyszłości. To było niewiele dla każdego, kto dostrzegł nadzieję na walkę na całego. Mniej więcej otwarcie myśleliśmy, że przed nami jeszcze sporo czasu. Demokracja przyzwyczaiła nas do swoich ciężkich i niekończących się manewrów. Być może wbrew nam samym zostaliśmy zdemokratyzowani.

Z wielkim rozczarowaniem obserwowaliśmy wymykanie się ministerstwa Bluma w chwili, gdy kraj w końcu poczuł, że tę absurdalną plagę należy za wszelką cenę odłożyć na bok. Reżimowi, któremu nigdy nie brakowało do tego sprytu i umiejętności, udało się jednak odłożyć decydujące wydarzenie.

Wyczerpująca huśtawka! Czy wtedy powiedziano, że zmarnowalibyśmy cały ten czas na fałszywe bitwy, które za trzydzieści lat byłyby równie niejasne, jak upadek ministerialny pod rządami Sadi-Carnota?

Folia Bluma była konieczna, aby Chautemps wydawał się mniej skalany i zgubny dla niektórych nieuleczalnych prostaków. Po ośmiu miesiącach niejasnych bełkotów Blum pojawił się ponownie, trzy dni po dokonaniu przez Hitlera Anschlussu. Graniczyło to z prowokacją. Antysemityzm wyraźnie zyskiwał na popularności. Za późno. Wiedzieliśmy, że loże wkrótce odwrócą sytuację. Tym razem Chautemps już nie wystarczyło. Przywieziono nam skruszonego Daladiera, ogłoszonego głośnymi dźwiękami trąb jakobińskich, powitanego przez sieroty burżuazji, które w końcu uspokoiły się o los swoich tytułów i sztabek złota, żałując już pomocy, jaką udzieliły skarbom państwa PRAWIDŁOWY.

Znaliśmy tę muzykę. Nie mogliśmy jednak pozwolić sobie na oderwanie się od naszej pracy. W Je Suis Partout rzadko praktykowaliśmy podział pracy. W „głównym zespole” każdy byłby w stanie na zmianę pisać całą gazetę, od redakcji po felieton filmowy. Ale dokładniej przypisałem sobie rubrykę antyjudaizm. Na początku wiosny 1938 roku napisałem i napisałem specjalny numer o Żydach na świecie, w bardzo umiarkowanym tonie. Oceniłem małych specjalistów od antysemityzmu jako raczej złych, ignorantów i bezmyślnych, wykrzykujących monotonne obelgi lub odkrywających żydowską krew króla Anglii. Bardzo mało dbałem o autentyczność lub fałszywość Protokołów Syjonu. Aby poprowadzić proces Żydów, wystarczyło trzymać się faktów i niepodważalnych pism. Pod ich dyktando prasa obu światów opłakiwała ich nieszczęścia. Zadowoliłem się sporządzeniem innej oceny, dotyczącej ich oszustw, korupcji, sabotażu, zniszczenia i zabójstw. Właściwie mój numer otoczyła ta absolutna cisza, która okazała się wówczas dowodem, że trafiliśmy w sedno, że Żydzi nie odważyli się wdać się w druzgocącą debatę. Bez linijki reklam, bez żadnego echa ze strony naszych dobrych krajowych kolegów, poza Action Française, numer ten sprzedawał się bardzo dobrze. Byłem zły, że z powodu braku jednego czy dwóch czeków marnowanych w tak wielu imbecylach prawicowych firmach nie mogliśmy wyprodukować miliona egzemplarzy tego czeku. Jakże byliśmy bezradni wobec straszliwych środków, które pozwalały Żydom grzebać w grobowcach milczenia i ukrywać prawdę o swojej historii przed całymi narodami!

Dzięki mojemu drogiemu i staremu przyjacielowi René Gontierowi, który przygotowywał bogatą i atrakcyjną książkę na ten temat, obiecał oczywiście bezlitosny bojkot, szczerze zapoznałem się z rasizmem według Günthera i Rosenberga. Z łatwością rozróżniłem nadmiar dowodów naukowych i systematyczną sztywność bardzo naturalnej obrony białej krwi. Co do reszty, rasiologia zaproponowała bardzo wiarygodną klasyfikację ludzi na gatunki zoologiczne. Jak w przypadku wszystkich nauk, konieczne było zachowanie dających się kontrolować obserwacji i odrzucenie niebezpiecznych konstrukcji.

Dobre języki zaczęły mówić pod płaszczykiem naszego hitleryzmu, który wśród nas był doskonałą pożywką dla oszustw. Wagnerowcowski, nietzscheański, antysemicki, antyklerykalny, zaznajomiony z folklorem narodowego socjalizmu, w sposób naturalny zostałem wyznaczony do pełnienia roli elitarnego SA w naszym gangu. Zrobiłem to z wybrzmiewającym Horst Wessel Lied i „Heil”. A poważniej, wciąż pakowałem walizkę do Rzeszy, dla której kłamstwa i wyłączność Izraela przyciągały nieznane. Wyjechałem na kilka dni, trochę przypadkowo, do Kolonii lub Monachium. Przywiozłem zapas zdjęć, które tylko my mogliśmy opublikować, ponieważ były prawdziwe. Ośmieliłam się powiedzieć, że świetnie się bawiłam podczas tygodnia karnawału w Monachium, że po bawarsku oczywiście dużo piłam i jadłam, że panowała atmosfera wielkiego jarmarku, solidna i spokojna równowaga zamiast nędzy i spisku zrodzonego w niewoli. Pierwszym przystankiem mojej podróży do Europy Środkowej w lipcu 1938 roku był Wiedeń, który od Wielkanocy był przyłączony do Rzeszy. Znałem na długo przed upadłą stolicą, wytartą i żałosną. Całkowicie nosiło ślady tej żydowskiej plamy, którą znaliśmy na rozległych obszarach Paryża: brzydota ludzi, którzy roją się obok ciebie, ogromna wystawa śmieci i towarów używanych, zubożenie i udręka chrześcijanina, którego marksizm zainstalował wraz z najeźdźcą rozbiera się trochę więcej każdego dnia. W oknach Schonbrunn, przekształconego w falanster robotniczy, suszono ubrania. Żebracy cię nękali, a studenci, gdy ich o to pytałem, nie odpowiadali, tylko rysowali swastykę na moim Baedekerze.

Znalazłem lżejszy i czystszy Wiedeń. Było to oczywiste na tych ulicach, odzyskanych przez młode dziewczyny w kwiecistych spódniczkach i rynsztokach Gretchens, świeżych i wysportowanych chłopców dumnych ze swoich nowych mundurków. Ja również z łatwością uwierzyłbym w konflikty moralności i charakterów pomiędzy Niemcami i Austriakami. Ale nic się nie liczyło w porównaniu z radością z podeptania traktatu, który wściekle i głupio odciął od wszystkiego dwumilionowe miasto, skazane na fatalny upadek, z oddania się w ręce prestiżowego przywódcy, który przegonił wroga i związałeś swój los z dumnym i energicznym imperium.

Chciałem jeszcze raz zobaczyć getto Leopoldstadt. Z kolei jego długie ulice popadły w spustoszenie. Żelazne kurtyny zasłaniały teraz niezliczone witryny sklepowe, wciąż noszące barokowe nazwy, wykute głęboko w Karpatach lub na stepie dla wszystkich koczowników, którzy tam obozowali. Niektóre oddziały „Hitlerjungen” właśnie skończyły małą

wyprawa karna. Na ścianach ze wszystkich stron widniały ogromne malowidła: „Żydowska świnia” – „Żydowski dom – Pilna dezynfekcja – Chrześcijaństwo! uwaga ! ”. Żydzi próbowali usunąć te piętna. Inni ze strachem ukrywali swoje profile za oknami. Pływałem w mściwej radości. Poczułem zemstę mojej rasy. Za tę godzinę zapłaciłem mi dwa lata upokorzenia.

Następnego dnia byłem w bysku od Bukaresztu do granicy węgierskiej. Spojrzałem za siebie na wspaniałą równinę Dunaju, rozciągającą się jak okiem sięgnąć, w ciepłym świetle zachodzącego słońca, gdzie rozciągały się zbiory i sady. Pomyślałem o ogromnej sile tego imperium, które rozciągało się teraz od mgły Królewca po te piękne, słoneczne strychy otwarte na wschód. Człowiek, który wyszedł z sześcioma towarzyszami z mało znanego browaru i który tylko na własne życzenie wziął go do ręki, był jednym z tych śmiertelników, których pamięć nigdy nie zaniknie. Cóż za wspaniałe przeznaczenie przygotował dla swego ludu, podczas gdy my gromadziliśmy nasze żałosne awatary!

Kierowałem się teraz w stronę Polski i Rumunii, gdzie spotkałem Żydów, którzy byli jeszcze wolni. Pojechałbym także do ich wrogów z Żelaznej Gwardii, tak jak dwa lata wcześniej udałem się do Belgii, aby towarzyszyć Léonowi Degrelle’owi podczas trzech burzliwych i bardzo zabawnych dni jego propagandy politycznej. Ta druga wizyta z pewnością wywołałaby u mnie tyle samo obelg, co pierwsza. Ale nie mogliśmy mieć pretensji do Degrelle’a i Codreanu, że odmówili wciągnięcia Belgii i Rumunii w wojnę demokracji, skoro sami robiliśmy wszystko, żeby odciągnąć od niej nasz kraj. Żydzi rumuńscy zawdzięczali swoje wytchnienie jedynie nikczemności koronowanego gangstera, który dla grubych prowizji porzucił ich połowę swojego kraju, resztę zaś przekazał ich towarzyszom na Wall Street lub Giełdzie Papierów Wartościowych. Bracia i kuzyni tych ludzi byli naszymi najstraszniejszymi wrogami na naszej ziemi. Jakim cudem mogli stać się strażnikami naszych interesów poza naszymi granicami, gdzie byli bardziej przewrotni i jeszcze liczniejsi niż u siebie?

Judeo-monarchiczna tyrania Bukaresztu, ten brudny karnawał putanat, kradzieży i morderstw, miał swoich wyznaczonych śpiewaków w Paryżu. Tymi postaciami, przywiązanymi złotą kiełbasą do domu Prouvosta, byli Tharaud, Jean i Jérôme, dawni autorzy jednego z najbardziej miażdżących aktów oskarżenia przeciwko rasie Hebrajczyków, Kiedy Izrael jest królem, dwóch najpotężniejszych ludzi we Francji. głęboko poinformowani o żydowskiej hańbie i okrucieństwie, najbardziej świadomi złowrogiego dzieła, którego dokonywali.

ROZDZIAŁ III

Z MIŁOŚCI CZECHÓW

Kilka tygodni później wróciłem do Francji przez Niemcy w pierwszych dniach września 1938 roku. Wszędzie, w Budapeszcie, w Bukareszcie, w Krakowie, w korytarzu wagonu kolejowego czy w domu wielkiej postaci politycznej, jak atrakcyjny i inteligentny Manoïlesco , wówczas w niesławie i w areszcie za zbrodnię faszyzmu na plaży nad Morzem Czarnym, powiedziano mi o niefortunnym stanie Europy i ryzyku wojny. Najbardziej zaniepokojony był generał Antonesco. Również w ramach przymusowego pobytu powitał mnie na drodze przed swoją willą w Predeal, jedynym miejscu, gdzie jego słudzy nie mogli go szpiegować. Miał zmęczoną, poplamioną twarz i tweedową marynarkę brytyjskiego kolonisty. Niektórzy z jego rodaków, którzy byli naprawdę słabo poinformowani, uważali go nawet za zbyt anglofilskiego! Opowiadał mi o moim kraju z inteligentną i pełną smutku przyjaźnią oraz o swoim drogim Codreanu, jeńcu bandyty Carol, którego los go, niestety, zaniepokoił! Dobrze nazwany. Dyskusja została nieco pominięta w przypadku niektórych innych Rumunów, wielkich ekspertów w zakresie żonglowania prawem międzynarodowym i nieustraszonych w prawnym potępianiu najmniejszej rysy na ich granicach. Ale nie mniej zaciekle byli zdecydowani opuścić Czechosłowację, odkąd Czechosłowacja istniała, aby radzić sobie sama między Sudetami a Hitlerem. Wciąż mieliśmy rację w naszych paryskich kampaniach na temat fikcji Małej Ententy i horroru Bałkanów dla kandydata na dyktatora tej Małej Ententy, ambitnego masona Edouarda Benèsa.

Zapewniałem każdego, kto chciał słuchać, że Francja nadal będzie grzmieć w swoim najpiękniejszym i najbardziej uroczystym proteście, ale nie odda strzału w stronę Czechów. Bardzo rzadko musiałem nalegać. Francja już się nie liczyła, gdyż dwukrotnie bez reakcji tolerowała Bluma jako swojego pana. Gdyby przez przypadek ktoś zarzucił mi możliwą uczciwość Daladiera, przedstawiłbym człowieka, który po spowodowaniu dwudziestu trzech zgonów przez swoją impotencję, spędził noc 6 lutego, noc swojego życia, zmuszając Dallozów do znalezienia precedensu pozwalając mu ogłosić stan oblężenia w Paryżu.

Jaki sens ma wzbudzanie reszty oczekiwań i rozważań? Złamanie klauzul terytorialnych Wersalu, którego tak się obawiano, stało się faktem od czasu Anschlussu. Porywacz obdarzył go wszelkim możliwym blaskiem, podczas gdy strażnicy kulili się przerażeni. Twarz i gra były dla nas całkowicie stracone w tym kawałku Europy, nad którym Reichswehra ciążyła swoją ogromną masą. Nigdy z nim nie rywalizowaliśmy, chyba że poprzez suche abstrakcje lub nikczemności małych piratów. Rumunia była zakochana, może nie we Francji, ale z pewnością i szaleńczo w Paryżu. Sześćset mil od naszych granic z czystej skłonności mówiła naszym językiem, czytała nasze książki więcej i lepiej od nas. Aby odpowiedzieć na westchnienia tej orientalnej radości, wysłaliśmy do niego starych, brodatych satyrów o głosach mopsów, przebranych za asystentów uniwersyteckich i będących najwyższymi władcami naszej dyplomacji. Z braku kilku skrawek kredytu zamknęliśmy raj Dzielnicy Łacińskiej dla tłumów chrześcijańskich studentów i przyjmowaliśmy tam tysiące młodych młodych ludzi zwymiotowanych przez tamtejsze uniwersytety. Nasi mieszczańscy podróżnicy i nasi dziennikarze, najedząc się przy jej gościnnych stołach, uznali za stosowne okazywać jej suwerenną pogardę i w najbardziej sympatycznych przypadkach traktowali ją jako bałkańską dzikość pomieszaną z Giraudoux i Paulem Morandem. Pompatycznie udostępniliśmy mu kredyty, co w rzeczywistości posłużyło jedynie do przekupienia kilku Titulesków. Obiecaliśmy mu naszą odległą gwarancję, ale uzbroiliśmy jego żołnierzy jedynie w nasze arsenały złomu. Po osiemnastu latach tych dobroci Rumunia wciąż marzyła o Polach Elizejskich, ale wszystko kupowała od Niemiec i wysyłała swoich chłopców na kuracje narodowosocjalistyczne do Berlina i Heidelbergu. Sam królewski drań Carol zapewnił demokracje o swojej niezachwianej przyjaźni, dotykając ich czeków, ale oszczędził sobie na przyszłość, płacąc tysiąc ukłonów Włochom Osi, a ja znalazłem stada czarnych koszul w mundurach na ulicach Bukaresztu.

Bardzo podobały mi się polskie oddziały, poprawne, solidne i dobrze ubrane. Ale wszystkie polskie fabryki wojenne na granicy śląskiej były dawnym przemysłem niemieckim. Zabrałem ze sobą magiczną pamiątkę z Krakowa, ale było to austriackie miasto.

Na ostatniej stacji przed Niemcami polski strażnik był blondynem, młodym, kwadratowym, w butach, przywiązanym do czarnego munduru, prawie identycznym z SS, którego widziałem trzy kilometry dalej. Mówił po niemiecku jak czysty Teuton. SS mówiło po polsku jak Poniatowski.

Drezdeńskie Rapids pędziły teraz przez Rzeszę.

Od czasów Franka Daladiera na Deutsche Reisebahne jechałem tylko na trzecim biegu. Do mojego przedziału osiedliło się czterech Niemców, trzech starców i jedna młoda osoba. Czytałem rumuńskie gazety antysemickie, których koszmarne karykatury od razu je zaintrygowały. Musieliśmy im je szczegółowo pokazać. Młody człowiek, dobrze ogolony, dobrze zbudowany, promieniujący zdrowiem, w cywilnej marynarce i czarnych bryczesach, był sierżantem SS. Rozprostował bicepsy, wypuścił ogromne kłęby jasnego tytoniu, z miłością popękany, wspaniałe nowiutkie buty, rozkwitły całkowicie w szczęście bycia elitarnym hitlerowcem i gościem z „Hochschlesien”, którego siłę i odwagę celebrował głośnym klepaniem po udach.

Nigdy nie widział Francuza i przyglądał mi się ze wszystkich stron z serdecznym i naiwnym zdumieniem. Z dumą pokazał mi swoją legitymację partyjną, starą i chwalebną legitymację prawdziwych siłaczy Górnego Śląska, którzy jako pierwsi maszerowali za Führerem.

Dwóch starców nosiło wstążki na kurtkach i walczyło we Francji: „Ach! Touaumont! Ścieżka swojego Tamenu, die Somme! „Na świecie było tylko dwóch żołnierzy, Niemiec i Francuz. Było to oczywiście i powszechnie znane. I ja też, czy byłem żołnierzem? W Nadrenii, w piechocie? Widziałem, że jestem obdarzony całym prestiżem armii francuskiej. Ale teraz „nie mehr Krieg”. Byliśmy równi, to byłoby głupie. Nieder mit den Juden! Szkło wizjera.

Bezczelnie paplałem o jakimś niesławnym Niemcu. Spróbowałem sznapsa z butelki SS, Niemcy palili moje rumuńskie papierosy, nuciliśmy refrenem piosenkę narodowego socjalizmu, a Górnoślązak wściekle klepał mnie po ramieniu, bo znałem prawie wszystkie zwrotki.

Wszystkie stacje saksońskie roiły się od nocnych kohort maszerujących na kolejny Kongres Norymberski: dwunastoletnich doboszów w czerwonych epoletach, poważni jak grenadierzy starego Fryderyka, bataliony małych dziewczynek w mundurach kampanii, z gitarami przewieszonymi przez ramiona, długie warkocze, towarzysze Arbeitsdienst, studenci, chłopi i robotnicy, o herkulesowych ramionach i dziecięcych policzkach.

Za tą armią uczniów w mundurkach ani jednej z tych bladych i gburowatych twarzy ludzi, którzy w naszym kraju „opiekowali się młodzieżą”, pionków, trębaczy, zjełczałych kawalerów, zgorzkniałych i starych dziewic. Ich przywódcy zostali złapani pośród nich. Nic tak nie orzeźwiało, nic nie nawoływało do przyjaźni jak to powstanie całej młodzieży, która stworzyła swój własny porządek, i to jaki porządek! nie wyrzekając się niczego ze „swojej dawnej części boskiej radości”. Nic o harcerstwie, które zawsze pamięta, że ​​zostało stworzone przez wykładających i antymilitarnych Anglików. Nie było potrzeby, aby kaznodzieje z akademii czy kościołów wzbudzali jednomyślność i zapał wśród niemieckiej młodzieży. Śpiewając, przeżuwając kiełbaski, dumnie niosąc prawdziwy wojenny plecak na znak swojej wigoru, wyruszyła na wielkie święto entuzjazmu. Czego nie powiedziano o jego zniewoleniu! Przypomniałem sobie przerażające rodzinne spacery po naszych mieszczańskich dzielnicach, blade i przebiegłe dziewczyny w kapeluszach jak dawne nauczycielki, dużych, głupich chłopców w spódniczkach matek. Gdzie była wolność?

Byłem umówiony w Dreźnie ze znamienitymi przyjaciółmi: Czytelnikiem i Kurtyzaną Vermeera; Rembrandtowie o latach szczęścia i marnotrawstwa, które są poematami przepychu i rozkwitu zmysłów, niewiele mniej wzniosłymi niż tragedie i medytacje jego samotnej starości; procesje Veronese, których aksamity i brokaty nie zostały zmatowione żadnym lakierem w stylu Ludwika Filipa; Zwiastowanie Francesco Cossy, które wydaje się wyrzeźbione w klejnotach Eldorado; Polowanie Rubensa, liryczne jak Wagner i ziemiste jak Breughel.

Strażnicy zawsze wyganiali mnie z tego spokojnego i wystawnego świata zbyt wcześnie, jak na mój gust. Deszcz padał bez końca na długie ulice o całkowicie germańskiej jednolitości, na punktualnych i milczących przechodniów w bardzo ponurych płaszczach przeciwdeszczowych. Poszedłem na brzeg Łaby, żeby skosztować saksońskiego rokoka, i ubolewałem nad tym, że zrobiło mi się bardzo letnio, niewątpliwie z powodu ponurego nieba.

To był rzeczywiście dyletantyzm jak na zawodowego dziennikarza, który mieszkał kilka mil od granicy, której los trzymał świat w napięciu. Poczułem jednak jedynie umiarkowane wyrzuty sumienia. Uśmiech Saskii i jej różowa sukienka rozpostarta na kolanach zakochanego Rembrandta wydawały mi się ważniejsze niż problem Sudetów.

Ostatniego popołudnia mojego pobytu przyszli dobroduszni i precyzyjni schupo, aby zablokować aleje, aby przepuścić kolumny czołgów i samochodów z karabinami maszynowymi. W przerwach plutony doskonale wyposażonych strzelców motocyklowych paradowały z pełną prędkością po bruku. Ze spokojem oglądałem te wojskowe widowiska. Sezon w Saksonii najwyraźniej nie sprzyjał turystyce. Ale zajęłoby mi to znacznie więcej, aby moja podróż była trudniejsza.

Jednak z lekkim bólem w żebrach przeczytałem ogromne nagłówki w wieczornych gazetach: „Gross Spannung in Europa, wielkie napięcie w Europie”. W nocy ćwiczenia czujności pogrążyły miasto w absolutnej ciemności, co mimo wszystko było nieco niepokojące. Ale w stacyjnym browarze, przy świecach, mieszczanin spokojnie opróżniał przy pomocy palnika ogromne kufle piwa. Wsiadłem do pociągu całkowicie uspokojony.

Dwa dni później w Paryżu ze zdziwieniem odkryłem, że moi przyjaciele ślęczą nad mapami i depeszami z twarzami wielkości podwórka. Jedynym spokojnym byłem ja, który przybyłem od razu z głębi Niemiec. Żartowałem z nimi dość nonszalancko. Byłem zdania, że ​​jest to zjawisko sugestii dziennikarskiej. Jesteśmy pogrążeni w paryskim kotle, bombardowani przez wzburzonych i głupich, nie możemy już na nic poradzić. Czytając najnowsze wydania Je Suis Partout, niemal stwierdziłem, że nasza kampania pacyfistyczna jest zbyt głośna i doprowadziła do dramatu. Z przyjemnością pogrążyłem się w klasyfikacji moich fotografii i notatek na temat malarstwa Drezna.

Tydzień później mój piękny spokój zniknął. Sytuacja nie poprawiała się. Stokroć potępiliśmy niebezpieczeństwa związane z tymi wszystkimi mechanizmami gwarancji i paktów, które stanowiły arcydzieło naszej polityki zagranicznej. Francja dobrze i skutecznie uchwyciła ten mechanizm. Tym razem nie chodziło już o genewskie palavery i francusko-włoskie imbroglia, irytujące, ale niezbyt niebezpieczne. Stanęliśmy twarzą w twarz z najdzikszą wolą.

Podróż samolotem Neville'a Chamberlaina do Berchtesgaden wzbudziła entuzjazm i nadzieję. Wreszcie był to gest ludzki, o zrozumiałym dla wszystkich znaczeniu. Zakłócił działania podejrzanych specjalistów od sporów prawnych, których praca stopniowo zacieśniałaby otaczającą nas sieć wojny. W popularnym obrazie, nagle zastąpionym raportami ekspertów, konsultacjami proceduralnymi i niuansami ambasady, wszystko wydawało się cudowne: ten starszy pan po raz pierwszy w życiu wsiadał do samolotu z parasolem, czarnym płaszczem i zapinanymi na guziki botkami, przybycie do odwrót Wagnera pośród nieruchomych gigantów nazistowskiej gwardii, jego rozmowa z Führerem na tle lodowców i chmur, to przemawiało do ludzi inaczej niż obiady w Thoiry i Locarno, sznurkowe pakty zawarte między gruszką a gruszką ser, na rogu stołu w dowolnym pałacu. Podziękowałem geniuszowi Führera, który obalił obyczaje i stereotypy i który stworzył historię jak za czasów Obozu Złota i Tratwy w Tylży. Godne podziwu było to, że pierwszą osobą z zagranicy, która przyjęła tę nową i wspaniałą moralność, był stary dickensowski dżentelmen, lubiący wędkarstwo i cieszący się dużym szacunkiem.

Dobrze wróżyłem tej podróży. Uczciwy pan Chamberlain mógłby położyć kres absurdalnej legendzie o obłąkanym Hitlerze, zgadzając się spotkać z nim twarzą w twarz. Chciałbym wiedzieć, że Führer posunął się kosztem zrozumienia i uprzejmości dla swojego brytyjskiego gościa. Oddychaliśmy. Optymiści, do których zdecydowanie się zaliczałem, zdobyli punkty. To było najważniejsze.

Ale słynny wywiad niczego nie rozwiązał. Wróciliśmy do konferencji ministerialnych, wahadłowców Paryż-Londyn, dwuznacznych przemówień, ukrytych manewrów. Zawsze zapewniałem, że przeciągające się negocjacje nie mogą zakończyć się tragicznie. Coraz częściej jednak okazywało się, że każde nowe opóźnienie było wykorzystywane przez ludzi bardzo doświadczonych w myleniu kart. Wieczorem 23 września, w czwartek, gorączkowo przeglądałem stertę najnowszych depesz obok stołu Maurrasa, w małej, brudnej drukarni Action Française. Chamberlain był w Godesbergu. Ale jego samolot był już za bardzo używany, nie miał już żadnego prestiżu. Ku naszemu przerażeniu dowiedzieliśmy się, że stary pan z Londynu i Hitler pozostali na brzegu Renu, okopani na swoich pozycjach i porozumiewali się jedynie za pomocą żmudnych notatek.

Czekaliśmy od kwadransa do kwadransa, ślęcząc nad „drukiem” Havasa na telegram wreszcie ogłaszający, że ks. Chamberlain przekracza rzekę. Telegram nie nadszedł. Wiedzieliśmy zresztą, że spotkanie nie przyniesie nam już realnej ulgi. Czechosłowacja ogłosiła powszechną mobilizację.

Od dwóch lat w Je Suis Partout rozmawiamy o wojnie żydowsko-demokratycznej. Doskonale znaliśmy doktrynę, środki i przygotowania. Bagatelles pour un masakra Céline powitaliśmy z bezgraniczną radością i podziwem. Znaliśmy na pamięć strony i sto aforyzmów.

Niektórzy z nas byli czasami zaskoczeni, że gwałtowność naszego pacyfizmu, wypełniającego połowę naszej gazety i Action Française, nie była warta po naszej stronie ogromnej liczby głosów, jakie zdobył Briandyzm, antymilitarystyczny socjalizm i Genewa. Inaczej nie byłem zaskoczony. Osłupienie francuskich umysłów, pomieszanie najprostszych idei i uczuć było takie, że istniał pokój „dla lewicy” i pokój „dla prawicy”. Pokój na użytek demagogów i proletariatu głoszono poprzez ogromne szaleństwa. Gwarantowano, że będzie trwały i powszechny. Jego apostołowie, znający się na swoim fachu, nie zawracali sobie głowy logicznymi skrupułami. Zimno opowiadali się za najbrutalniejszą wojną domową jako lekarstwem na wojnę burżuazyjną. Wiedzieli, jak pomylić pokój ze likwidacją koszar i końcem warkoczy. Mieli tę ogromną przewagę, że schlebiali popularnemu zwierzęciu w jego szczerej głupocie i instynktach. W naszym przypadku popełniliśmy błąd, będąc inteligentnymi pacyfistami. W naszych pismach wzywaliśmy do pewnego pokoju w czasie i przestrzeni, ponieważ nasz kraj nie miał już środków, aby zwycięsko prowadzić wojnę i nie chcieliśmy życzyć sobie rewolucji narodowej wynikającej z porażki.

Bez wątpienia popełniliśmy również błąd, walcząc zbyt wcześnie i zbyt zaciekle o pokój, gdy nie niosło to za sobą żadnego naprawdę poważnego ryzyka, podczas sankcji i podczas spraw hiszpańskich. Nasze argumenty stały się stępione w miarę używania. Ze swojej strony – i nie byłem jedyny – nie wierzyłem poważnie w realność wojny pod rządami tak skonsternowanego reżimu jak nasz. Trudno mi było sobie wyobrazić, że zrodziła takie wydarzenie.

Ale wojna przestała być niczym więcej niż najpiękniejszym tematem literatury propagandowej i zemsty. Rzeczywiście wisiało nad naszymi głowami.

Wszystko razem sprawiło, że było to dla nas nie do zniesienia.

Co ! Francja z rezygnacją małej staruszki była świadkiem odrodzenia i ponownego uzbrojenia Niemiec w czasie, gdy były od siebie trzy i czterokrotnie silniejsze, przeprawy przez Ren przez wojska Hitlera, budowy Linii Zygfryda, po aneksji Austrii. Niszcząc odrobinę własnej broni przy każdym nowym podboju sąsiada, pozwolił sobie zająć wszystkie pozycje, które były łatwe do obrony. Tolerowała bez gestu odpowiedzi, wysyłając co najwyżej kilku woźnych do swojej „Panzerdivisionen”, że przybył do naszej granicy z tysiącami armat i czołgów. I tam rzucała ogniem i płomieniami i wściekle dzwoniła odłamanym mieczem. Ten wojowniczy wybuch był jeszcze głupszy niż całe jego wczorajsze tchórzostwo.

Słyszeliśmy wokół siebie prostaków, przechwałek, matematyków, prawników i zdrajców sugerujących, że wystarczy, że Hitler przekracza granicę i trzeba mu zasygnalizować władcze „stop”.

Świetnie się bawiliśmy, odpowiadając: „Piękna linia oporu, którą nam wskazałeś! Czy nie widzicie, że wasza Czechosłowacja to mieszanina narodów, które się nienawidzą i które pokonają się od pierwszego strzału? Czy nie zdajecie sobie sprawy, że Słowacy są niewolnikami waszych Czechów i że tylko czekają, aż wasza wojna podniesie flagi buntu? I nawet jeśli Słowacy zgodzili się na połamanie im głów, bo Czesi są niezadowoleni, że osiemset tysięcy Niemców sudeckich po prostu znowu staje się Niemcami, wasza Czechosłowacja jest tak groteskowo sfabrykowana, że ​​za dwa dni Panzerdivisionen przekroczą ją część po części. Gdyby zdarzył się cud, że taka kiełbasa nie pęknie, natychmiast zostałaby pokrojona na kawałki. I nie mogliśmy nawet stworzyć na tym koalicji, która miałaby chociaż szansę zawstydzić Niemcy. Pan Benès udawał, że odgrywa rolę dyktatora w Petite-Entente. Jest sprawdzonym marksistą, przyjacielem Sowietów. Miał sztukę sprawiania, że ​​wszyscy sąsiedzi znienawidzili Czechy. Rumunia i Jugosławia nie zabiją za to ani jednego poborowego. Polska i Węgry czekają na moment, aby przejąć jej kawałek. Jeśli chodzi o ZSRR, pomiędzy nim a Czechami jest Polska. A Polacy nigdy nie tolerowaliby w swoim kraju ani jednego czerwonego żołnierza”.

Przez sześć miesięcy Niemcy miały kształt głowy wilka, Rugia i Szlezwik na uszach, Berlin dokładnie w miejscu oka, Śląsk i Austria na otwarte szczęki. Wielki, głupi czechosłowacki brzuch utknął mu między zębami. Na frontach księgarń najbardziej naiwni marzyli przez długi czas przed tym zadziwiającym symbolem geograficznym.

Ale sami zaoferowaliśmy drapieżnikowi austriacką żuchwę. To nad Brennerem, w Rzymie, w Wiedniu broniła się Czechosłowacja.

Nieokiełznani ludzie nagle zaszokowali nas żądaniami naszego honoru i naszego bezpieczeństwa. Ale to właśnie na równinie Renu, na polach Palatynatu, kiedy dywizje niemieckie ostrożnie spychały tam swoich zwiadowców, stawką był nasz honor i nasze bezpieczeństwo, a my, tchórze i brennery, poświęciliśmy ich twarzą w twarz . na świecie.

Bardziej niż kiedykolwiek logika była taka, że ​​po dobrowolnym zapewnieniu przeciwnikowi niewiarygodnych korzyści w końcu osiągnęliśmy wymierne korzyści, przypieczętowując nasze pojednanie. Ale szaleństwo naszej polityki zamieniało się w szaleństwo wściekłego mopsa. Po zwróceniu całej broni niezwyciężoności germańskiemu gigantowi gryziemy go w buty.

Takie ekstrawaganckie i szalone pragnienie wojny z pewnością wymagało znacznych zasobów. Znaliśmy ich dobrze. W Je Suis Partout i Action Française opisywaliśmy je bez wytchnienia miesiącami. Klan wojny czeskiej był tym samym, który poddał Moguncję, umieścił Strasburg pod ostrzałem niemieckich armat, zwymiotował obrazę Dollfussa, przyjął Schussnigga w Paryżu na stacji towarowej, potraktowano jak wyjętego spod prawa Mussoliniego, strażnika rzeki Brenner . Bezpieczeństwo terytorialne, supremacja i dobrobyt Francji nie miały dla niego większego znaczenia. Tym bardziej Austria. Potępił go w 1919 roku. Podstępnie przyspieszył jego koniec, puszczając i oczerniając jego obrońców.

Ale Czechosłowacja była jego sprawą, jego dziełem z wyboru. Często wahałem się, gdy spotykałem się ze zbyt szerokimi i popularnymi wyjaśnieniami wydarzenia politycznego. Ale tym razem błędem byłaby kradzież. Hitler mógł zażądać powrotu kilku milionów innych Niemców do nazistowskiej owczarni, nie narażając się na najmniejsze ryzyko. Domagał się swojej Sudetów, Niemiec od stóp do głów, na mocy prawa ludowego skodyfikowanego i kontrasygnowanego przez samych demokratów. Ale prawo genewskie różniło się w zależności od ludzi i czasów w takim samym stopniu, jak wolność i sprawiedliwość Republikanów. W Sudetach nie było więcej praw człowieka, niż Maurrasowi w więzieniu.

Być może nasze miotacze dostarczyłyby dwa miliony autentycznych Alzatów bez jednego wystrzału. Ale zamysł Hitlera zaszkodził wybranej twierdzy wielkiego muru. Groził, że wyważy drzwi znakomitej loży spośród wszystkich lóż.

Konstrukcja czechosłowacka była oczywiście śmieszna i chwiejna. Ale to był właśnie najlepszy powód dla ludzi tych wszystkich idiotycznych eksperymentów, bankructw socjalistów, paktów księżycowych, finansów cyrku, samolotów przeciwko Franco, sankcji wobec Duce, sympatii do Stalina, ambasad Guignola, przyjętych go jako ich kochająco wychowujące się potomstwo. Nadanie treści temu chimerycznemu stanowi wymagało pracochłonnego kolażu i haniebnych splądrowań. Ale nasi ludzie uważali to za arcydzieło swojego traktatu. Niemcy na swoich mapach pokolorowali go cynobrem, przypisanym krajom skażonym bolszewizmem. Taka właśnie była jego natura i funkcja: w sercu Europy, wybrane narzędzie marksistowskiego despotyzmu, intryg, kapitału, weta i nienawiści do Trójkąta i Izraela. Hitler groził czemuś nieskończenie ważniejszego w oczach wielu ludzi niż równina Alzacji czy życie miliona naszych piechurów. Pan Benès dał wyraźny sygnał, że jest zaniepokojony. Nie była to już jedna z tych ministerialnych nieszczęść, które rozwiązuje się za pomocą kilku plutonów mobilnych strażników i dwóch lub trzech zabójstw. Wielki wrzask był odpowiedzią na wezwanie Brata.

Do tego czasu Pierre Gaxotte niewiele mówił o Żydach, zostawiał nas samych, abyśmy parali się antysemityzmem, z rozwagi i dlatego, że tak naprawdę nie wierzył w uproszczone przyczyny, w Kabałę i Przymierza. Stwierdził jednak: „Teraz jestem pewien: jeśli będzie wojna, Żydzi będą w 80% sprawcami”.

Żydzi byli gotowi na wojnę w orbicie swojej wiernej siostry masonerii. Chcieli tego jeszcze bardziej wyraźnie na swój własny rachunek, ceremonialnie, abyśmy sami mogli stanąć do „ich tyłków z Hitlerem”, abyśmy mogli odzyskać ich Judeę za Renem, gdzie tak bardzo wierzyli, że w końcu posiedli pięknych królestw, których nie byli w stanie ponownie zintegrować własnymi środkami.

Komuniści pchali koło, zawsze służąc doskonałą pomocą w przyspieszaniu każdej katastrofy.

To potężne trio miało pod ręką cały niezbędny personel: agentów prowokatorów, opłacanych za słowo pisane i mówione, istoty w parlamentach, giełdach, kancelariach. Miał orszak wspólników w żadnym wypadku niemożliwych do pominięcia, nieświadomych czy świadomych, judaizujących lub demokratyzujących chrześcijan, glosatorów, furkatów, mazaków paktów, kretynów, kwakrów, duchownych trzymających się litery prawa przez krótkowzroczność prawną, przez algebraiczną głupotę lub po prostu głupota, wreszcie z pragnienia czystej moralności, tej ostatniej, która jest zdecydowanie najbardziej niezniszczalna i najbardziej jadowita.

Znaliśmy ten ładny gang z menu. Moglibyśmy stwierdzić, że miał co najmniej sześciu francuskich ministrów: Reynauda, ​​Campinchi, Mandela, Champetiera de Ribesa, Jeana Zaya i de Chappedelaine’a: międzynarodowego biznesmena, prawnika, popularnego demokratę, wielkiego burżua i oczywiście dwóch Żydów z gabinet. Na własnym terenie walczyliśmy krok po kroku ze straszliwą konspiracją prasową: l'Ordre, l'Epoque, l'Aube, Aux Ecoutes, La Lumière, l'Europe Nouvelle, Ce Soir, l'Humanité, karaluchy, lornetki ubierania się pokoje, sprzedani profesjonaliści, obsadki do piór z Moskwy. Najbardziej nieszkodliwy komunikat prasowy stał się pełen wróżb. Zasmuciło nas, gdy dowiedzieliśmy się, że pan Comert i pan Jacques Kayser przylecieli samolotem z Londynu w towarzystwie pana Bonneta i pana Daladiera; wiedzieliśmy, że ci dwaj porucznicy muszą tam być, aby monitorować swoich ministrów w imieniu Quai d'Orsay, gdzie spisek wojenny miał swoich najgorliwszych sług.

Wszystkie szczegóły wydarzeń świadczyły o istnieniu spisku. W oczach strony wojennej wszelkie kroki pojednawcze stały się haniebnym pakietem. Każdego ranka trzydziestu szermierzy z kałamarza ostro przypominało panu Neville'owi Chamberlainowi zasady brytyjskiej dumy. Kiedy odleciał do Berchtesgaden, ich zły nastrój kontrastował z radością tłumu. Żeglarstwo Godesberga i gra w drobne papierki irytowały nas, ponieważ czuliśmy, że Chamberlain jest niezdecydowany, pragnący pokoju, jak się wydawało, ale wzbraniający się przed kategorycznym gestem, który miał zapewnić mu zbawienie. Strona wojenna nie wahała się już krytykować cierpliwości starego Anglika. Krzyknął z powodu nieznośnego upokorzenia. Chamberlain stał się dla niego sługą Barbarzyńcy i wstydem Union Yak. Podżeganie wojenne nie ukrywało już nawet pośpiechu w zerwaniu więzi, niechęci do jakiegokolwiek wytchnienia, do każdego nowego spotkania, które groziłoby rozwiązaniem tego zbyt długiego kryzysu wulgarnym kompromisem.

Partia Pokoju ze swojej strony znalazła się w obliczu nieprzewidzianego niebezpieczeństwa: znalazła się na skraju wojny z powodu najbardziej absurdalnego z paradoksów. Pomiędzy akceptowanymi przez wszystkich, łącznie z Czechami, podstawami negocjacji, a obecnym stanem dyskusji różnice były absolutnie pomijalne. Wszystkie główne punkty porozumienia zostały przyjęte. Godesberg to potwierdził. Spieraliśmy się o terminy i formularze. Czy to możliwe, że o tak drobne szczegóły wybuchł straszny konflikt? Ale im bardziej wojna stawała się dyplomatycznie niewyobrażalna, tym bardziej machina wojenna powstawała, zdobywała grunt, zasłaniała horyzont swoją masą. W momencie, gdy temat nieporozumienia wydał się banalny, nasi negocjatorzy przyznali, że zabrakło im argumentów, albo jeszcze lepiej, że połączyliśmy siły, aby ich przekonać. Było to oczywiste dla naszych przyjaciół i dla mnie. Nasza krew płonęła wściekłością. Ale partia wojenna systematycznie wszystko zniekształcała i dezorientowała. Posunął swoją ofensywę jeszcze dalej, w środku zasłony dymnej, która z godziny na godzinę stawała się coraz bardziej nieprzenikniona dla naiwnych.

Gestykulując i wydając okrzyki ataku, Henri de Kerillis skoczył na czele oddziału podpalaczy. Wszystko desygnowało go do tej roli: jego bezwstydna sprzedajność, patologiczny szał, rozpusta umysłu. Ale trójkolorowa flaga, którą wywiesił tak wysoko, groziła przyciągnięciem tłumu uczciwych imbecyli.

Prawicy udało się osiągnąć swego rodzaju jednomyślność w narzekaniu na Bluma, podmiot regulujący dywidendę. Nie należało się spodziewać, że przegrupuje się, nawet tak głupio, przeciwko najbardziej nieudolnej wojnie. Każdy dzień ujawniał nam jakąś nową porażkę po stronie narodowej. Krzyczeliśmy do nich: Republika was wzywa. Nawet nie przyszło im do głowy wiedzieć, czy armia najeźdźców rzeczywiście napiera na naszą granicę, czy też Francja nie jest raczej rzucana za ramiona w dół okropnego zbocza, gdzie wciąż moglibyśmy ją powstrzymać. Stary jakobiński hejnał wstrząsnął ich mieszczańskimi żołądkami i zajął dla nich miejsce rozsądku. W imię przyzwoitości, prawicowi ludzie byli oburzeni, że możemy zawrzeć pakt z tym szaleńcem Hitlerem, tak samo jak potępili nasze lekceważące zadziory w stosunku do postaci tak wielkich jak ci panowie Rothschild i Louis Dreyfus. O losie Francji zadecyduje sentymentalna dziecinność, nie! na zjawiska żołądkowe.

Kiedy nie wspierała bezwstydnie partii wojennej, jak to ilustruje Paris-Soir, za pomocą wielu przerażających nagłówków i podstępnie ucinanych telegramów, wielka prasa przekładała rzeczy na papkowatą papkę lub na akademickie tartiny, które nie zawierały żadnego odniesienia do ocena dobrego czytelnika. Umiarkowane gazety, martwiąc się przede wszystkim o sprawdzenie emocji swoich klientów, o to, czy pan de Kerillis nie ukradnie im cennych artykułów, poszły w stronę zdecydowanie komercyjnego szowinizmu. Na przykład w Kandydzie Jean Fayard, wirujący i zadowolony z siebie Zozo, zdecydował się na trójkolorową i demokratyczną bezkompromisowość i ocenzurował Gaxotte'a szerokimi pociągnięciami ołówka. Nie było już powodu liczyć na rozsądny i użyteczny opór z tej strony.

Byliśmy wściekli, że posiadamy prawdę oraz że jesteśmy tak samotni i tak biedni wobec tej gigantycznej fali zdrady, strachu i głupich pieniędzy. Zrozpaczeni, gdy wartość każdej minuty była nieobliczalna, czekaliśmy cały tydzień, aby wykrzyczeć w naszej gazecie to, co nas dusiło.

Zostaliśmy z Charlesem Maurrasem. Byliśmy dość zirytowani, gdy dowiedzieliśmy się o tym około 15 września ponownie w pobliżu Maillane i Martigues, gdzie sądził, że jest zobowiązany do nie wiem jakiej ceremonii mistraliańskiej. Brasillach i ja wzięliśmy na siebie stawienie czoła jego gniewowi i wysłanie mu listu, w którym z szacunkiem namawialiśmy go do poświęcenia odrobiny felibrige na rzecz pacyfizmu. Nie wiem, czy nasza prośba miała z tym coś wspólnego, ale dwa dni później pojawił się z sterczącą brodą w drukarni przy rue Montmartre i tam zaczął wspaniale pracować.

W dwóch lub trzech artykułach zebrał mistrzowską obronę pokoju. Maurras powrócił, co natychmiast stało się latarnią rozsądku rozpaloną na nowo w środku przypływu szaleństwa. Pod falę prawnych czy heroicznych nonsensów kontynuował niewzruszenie i zawsze z większą werwą, definicje i demonstracje. Byliśmy mu winni ogromną wdzięczność za przykład, jaki dał, tłumiąc swoje najżywsze i nieustępliwe instynkty, będąc ze wszystkich Francuzów tym, który najgłębiej nienawidził Niemiec, a mimo to udzielał najcięższych lekcji małym trębaczom, niecierpliwym, by zmierzyć się z Boche. Maurras wiedział, jak sprawić, by w jego umyśle zatriumfowała miłość do Francji i pokój.

Chciałbym, żebyśmy mogli go wszędzie nieść, jak stanowczego i świetlistego apostoła, aby wyprostować wahających się, aby dać idee wszystkim pustym mózgom niczym bęben uderzający w plan wojny. W Le Jour Léon Bailby, stara ciotka z towarzystwa, uważana według bardzo daremnych i kruchych pozorów za jednego z naszych najbliższych sąsiadów politycznych, dawała oznaki widocznego zamieszania w Berchtesgaden. Myślałam, żeby mu pokazać Maurrasa i zorganizowaliśmy spotkanie w domu przyjaciela, w agencji Inter-France, którą właśnie utworzył Dominique Sordet. Maurras, stary lis, natychmiast sprowadził rozmowę na prawdziwy temat i z porywającą logiką wykazał Bailby'emu, że społeczeństwo Le Jour jest nieuchronnie przyjacielem pokoju i że w imię sprzedaży nie mniej niż dla dobra Francji, ważne było, aby bez zwłoki przystąpić do działania, aby spełnić jego pragnienia. W ten sposób mogliśmy mieć Bailbys o bardzo odpowiedniej trwałości przez co najmniej pięć dni.

Pod koniec tego spotkania zapytałem Maurrasa o najnowsze wiadomości.

• Co myślisz ? Czy jesteś optymistą czy pesymistą?

Maurras wstał z rozczochranym kapeluszem i wydał dźwięk laski:

• Tu nie chodzi o bycie optymistą czy pesymistą. Są rzeczy, których chcemy i inne, których nie chcemy.

Energia starego mistrza natchnęła mnie wielką pociechą. Żyliśmy ekstrawagancko. Widzieliśmy miliony Francuzów, robotników i chłopów, dzieci i dobrych kobiet stojących przed radiami, słuchających przemówienia Hitlera, z którego nie rozumieli ani sylaby, próbujących odgadnąć z akcentu tego gwałtownego głosu, czy było ono uspokajające, czy grożąc., wbrew sobie znosząc swoją fascynację. Widzieliśmy, jak gazety z przyjemnością oceniały ryzyko pokoju i ryzyko wojny i oceniały je jako równe, jakby było to ostatecznie naturalne, tak jak rozważały szanse na mistrza przed wielkim meczem bokserskim. Spotkaliśmy ludzi, którzy nie byli ani najgłupsi, ani najbardziej niegodziwi, kontemplując bez mrugnięcia okiem nieuchronność najgorszej dla nas masakry.

Jednak głupota takiej katastrofy pozostała, moim zdaniem, ważnym argumentem. W nocy z 23 na 24 stycznia dowiedzieliśmy się o odwołaniu „niektórych specjalistów”, zeszyty 2 i 3. To wciąż może być jedynie działanie szczegółowe, dodatkowy środek szantażu, który mógłby przypominać środek ostrożności.

Pierwszym zmobilizowanym był Robert Brasillach. Dołączał do personelu w bliżej nieokreślonym obszarze, być może w pobliżu Lille, a może w pobliżu Nancy. Spędziłam z nim prawie cały następny dzień, wędrując od kawiarni do kawiarni, chodząc w kółko po chodniku Dzielnicy Łacińskiej. Nie mogliśmy zabić tych fatalnych godzin w żaden inny sposób. Jeśli chodzi o mnie, przez tydzień dryfowałem, nie mogąc otworzyć książki, nie mogąc zamknąć się w domu na godzinę.

Jednakże Brasillach przyjął to z całą możliwą dozą humoru. Oboje byliśmy raczej zrozpaczeni niż przytłoczeni tym odejściem. Nasze umysły były zbyt zmęczone, aby wypowiedzieć ani jedno nowe słowo, ale wciąż musieliśmy rozmontowywać i na nowo rozkładać mechanizm wydarzeń, wciąż na nowo zastanawiając się nad naszymi powodami nadziei.

W Saint-Germain-des-Prés chłopi z partii Dorgeresa opuszczali sąsiedni kongres. Natychmiast je rozpocząłem. Nie chcieli wojny, ale gdyby byli potrzebni, spełniliby swoje obowiązki jak 14, a ich mówcy właśnie to ogłosili. Nie da się z tego wyciągnąć niczego więcej.

Kolejnego drinka wypiliśmy na tarasie „Deux Magots”. Na wieży kościoła zaczynał zapadać wieczór. Czuliśmy się przytłoczeni gorzkim zmęczeniem ogromną ilością ludzkiej głupoty. To wszystko wystarczyło, żeby tysiąc razy wzruszyć ramionami. Opuściłem Brasillach jak przyjaciel, który musi wyjechać do nudnej i głupiej pracy. Ale żegnam go energicznie i radośnie. Zapewniłem go, że za kilka dni spotkamy się ponownie, żeby pośmiać się z tej farsy. To nie były słowa okoliczności. Byłem o tym przekonany.

Jednak na każdym rogu ulicy spotykaliśmy facetów z torbami na plecach i butami na nogach. Tych „specjalistów” było naprawdę mnóstwo.

ROZDZIAŁ IV

NA POMOC POKOJU

Tego samego wieczoru na Gare de l'Est rzeczywiście doszło do mobilizacji. Miejsce to zasłaniał zwarty torf. Kilku kochanków przytulało się żałośnie w rogach drzwi. Wielu innych tupało, bardziej oszołomieni niż z bólu.

Na stacji panowało paskudne zauroczenie. Nie rozkaz, nie rozkaz. Niewiele więcej niż spojrzenie inteligencji lub gniewu na gigantyczną chromowaną tablicę wyjazdu z 1914 roku, która opowiadała ponad tym tłumem dwadzieścia lat szalonej historii.

Nie trzeba już szukać iluzji. Wszyscy ci ludzie szli na wojnę. W każdym razie byli tego pewni. Często wyobrażaliśmy sobie taki wieczór, pełen buntu, taki, jakiego się obawialiśmy lub jakiego się spodziewaliśmy. Rzeczywistość pokazała nam te bydło.

Na każdym kroku wpadaliśmy na ciała pijaków skulonych na środku peronów w swoim brudzie. Było ich kilka po drugiej stronie torów. Funkcjonariusze z walizkami i manierkami przeszli po nim ukradkiem. Gavroche dobrze się bawił, rozmawiając z nimi, gdy przechodzili: „Rozumiecie, jutro rano to oni sprawią, że... Więc póki mamy czas, co?” Ale paryski dowcip był zbyt słaby i zmuszony mnie trochę odciążyć.

Ogrom katastrofy napełnił mnie smutkiem. Przechodziłem z grupy do grupy losowo. Wszystkie grupy wiekowe były niesamowicie zdezorientowane. Ludzie nic nie rozumieli z tej tajemnicy. Wysoki, blondyn, kościsty facet popisywał się swoją książeczką wojskową:

• Zdajesz sobie sprawę ! Czterdzieści dwa lata! I dokąd idę? Rohrbach! Sto pięćdziesiąt trzeci krzyża.
• A może jesteś z pogranicza?
• Ja ? Pochodzę z La Varenne-Saint-Hilaire.
• Może masz specjalizację.
• Co ? Byłem w karabinie maszynowym, w aktywnym, pomocniku ładowniczego. Czy to rzadka specjalność? Ach! ty mówisz ! Sto pięćdziesiąt trzeci krzyża. Czterdzieści dwa lata! w Rohrbachu.

Próba zgłębiania tajemnic mobilizacji „gwiazd” była oczywiście zbędna. Próbowałem rozmawiać o szansach, które wciąż mamy. „Wszystko się nie skończyło. Być może za osiem dni znowu zobaczysz swoje córeczki. Wciąż jest nadzieja. Negocjujemy. Nie wypowiada się takiej wojny. Ale wszyscy pokręcili głowami. Nie, to był koniec. Byli nawet oburzeni na myśl, że mogliby wyjechać za darmo. Nie, nie spuścilibyśmy spodni przed Hitlerem. Chcieliśmy spróbować go skorygować. W końcu nie było jeszcze za wcześnie. Próbowałem zapytać, jak przejdziemy przez Linię Zygfryda: ta trudność nikomu nie przyszła do głowy. Antyfaszyzm w końcu zdecydował się chwycić za broń. Chcieliśmy zobaczyć, co mu się oprze. Niektórzy głośni krzyczeli nawet, że niemieccy robotnicy zostaną uwolnieni od Hitlera.

Nie było ryzyka, że ​​proletariat powstanie przeciwko wojnie. Jego panowie, zdecydowanie silniejsi od nas, zdołali go pomylić z rzeźnią.

Pociąg miał właśnie odjechać do Metz. Wozy śmierdziały wymiotowanym winem dziesięć metrów dalej. Poruszali się powoli, najeżając zaciśniętymi pięściami. Przy każdych drzwiach piętrzyły się dziesiątki twarzy umazanych i wywróconych alkoholem, krzyczących „Międzynarodówka”.

Pomyślałem o Brasillachu, teraz zagubionym w tym gównie. Myślałem o sobie. Równie dobrze mógłbym zostać wrzucony do jednego z tych koszy na kółkach. Niesmak! A co do motłochu spiętrzonego i pijanego przed przyrzeczeniem masakry, to nie, nie wzbudzili oni we mnie najmniejszego dreszczu litości. Widziałem ogromną karę za ich głupotę spadającą na tych wszystkich ludzi. Szansa była po mojej stronie. Miałem dopiero trzydzieści cztery lata, ale moja nowa, niebieska książeczka kazała mi, nie do końca wiedząc dlaczego, czekać na specjalne wezwanie. Bez wątpienia w nadchodzących dniach nie będę zamieszany w tę niegodziwość. Przyjęłam to bez cienia wyrzutów sumienia.

Na rogu Boulevard de Strasbourg grupa matek, starców, kobiet i dzieci, podekscytowana wyjazdowymi aperitifami, zaatakowała jakąś osobę. Rozległo się kilka energicznych okrzyków: „Precz z obcokrajowcami! Pozbądź się tych śmieci!” Czy moglibyśmy w końcu oszukać trochę youtre? Sprawca z trudem uciekł. Widziałem, jak wymykał się podczas przeklinania. Ale był Flamandczykiem albo Alzatczykiem...

Następnego dnia w całym Paryżu spotkaliśmy setki starszych mężczyzn przebranych za młodszych lub starszych oficerów. Ośmioletni generałowie kruszyli się w butach. Starożytni porucznicy powoli przeciągali prostaty i miażdżycę. Przed stacją Saint-Lazare, w pełnym uprzęży bojowej, dowódca pieszych łowców, całkowicie ataksyjny, próbował wystawić nogi do ataku na chodnik.

Były też przejmujące sylwetki mężczyzn z siwymi wąsami, w wyblakłych czapkach i starych płaszczach w kolorze zielonkawo-niebieskiego horyzontu, którzy tragicznie przemawiali do oczu 1916 i 1917 roku.

Wiadomości były coraz gorsze z godziny na godzinę. Pokazano nam, że Daladier poddał się, zachwiał się w tępej udręce z powodu przechwałek i zaczął wrzeszczeć przed Anglikami, że aby rozpocząć wojnę, będzie miał za sobą wszystkich Francuzów. To aż nadto dobrze odpowiadało temu, co wiedzieliśmy o tym przygarbionym mężczyźnie i pogardzie, jaką do niego żywiłem. Dowiedzieliśmy się również, że partia wojenna, po zachęceniu Pragi do oporu, obiecując upadek francuskiego gabinetu, teraz za kulisami wspiera Daladiera.

Czesi przeszli do czystej prowokacji. Ich

karabiny maszynowe wróciły do ​​okupacji sudeckich wsi, ewakuowanych niecały tydzień wcześniej. Praga odpowiedziała na pomnik Godesberga wyniosłą odmową.

Daladier dał jasno i wyraźnie do zrozumienia, że ​​jeśli Czechosłowacja zostanie zaatakowana, Francja dotrzyma swoich zobowiązań. Ale czy była to Czechosłowacja z terytoriami, które już przyznaliśmy Rzeszy, czy bez? Gdyby Hitler, który wykazał się pewną cierpliwością, przejął obietnice, które mu daliśmy, czy mimo to byłaby to agresja? Wszystko na to wskazywało. Walczylibyśmy zatem o błędną interpretację, o grę słów.

Stado zabójców pokoju poprowadziło wściekły koncert na całe gardło. Aż za dobrze wyczuwała nieoczekiwanie tej sprawy i jej ogrom. Potrzebowała wojny natychmiast, natychmiast, pośród dwuznaczności, którą w diabelski sposób utrzymywała, zanim będziemy mogli, co wkrótce będzie możliwe, rozwikłać to straszliwe zamieszanie.

W poniedziałek około czwartej wieczorem w swoim biurze w Fayard Gaxotte powiedział: „Tym razem to już koniec. To łamacz rur. Mieliśmy twarze skazanych na śmierć.

Zabrałem mojego przyjaciela Cousteau na kolację w pobliżu Ecole Militaire. Ten przystojny i męski chłopak, zawsze taki wesoły i wesoły, był na skraju wyczerpania. Z ciężarną żoną i trzyletnią córką czekał z godziny na godzinę na rozkaz o odwołaniu. Bezskutecznie próbowałem nakłonić go do wypicia Pernodu. Dusił się, przechodził od wybuchu buntu do najciemniejszego pokłonu. Twarzą w twarz, żałośnie przeżuwaliśmy te same buntownicze kęsy. Znalazłem się sam, z nieprzezwyciężonym niepokojem, na ulicach opłakiwanych przez „zaciemnienie”, gdzie niebieskie nocne światła mrugały niczym lampy umarłych.

Niedaleko rue La Boétie, po pustych chodnikach, ojciec, matka i syn schodzili w stronę metra. Starzec był szczupły i drobny, w meloniku, czarnym palcie, z parasolką, staruszka znikała w cieniu, syn miał na sobie plecaki i czapkę podoficerską. Cała trójka szła w milczeniu.

Były to rzeczywiście niewinne ofiary, ci pokorni mieszczanie, których wojna atakuje z upodobaniem, niewątpliwie dlatego, że są tak samo nieśmiali i niepewni w obliczu śmierci, jak w obliczu życia. Czy sierżant był jedynym synem? Jakie minuty żyli! Jakie dni przed nimi! Co za żal i co za samotność!

W redakcjach zrozpaczeni dziennikarze zmagali się z lawiną fałszywych wiadomości. Piekielne przedsięwzięcie sztuczek i kłamstw, które szalało od ponad dwóch tygodni, zaowocowało arcydziełami. Z wielkim niepokojem czekaliśmy na ostatnie przemówienie Hitlera. Żydowscy szefowie agencji prasowych chłodno odcinali wszelkie oferty pojednania.

W Action Française z szokiem i konsternacją przekazaliśmy komunikat prasowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych:

„Jeśli pomimo wszystkich wysiłków premiera Wielkiej Brytanii nastąpi niemiecki atak na Czechosłowację, natychmiastowym skutkiem będzie to, że Francja będzie zmuszona przyjść jej z pomocą i że Wielka Brytania i Rosja z pewnością staną u boku Francji” . Czym była ta oficjalna inwestytura Anglików wobec najbardziej szalonej tezy podżegaczy wojennych, burleskowej nadziei na posiadanie ZSRR po naszej stronie? Od kiedy w dyplomatach ZSRR nazywano „Rosją”? Ale Maurras przybył i mówił całkowicie fałszywie.

Około północy wróciłem pieszo na plac św. Augustyna, gdzie mieszkałem. Paryż był czarny i cichy jak grób. Wojna mogłaby zatem wybuchnąć w ten sposób. Na końcu plątaniny intryg, złudzeń, glos, to, co nieodwracalne, wynikało z szykan tekstów, terminu wysłania, nastroju, do głowy dwóch lub trzech ministrów. Powtarzałem sobie, jak powtarzałem wszystkim moim przyjaciołom, że z Blumem, zbyt rozpływającym się i wiedzącym, że jest zbyt pogardzany, by ryzykować taki gest, nie mielibyśmy wojny. Wszystko wyszło od tego Daladiera nieszczęścia, chwiejnego, ale tęwego, pogrążonego w pandektach i potrafiącego pokazać oblicze Francuza.

Wojna sześć miesięcy po Blumie i po dwudziestu dwóch miesiącach marksistowskiej anarchii! To było wściekłe szaleństwo. Pojawiły się we mnie ostatnie obrazy Niemiec. Od Breslau do Bazylei, w szarym deszczu, widziałem tylko ogromne, potężne i monotonne miasta, stacje z pięcioma setkami torów, gigantyczne fabryki przeszywające noc swoimi pożarami, Babilony fabryk. Nadal nie znałem Zagłębia Ruhry. Znowu zobaczyłem tę wspaniałą armię nienagannych i dumnych młodych sportowców. Pomyślałem o zapału i jednomyślności tych wszystkich ludzi. Jakimi płomieniami ta kuźnia nie plułaby na bezmózgich ludzi, którzy mieli się na nią rzucić!

Pomoc Anglików – nie ukrywali tego przed nami – miałaby charakter czysto formalny. Gdyby Włochy się zaangażowały, zostalibyśmy zredukowani do naszych jedynych środków, jeden na dwóch, a może wkrótce trzech. Mówiono o kilku dywizjach francuskich zgromadzonych przed luką w Saarze i gotowych do ataku. Ale byłaby to tylko wstrętna i próżna rzeź. Pierre Cot i żydowscy budowniczowie zniszczyli nasze lotnictwo. Nie mieliśmy dział przeciwlotniczych ani masek przeciwgazowych. Paryż został wydany na śmierć, nie mając innej obrony niż panująca nad nim straszliwa ciemność. Mieliśmy zostać zmiażdżeni. Ogarnął mnie niepokonany strach. Byłoby zbyt nie do zniesienia widzieć siebie umierającego w tym szaleństwie. Opuściłbym Paryż. Uciekłbym do mojej wioski w Dauphiné. Czekałem tam, aż ktoś mnie wezwie do jakiejś placówki. Ale czy za dwa dni będzie jeszcze czas na ucieczkę? Tylko moja samoocena mogła powstrzymać mnie od pobiegnięcia rano na pierwszy pociąg. Musimy jednak stłumić tę sytuację tak szybko, jak to możliwe. Punkt honoru nie liczył się już, jeśli chodzi o przeżycie głupiego kataklizmu. Czy nie zawahałem się już za bardzo?

Moja żona była jeszcze na wakacjach. Mieszkałem sam na Place Saint-Augustin. Mała bretońska pokojówka, wesoła i pełna życia, przyszła mnie sprzątnąć. Miała dziewiętnaście lat i była zamężna od trzech miesięcy. Wojna była tak samo obecna w jego ptasiej głowie, jak Krytyka czystego rozumu.

• Madeleine – powiedziałam jej we wtorek rano – czy pani mąż może zostać zmobilizowany?
• Oczywiście, proszę pana, i jest to ujawnione. Nosi armatę wśród kirasjerów.

Nadal uśmiechała się dużymi, rozbawionymi i zaskoczonymi oczami.

- Madeleine, ja prawdopodobnie też wyjdę. Jest coraz gorzej. Dziś trzeba będzie rozwinąć dywany i uporządkować wszystko.

• Ach! nie, proszę pana. Przyniosłoby to pecha. Zawsze będziemy mieli czas.

Ten dzień rozwiał koszmary „black outu”. Pomyśleliśmy o mniejszym ryzyku dla jego mizernej osoby. Ale niepokój ojczyzny nie minął. Jeszcze ciężej wydawało się budzić pod ołowianym niebem pod koniec lata, w Paryżu, który był zbyt spokojny i stłumiony, jak dom, w którym ciężko chory drzemie po nocy pełnej gorączki.

Wiedziałbym teraz, czym jest ból obywatelski. Ale zamiast bohatersko nas wychłostać, zmiażdżyła nas. Nasze serca były rozdarte, ale także mdłości na ustach i ramionach bez odwagi. Musiała tam nastąpić wojna, o której tak często sobie wyobrażano, a ja i wielu innych, którzy byliśmy małymi chłopcami karmionymi wyczynami pod Verdun, którzy tak zdecydowanie chwyciliby za broń, aby osłonić ciała zaatakowanej Francji, byliśmy tego świadkami szyderstwo: nasz kraj upojony niesławnym eterem, własnoręcznie podpisując swój wyrok śmierci i zygzakiem i czkawką idący w stronę topora.

Hitler i Góring pozwolili angielskim dyplomatom zaplanować działania wojskowe na następny dzień, na środę wczesnym popołudniem.

Obrońcom pokoju pozostało zaledwie kilka godzin na najwyższe manewry ratunkowe. Drukowaliśmy Je Suis Partout w środowe wieczory. Czy mielibyśmy jeszcze czas na odegranie swojej roli przed powszechną mobilizacją i cenzurą? Gdyby wojna zaskoczyła nas pokojową broszurą pod naszymi prasami, niewątpliwie zostalibyśmy pojmani i uwięzieni.

Kilka gazet burżuazyjnych rozwiązało już tę kwestię, tchórzostwo doskonale zamaskowane trójkolorowym kolorem. W Kandydzie pan Jean Fayard, zanim objął miłą posadę oficera tłumacza w pobliżu brytyjskiego sztabu generalnego, dał sobie tę przewagę, że bawił się w pieszego myśliwego. Cały ten tragiczny dzień był prawdziwą zabawą w chowanego pomiędzy nim a jego kolegami. Gaxotte napisał dla 300 000 czytelników Kandyda artykuł o męskim i bystrym pacyfizmie i przygotował do niego energiczną stronę pełną ech na temat oszustwa Czechów, dwulicowości Rosjan i ich komunistycznych lokajów, dokładną treść ostatnich negocjacji, na temat haniebnego szaleństwa miłośników katastrof. Fayard, zwykle nieporównywalnie leniwy, wstał o szóstej rano, żeby wszystko poprawić i zredagować. Przybyły na ratunek Gaxotte, po burzliwych wyjaśnieniach, zdołał zmusić go do przywrócenia najpotrzebniejszych rzeczy. Mój przyjaciel Georges Blond, sekretarz redakcji Domu, zazdrośnie czuwał nad tymi cennymi fragmentami prozy w prasie drukarskiej. Obiad zjadł na kanapce na „marmurku”, nie odpuszczając swojej frakcji. Następnego dnia miałem się dowiedzieć, że o dziesiątej wieczorem Jean Fayard wrócił do drukarni, w której pozostał tylko jeden lub dwóch pracowników, wszystko zniszczył, pociął i wysłał gazetę do La Déroulède w całej Francji. , pełna. trąbek i „sursum corda”.

W dużych gazetach komercyjnych z godziny na godzinę ukazywały się tytuły mroczniejsze i bardziej dramatyczne. Jednakże nieuchronność niebezpieczeństwa zdawała się tu i ówdzie wywoływać nieoczekiwane reakcje. Czuliśmy się mniej samotni. Ale było już późno, żeby do nas dołączyć!

Wyczerpałem swój niepokój podczas gwałtownych wyścigów. Byłem posłańcem pomiędzy dwudziestoma grupami przyjaciół i kolegów. Pojawiłem się o tej samej godzinie w Montmartre i Montrouge. Napominałem zachwianych i zniechęconych. Znieważałem aż do utraty tchu trójkolorowy panurgizm burżuazji.

Chcąc trzymać się wszelkich rozwiązań, posunęliśmy się nawet do stwierdzenia, że ​​skoro istniał pakt, to przecież Liga Narodów gwarantowała ten pakt, że skoro przygotowywaliśmy się do wojny o prawa, armata musi także postępuj zgodnie z procedurą i nie pozwól sobie na grzmot, zanim uroczyście i rytualnie nie zdefiniujesz agresora. W przypadku słynnego opóźnienia byłoby to słynne opóźnienie. Ale wiedzieliśmy aż za dobrze, że najbardziej nieustępliwi apostołowie Genewy stracili wiarę i że w naszym przypadku po prostu zrobilibyśmy z siebie głupców, udając, że wskrzeszamy dom nad Jeziorem Genewskim.

Przez tydzień najgorsze wieści nadeszły w nocy. We wtorek wieczorem było ostatnie przemówienie Chamberlaina. Ledwie to ogłoszono, złowrogie echa rozeszły się po całym Paryżu. Tekst w ręku, ludzie pokoju wciąż znajdowali tam argumenty. Ale nie trzeba było słyszeć tego w radiu, żeby zrozumieć, że zabrzmiało to przygnębiająco. Starzec u kresu sił i dyplomacji wyraził swoje zmęczenie i smutek, bliski rozpaczy. W decydującym momencie kryzysu Chamberlain pogodził się z wojną, przyznając przed sobą, że, delikatnie mówiąc, nie jest w stanie zrobić nic, by przeciwstawić się legalizmowi i obelgom swoich szalonych prawników.

Pokój umierał i nadal nie robiono nic, aby zjednoczyć wszystkich, którzy tak jak ja zagryzali wargi, powstrzymując łzy zniecierpliwienia, abyśmy mogli rzucić na szalę zniekształconą przez podżegających do wojny spiskowców ciężar naszego patriotyzmu i nasze oburzenie.

Komunikaty zawsze były bardziej przerażające. Pozostało tylko czekać na ogłoszenie powszechnej mobilizacji. Było już po pierwszej, kiedy telefon powiedział mi, że Flandin wraz z setką zastępców niewątpliwie podjął właśnie dość ważną decyzję. O szczegółach dowiem się z Dziennika. Skoczyłem tam. Około dziesięciu dziennikarzy rozmawiało na chodniku z niezwykłym ożywieniem. Kwadrans zajęło mi wydobycie z nich fragmentarycznego podejścia do Daladiera de Flandina i mniejszości parlamentarnej, z których każdy w naturalny sposób chciał zachować wyłączność. Byli tak pijani plotkami, że nawet nie dostrzegali już wagi tej wiadomości.

Pobiegłem zanieść Maurrasowi kilka notatek, które nabazgrałem pod zakamuflowaną latarnią uliczną. Był to wreszcie pierwszy przejaw oficjalnego oporu. Zrobiło mi się niedobrze z powodu moich dwóch dni wędrówki, kobiecych nastrojów, próżnego żucia i nawigowania wyobraźnią. Każdy z nas miał swoje zadanie do wykonania. Mój był prosty. Nawet gdybym był sam, zrobiłbym „I Am Everywhere”.

Nieco później, około wpół do siódmej rano, wyszedłem z domu, obawiając się, że na drugim końcu placu dowiem się, że podczas mojego krótkiego snu zarządzono powszechną mobilizację. Wszystko było już spokojnie.Kilka chwil później z wielkim postanowieniem dotarłem do drukarni. Wkrótce dołączył tam do mnie nasz sekretarz redakcji, André Page, porucznik rezerwy, niemal przekonany, że zamierza tam spędzić ostatnie godziny swojego cywilnego życia, nie odstępując jednak w żaden sposób od swojego zwykłego spokoju. Nasz prowadzący warsztat, Louis Mora, zaufany przyjaciel polityczny i prawdziwy współpracownik gazety, również się nie bał i entuzjastycznie mnożył się wokół „form”.

Nasza trójka stworzyła dziwne „Jestem wszędzie”, krzycząc i uderzając niczym manifest, plakat, a nie gazetę, a wszystko to w tytułach i plakatach, które stworzyłem spokojnie, starannie ważąc każde słowo, aby mieć pewność, że wybiorę najbardziej efektowne. W końcu odkryłem, że mogę powiedzieć wszystko z brutalną prostotą. Nic nie wydawało mi się bardziej przydatne. Nie pozbawiłem się tego!

Nagłówek na pierwszej stronie krzyczał w sześciu kolumnach: „Prawdziwy patriotyzm sprzeciwia się samobójstwu Francji”. W „dwójce” czytamy to krótkie streszczenie sytuacji, na tyle wymowne, że osiemnaście miesięcy później nadal przykuło uwagę francuskiej policji:

- Kto wystrzeli pierwszą armatę na granicy francusko-niemieckiej?

To nie będzie Hitler.

Więc my?

Czy możemy wziąć odpowiedzialność za tę zbrodnię?

W zdrowym i uczciwie nauczanym kraju ostatni zamiatacz nie powiedziałby inaczej. To – niestety – wielki zaszczyt dla dziennikarza, że ​​odważył się napisać te truizmy w Paryżu rankiem 28 września 1938 roku.

Sporządziłem także obszerną listę odznaczeń dla Partii Pokojowej. Z pewnością nigdy wcześniej nie wydrukowaliśmy czegoś bardziej wyjątkowego. To, że francuska prawica nie wiedziałaby lepiej, jak powiedzieć „nie” wojnie niż Żydom lub marksistowskiemu bankructwu, że nadal załamywałaby się pod pretekstem poważnego rachunku sumienia, nie mogło nas to już dziwić . Ale po raz pierwszy widzieliśmy reakcjonistów Akademii i Czerwonej Federacji Pracowników Poczty, frakcjonistów Je Suis Partout i byłych ministrów 6 lutego lub Frontu Ludowego zjednoczonych w obronie tej samej sprawy. , Maurras składając oświadczenie procesja z marksistą Paulem Faure, strzelcem Mistlerem, Briandystą Déatem i Gastonem Jèze, miłośnikiem sankcji, demonstrujący z wysokości swojej katedry doktorskiej, że z prawnego punktu widzenia jesteśmy nawet z Czechami.

Nie otrzymaliśmy żadnej pomocy od konserwatystów, którzy utknęli w stereotypach i strachu przed jasnymi słowami. Wciąż bardzo piękne, gdy nie pojawiały się, by przeszkodzić naszej wsi, jak ten stary koń-trębacz Louis Marin, którego próbowaliśmy dogonić, galopujący wojenną ścieżką za smokiem Kerillisem. Panu de La Rocque należało pogratulować, że trzymał się vasouillages, które nie mogły być ani za, ani przeciw, ponieważ nie znaczyły zupełnie nic, a typ, w którym pułkownik był zresztą nie do pokonania. Krótko mówiąc, Aryjczyk, który odszedł, radził sobie znacznie lepiej. Znaleźliśmy w niej więcej nerwów, zdrowego rozsądku, ducha politycznego i szczerości. Jego stary fundusz pacyfistyczny i antymilitarystyczny oferował w obliczu tego niebezpieczeństwa zasoby o wiele solidniejsze niż konformizm rodzin, w których mamy jezuitów i świętych Cyryjczyków.

Gaxotte w poruszającym, a zarazem bezlitosnym artykule, w którym uwolnił się od kretyńskiego przymusu Fayarda, przysięgał, że nie będzie już nic o kłótniach klanowych i doktrynach, że nic nie będzie dla nas ważne z wyjątkiem partii wojny i partię pokoju. Jakkolwiek poważny był to moment, przekonałem się, że był to bardzo poważny sprawdzian wystawiony na przyszłość, a przynajmniej jedno z tych poruszeń serca, przy których nie przestaje się uśmiechać chwilę później. Odzyskałem zmysły i byłem z tego bardzo dumny.

Dzieło ze swej strony, w podobnym ruchu, napisało w swoim nagłówku: „Pracownik jedenastogodzinny, kimkolwiek jest, jakże jesteśmy mu winni wieczną wdzięczność!”

Szczerze mówiąc, nie odeszlibyśmy zbyt daleko od rozgrzeszenia samego Bluma, gdybyśmy nie znali zbyt dobrze złego strachu, który go uśmierzał. Zachowaliśmy jednak jego zeznania. Blum przyszedł wspierać Je Suis Partout.

Jeden z naszych rysowników, wierny i odważny Phil, czysty faszysta, od poprzedniego dnia był na marginesie DCA. Jak możemy go zastąpić? Nic nie wydawało nam się bardziej dostojne niż piękny biały kwadrat z napisem: „Tu miał się pojawić rysunek Filipa zmobilizowanego”.

W związku z tym odkryciem dotarła do nas zapowiedź mobilizacji Anglików. Ale nie mieliśmy już czasu na rozpacz. Nawoływałem naszych robotników, krzycząc po raz dziesiąty od rana: „Dopóki nie wystrzelą armaty, nie uwierzę w tę wojnę”. Poczuliśmy, jak ulica wokół nas zaczyna się poruszać. Ustawiliśmy nasze strony niczym kostkę brukową barykady, z entuzjazmem i żarem zamieszek.

W południe oto druga notatka Roosevelta. Dobrze: duchowny sikał na ogień. Cóż za nieznośny szum w gazetach wokół tego szaleństwa! A te tytuły: „Najwyższy krok! Ostatnia szansa ! Ostatnia nadzieja!” Jakby Francja nie była absolutną panią swego losu!

Czy nie wyłoni się wreszcie prawdziwa postać, która wykona jakiś pozytywny gest i ocali nas z tego ekstrawaganckiego koszmaru?

Około godziny drugiej w szybkim tempie dotarł do nas komunikat deputowanych mniejszości „ostrzegający ludność przed systematyczną kampanią fałszywych wiadomości” i jednocześnie kategoryczny plakat Flandina: „Nie widzę już w tym chwili istnieje tylko jeden legalny sposób na utrzymanie pokoju: niech wszyscy, którzy chcą go ocalić, kierują swoją petycję przeciwko wojnie do Głowy Państwa.

Kilka chwil później nowy posłaniec: „Policja Daladier kazała podarć plakaty Flandina”. La Liberté de Doriot, która go powieliła, została właśnie zatrzymana. Nie chcę pokoju. dranie! Potworne dranie! Plakat Flandina jest już w naszych felietonach. Szkoda, że ​​nadal będzie to puste miejsce, w taki sam sposób, jak inne, aby dać znać ludziom, jaki knebel nam stawiają: „Tutaj powinien pojawić się apel pana Flandina zakazany przez francuską policję”. Gorączka gniewu i pracy wciąż rośnie. Siekając świeże próbki niebieskim ołówkiem, podnoszę wszystko o kilka kolejnych oktaw. Wychodzi nasz drogi Cousteau, żołnierz przez dziesięć minut, wymachujący piętnastoma linijkami obelg, w tym jego „pożegnanie” z żydowskimi świniami i innymi. Wypadek się zdarza. Przynajmniej powiedzieliśmy to, co myśleliśmy, na Boga!

Tuż przed czwartą dzwoni do mnie telefon. Głos Georgesa Blonda. Mediacja Mussoliniego. Jest to akceptowane. Konferencja czteropartyjna w Monachium.

Czy to możliwe ? Tak. Quai d'Orsay potwierdza. Daladier wyjeżdża jutro. Skończone. Jesteśmy bezpieczni. Szczyt radości: to pokój faszystowski, pokój, który pochodzi od Mussoliniego. I ani słowa zaproszenia do okropnej Rosji. Ignorujemy to, odrzucamy w zewnętrzną ciemność. A zaraźliwy Kandyd młodego Fayarda biegnie po drogach Francji ze swoimi sztandarami, taratatą i żywymi pożegnaniami z małymi żołnierzami. Siedź! Hej! Arriba! Viva il Duce! W życiu tej suki jest jeszcze kilka dobrych chwil.

" Szkoda. Mussolini równie dobrze mógł poczekać dwadzieścia cztery godziny. Nasz I Am Everywhere pojawia się po bitwie. Co za cholerna praca! Taki piękny numer! ”

Ale gdy zapadła noc, zobaczyliśmy na ulicy, że paryżanie jeszcze nic nie zrozumieli. Niepokój pozostał na twarzach wszystkich. Dzięki ogromnym pustym gazetom wojennym, ekstrawaganckim szyldom i wściekłym nagłówkom, nasz numer wywołał spore zamieszanie.

Jeszcze tego samego wieczoru, bardzo dumny, pokazałem go Maurrasowi. Z jakiegoś powodu związanego z formatowaniem jego nazwisko, po którym następowała kolumna wspaniałego tekstu, nie pojawiło się na pierwszym miejscu w naszym rankingu honorowym. Nie widział nic innego, ostro skrytykował naszą niekonsekwencję polityczną i przez osiem dni odnosił się do mnie chłodno.

ROZDZIAŁ V

POkonani Monachium

Świadkowie zapewniają, że 30 września po przylocie z Monachium Daladier, wysiadając z samolotu, zachwiał się, przerażony na myśl o buczeniech, które go powitają, na wpół pijany szampanem, którym właśnie wypił swoją udrękę. . Minęła chwila, zanim zrozumiał, że tłum biegnący mu na spotkanie nie obrażał go, ale oklaskiwał.

Nie było mnie tam. Nic jednak nie wydaje się bardziej prawdopodobne, bardziej spójne z tym, co wiemy o człowieku. W straszliwym zespole grabarzy Francji trzeba będzie wyróżnić nie dla sprawiedliwości, która ma jedynie osądzać czyny w takich sprawach, ale dla jasności historii, zimnych łajdaków, ramię w ramię z reżimem potępieni, ponieważ złożyli na niego wszystkie swoje ambicje i całe swoje bogactwo, a łatwowiernych, słabych, zbędnych, nie mniej odrażających dla reszty.

Wydaje się, że Daladier był jednym z nich. Profesorowie jego typu, urodzeni wśród plebsu, wychowani wśród wyznawców sekciarstwa Sorbony, mieli religijność 89 w głębi żołądka. Kiedy Daladier powiedział: „Francja mocno przywiązana do ideału demokracji…”, była to zarówno frazeologia, jak i wiara. Daladier, skromny prezydent niepewnej większości, właśnie dostąpił w Monachium tych samych zaszczytów, co dwaj sławni przywódcy ludu, ale którzy byli też dwoma wielkimi strachami na wróble wszystkich demokracji. I poradził sobie z nimi, stworzył z nimi siostrzaną demokrację, demokrację Benèsa, tego innego republikańskiego profesora. Mógł czuć się pochlebiony taką pompą i straszliwie zaniepokojony plotkami publicznymi, jak homais, który właśnie został przyjęty przez biskupa. Jak wszyscy ministrowie demokracji francuskiej, żył w izolacji, o wiele bardziej odizolowany od ludu niż jakikolwiek monarcha absolutny w przeszłości, wśród polityków zamkniętych w abstrakcjach i kalkulacjach związanych z ich dziwacznym zawodem, wszyscy bezpieczni w swoich przywilejach i dla których zmiana głosów oznaczała znacznie większe szkody niż wojna. Daladier nie wiedział, jak daleko może sięgać zamiłowanie do pokoju wśród prostych obywateli.

Widziałem go tego samego wieczoru, jak szedł do Nieznanego Żołnierza na czele procesji Weteranów. Wzdłuż Pól Elizejskich ogromny tłum krzyczał: „Niech żyje Daladier! Zachodzące słońce świeciło mu przed oczami. Za jego głową powiewały tysiące flag. Na jego grubej i smutnej twarzy, teraz uspokojonej, pojawiła się wulgarna ulga. Ale niskie plecy, skośne ramiona, okrągłe plecy i bezwładny krok wciąż nosiły ślady jego strachu.

Tłum śpiewał Marsyliankę. Innego hymnu nie znała:

Do broni, obywatele...

Całkiem zabawny refren jak na ten dzień, kiedy chowaliśmy miecz! Ale sześć miesięcy wcześniej, na tej samej ulicy, Marsylianka działała wywrotowo: my też świętowaliśmy jej powrót.

Kiedy Daladier po minucie ciszy opuścił grobowiec Żołnierza, od Gwiazdy do Concorda, zgotowano mu gigantyczną owację.

Nie śpiewałem, nie klaskałem. Przygotowałem się na zaraźliwy dreszczyk emocji wywołany tą rozległą piosenką, na te przypływy zapału i radości płynące w chwalebnym świetle. Impreza była zbyt dobra dla swojego bohatera.

Uniesiony w takiej apoteozie, każdy człowiek o najmniejszych zasługach czułby się zdolny do wszystkiego. Daladier nie był zdolny do niczego. Ten triumf nie mógł uczynić go większym. Nie rozumiał tego bardziej, niż na to zasługiwał. Cieszyliśmy się, wysławiając jego imię, że uniknęliśmy otchłani. Ale to Daladier kazał nam stoczyć się w dół zbocza i zszedłby z nami na dno, gdyby nie trzymała go silna ręka w chwytakach. Gdyby taki tłum był w stanie wszystko wiedzieć i rozumować, nie świętowałby z mniejszą żarliwością końca swojej śmiertelnej udręki, lecz wygwizdując tego, któremu był to winien.

Kraj nie wyjdzie bez szwanku z tak strasznych wstrząsów. Takie wstrząsy wymagają energicznego i mądrego leczenia. Francja potrzebowałaby innego lekarza niż jeden ze sprawców ataku, w którym właśnie była bliska śmierci. Człowiek, który przez swoją słabość uczynił Monachium niezbędnym, powinien, kierując się uczciwością i logiką, zniknąć z władzy w ciągu godziny po powrocie. Ten szyderczy mistrz pozostał na miejscu. Głębokie pęknięcia wykopane do września w duchu narodu nie zostaną naprawione. Wybuch entuzjazmu, jaki nastąpił 30 września, był krótkotrwały.

Monachium widziane z 1942 roku wydaje się być próbą generalną na wrzesień 1939. Partia wojenna właśnie uczyniła ze swoich mocnych i słabych stron przeciwnika doświadczenie, które niewątpliwie było trochę zaimprowizowane, ale które pozostało. Wiedział teraz, jakich błędów unikać, ludzi, których należy zabić, tych, których trzeba po prostu zneutralizować, tych, którzy dadzą się zwyciężyć. Mógł teraz dostroić swoje manewry na dobrze oznakowanym terenie. Być może wyglądało na to, że mu się nie udało. Ale wielkim zwycięstwem było dla niego to, że przez trzy tygodnie potrafił określić kryzys tej skali, który zmusił nas do zdemaskowania wszystkich naszych baterii, użycia najlepszych argumentów, co niebezpiecznie wstrząsnęło nerwami i umysłami kraju . To był dla niego triumf, że mógł w ten sposób swobodnie bawić się swoimi strasznymi pochodniami, że mógł przyzwyczaić miliony serc i głów do idei wojny.

W ten sposób po tylu porażkach byliśmy prawdziwymi przegranymi Monachium. My, czyli wszyscy obywatele, łącznie z faszystami z Je Suis Partout. Gazety wciąż wyolbrzymiały pochwały Daladiera, u którego widzieliśmy w naszych szeregach najbardziej irytujące napięcia. Wraz z naszą przyjaciółką Doriot, której energia i postęp tak nas urzekły w ciągu ostatniego roku i którą wspieraliśmy najlepiej, jak potrafiliśmy, wrześniowa kampania zakończyła się sprzeciwem. Kilku najlepszych poruczników Wodza nie pochwalało szczerości jego pacyfizmu. Ich rezygnacja rozwaliła partię i zatrzymała ją w pełnym rozkwicie. W absurdalnie starych klanach, które wciąż mogły zasiadać w parlamencie, na przykład w Federacji Republikańskiej, anarchia osiągnęła swój szczyt. W duchowieństwie, wojsku, burżuazji i biznesie Kerillis z pewnością przekonał niezdecydowanych.

W pierwszych dniach października spotkałem na bulwarach rysownika Sennepa, prawdziwego historyka wszystkich efemerycznych i trwałych wybryków reżimu. Uwielbiałem nie tylko jego dowcip i fantazję, ale także zmysł polityczny, który zawsze potrafił włożyć w swoją grę w masakrę. Byłem oszołomiony i zirytowany napadem złości, jaki mi wywołał: byliśmy zdrajcami Je Suis Partout, zdrajcami być może wciąż nieświadomymi, ale niezwykle niebezpiecznymi. Gniew Sennepa oznaczał dezercję dużej części prawicy. Sojusz narodów przeciwko wpadkom 1937 roku był, jak powiedziałem, bardzo niepewny. Ale było to święte zjednoczenie w obliczu niezgody, która nas czekała.

Mogliśmy z łatwością zastąpić dezerterów wszystkimi towarzyszami walki, których właśnie znaleźliśmy po lewej stronie. Jednak Action Française, mózg Partii Pokojowej, była zbyt ograniczona w swoich zwyczajach i rygorach, aby móc zjednoczyć siły pokojowe. W Je Suis Partout najbardziej zagorzali z nas, tacy jak Brasillach i ja, wciąż nie byli w stanie poszerzyć ambicji naszego małego oddziału.

Jednak byłby to czas albo nigdy nie próbować swoich szans. Przez ponad dwa lata doświadczaliśmy słodko-gorzkiej przyjemności tworzenia gazety, która nie miała sobie równych we Francji pod względem akcentu, energii, mądrości, prawdziwości wiadomości i prognoz, i których cała prasa, tak obfitująca w braterskich salamaleców, za najbardziej okropne szmaty, udawał, że ignoruje nawet imię. Jednak podczas wrześniowej bitwy nasi wrogowie zrozumieli, że stajemy się naprawdę groźni i że milczenie nie jest już wystarczającą metodą przeciwko nam. Teraz przyznali nam gwiazdę hańby. Proces ten był również czarujący: niczym zabójcy wyłaniani są z ciemności tylko po to, by odpowiedzieć za swoje zbrodnie. Ale tak czy inaczej, byliśmy o krok od sławy.

Z pewnością nie wiedzieliśmy, jak odnieść z tego korzyść, na jaką zasługiwaliśmy, a nasz przypadek był podobny do wszystkich francuskich pacyfistów. W tych tygodniach października 1938 roku, wskutek wahań i skrupułów, stracili broń, której tak bardzo im brakowało, gdy jedenaście miesięcy później rozegrał się decydujący mecz.

Dzień po Monachium, wciąż oszołomieni i wyczerpani, zaczęliśmy od sporządzenia wspaniałej listy złoczyńców podżegania do wojny, wraz z żądanymi karami. Była to tania energia i ekstrawagancki kredyt udzielony Daladierowi, który zadbał o to, aby nie martwić tej kliki. Ponieważ z pewnością nie zostałaby ukarana, było to także przyznanie się do naszej słabości. Lepiej byłoby, gdybyśmy zachowali stanowczość podczas kolejnych ataków tych drani.

Jedną z najgorszych hańb w historii Francji był z pewnością odrażający szantaż patriotyzmu dokonywany przez robotników rozbrojeniowych, wędrownych Żydów, międzynarodowych socjalistów, stypendystów wszystkich zagranicznych funduszy. Tylko Żydzi mogli wymyślić tak cyniczną i subtelną perfidię. Żydzi nadal oceniali według własnego instynktu, postrzegając „Monachois” jako obcych agentów. Niedostępni żadnemu wyczuciu gruntu, jak mogli sobie wyobrazić naszą frankofilię? Od tego czasu ich spekulacje zostały bardzo ostro skrytykowane. Jego umiejętności były zbyt mało podziwiane. Przede wszystkim nie chcieliśmy widzieć ani potępiać głupoty niezliczonych osób, które się jej poddały. Bo bez tych prostaków manewr byłby daremny, a nasz kraj nadal byłby cały i silny.

Partia wojenna pozostała nienaruszona po Monachium, dobrze zjednoczona, pobudzona błędnymi obliczeniami, ze zdwojoną zaciekłością w obliczu podzielonych i niezdecydowanych narodów, jak zdawała się dyktować ich natura. Podżegacze wojenni natychmiast znaleźli nowy temat: kapitulację Monachium, potępienie francuskiego honoru. Trzeba było z najwyższą pogardą potraktować tych łajdaków, którzy rok wcześniej wbili patriotom w usta Marsyliankę, a przed grobem Nieznanego Żołnierza podeptali trzy barwy. Czuliśmy się zobowiązani odpowiedzieć na nie, zamęczać się niekończącą się kłótnią. Byliśmy, niestety! dobrzy, łaskotliwi Francuzi. Nasi czytelnicy też byli.

Maurras co wieczór wystrzeliwał olśniewające rakiety dialektyczne na cześć Kérillisa lub Buré. Ale jego sztuka służyła mniej pokojowi niż spokojne, praktyczne i wielkie oświadczenie. Maurras rozróżnił długość kolumny między kapitulacją a negocjacjami. Szybko jednak dodał, że Monachium nie ma powodów do dumy.

Nieroztropny wniosek: lepiej byłoby wykrzyczeć z całych sił naszą radość, że Monachium ocaliło pokój i ojczyznę, aby zagłuszyć głos naszych wrogów naszym okrzykiem radości.

Łatwo było przewidzieć, że kampania podżegania do wojny będzie odgrywać ten temat w każdym tonie: hitleryzm obrońców pokoju, bezkrytycznie przekształconych w sługi Niemiec. Była to najprostsza, najgłupsza i najbardziej bezczelna formuła, czyli najlepsza do takiego zastosowania. Opiekunowie tłumu, którzy to wymyślili, dobrze o tym wiedzieli. Okropność oszczerstw ich nie zawstydziła. Nie miało znaczenia, że ​​byliśmy nieomylnymi i niespokojnymi prorokami restauracji wojskowych Niemiec, że przez lata głosiliśmy opór germanizmowi. Plebs i imbecyle zignorowali to. Pamiętali tylko, że w czasach Briandyzmu nazywano nas agentami handlarzy armatami. Agent handlarzy armatami w naturalny sposób staje się człowiekiem Hitlera, który produkuje największe armaty na świecie. Otóż ​​to. Tworzy nawet wspaniały obraz Epinal.

Chciałem, żebyśmy w Je Suis Partout objęli prowadzenie. Nie było nic łatwiejszego niż przerwanie działań poprzez zdemaskowanie planu wroga, którego wszystkie szczegóły znaliśmy. Poświęciłem jej jedną z naszych konferencji w Lyonie, gdzie zachwyciliśmy naszą publiczność. Nie mogłem dalej popychać tej małej wojny zapobiegawczej. Być może moi przyjaciele uznali ten manewr za zbyt niebezpieczny. Zbyt bardzo lubiliśmy politykę, podziwiając siłę wielkich środków w innych, ale wzdrygając się przed ich wulgarnością i monotonią, jeśli chodzi o wprowadzanie ich w życie. W omawianym przypadku musielibyśmy bezustannie krzyczeć, aż przeciwnikowi połamano uszy i zakrywać jego oszczerstwa naszą wrzaskiem.

Nacjonalistyczna kampania hitlerowska ugryzła nas, ponieważ byliśmy czyści i patriotyczni. Jednak tę sprawiedliwość zawdzięczam dwóm, trzem przyjaciołom i jestem to winien także sobie: wcale nie czuliśmy się zawstydzeni, mówiąc wszystkim, że patriotyzm mylony z punktem honoru wydawał nam się obrzydliwy i głupi, że bardzo kochaliśmy wojsko bohaterami lub, prościej, dobrymi żołnierzami, ale jeśli chodzi o nas, naszym obowiązkiem było rozwinięcie patriotyzmu tak przejrzystego i dalekowzrocznego, jak to możliwe, i aby ten patriotyzm nakazywał pokój dla Francji na zawsze, bez względu na cenę.

Czy byliśmy „faszystami monachijskimi”? Ale idealnie, panowie! I Bogu by tak było zawsze i do końca. Przez jeden dzień dobrze się dogadywaliśmy z panem Hitlerem. Czy skoro ten pierwszy krok został zrobiony, nie moglibyśmy zgodzić się na dziesięć lat? Jeśli antyfaszystów wzburzyła taka gorączka, to czy nie dlatego, że przeraził ich ten pierwszy krok, że już wyobrażali sobie Francję, która w końcu przed nimi ucieknie, wybierając jedyną dla niej dobrą, to znaczy fatalną dla nich drogę, bo ich prebendy, ich sekty, ich religia? Czy byliśmy oburzeni porażką w Monachium? Myśleliśmy, podobnie jak żołnierz Drewnianych Krzyży, że to zwycięstwo, bo nasz kraj wyszedł żywy. Opłakiwaliśmy straty tego słynnego dnia. Policzyliśmy zyski. Kraj zyskał czas na odbudowę. Właśnie odbył wspaniałą wycieczkę do tych nieszczęsnych Czech, przez co od miesięcy nie oddychaliśmy. Uwolnił się, na ile mógł, ale jednocześnie uwolnił się od najbardziej kompromisowych ze swoich zobowiązań. Czy to nie była bardzo dobra polityka? Ale kto zabrał środki na zrobienie kolejnego? Byliśmy niezmiernie dumni, że jesteśmy za tą polityką, bo bardziej chwalebnie jest chcieć dobra ojczyzny pomimo skandalów, obelg, głupoty publicznej, niż za zgodą całego omdlałego narodu.

Ale nie mogliśmy żądać od wszystkich naszych towarzyszy takiego znieczulenia poczucia własnej wartości. Nie mogliśmy zabronić im oczyszczenia się z zarzutów, przedstawienia w należytej formie sprzeciwu wobec oskarżenia ich obelżywych. Była to klasyczna słabość tłumu uczciwych ludzi z naszego regionu, chcących wykazać się dobrą wolą i logiką przed upartymi oszustami i szaleńcami. Dlatego byliśmy świadkami pojawienia się kontrowersji w Monachium, gdzie szanse na lojalność były tak samo nikłe, jak przed masońskimi śledczymi z 6 lutego.

Wszyscy obywatele również wywodzili się z antygermanizmu. Zapewnienie takiego alibi w takiej debacie było dla nich zbyt kuszące. Ich wrogowie starali się nie zwracać na to najmniejszej uwagi i wręcz przeciwnie, podwoili swoje ciosy. W ten sposób łotr zmanipulował elitę francuskiego zdrowego rozsądku według swojej woli.

Trzeba powiedzieć, że Włochy, rozpoczynając zdobywanie Nicei, Korsyki i Sabaudii kilka tygodni po Monachium, wcale nie ułatwiły zadania zagorzałym zwolennikom francuskiego faszyzmu i faszystowskiego pokoju. Nasza mała grupa Je Suis Partout do tego czasu wspierała wielki, podżegający do wojny kontratak judeo, zjednoczeni ramię w ramię. Ale po raz pierwszy od trzech lat zaczęła się nasza zadziwiająca harmonia. Włoskie demonstracje dotknęły mnie jak obraza bliskiego przyjaciela, co było wszędzie chwalone. Dzielenie się tym z publicznością nie wydawało mi się konieczne. Robert Brasillach, wówczas zadziwiająco stanowczy, i ja starałem się powtarzać: „linia”, bardziej niż kiedykolwiek „linia”, trzymajmy się „linii faszystowskiej”. Stawało się jednak jasne, że niektórzy z naszych najlepszych przyjaciół zaczęli uważać nasz upór za oburzający. Wydarzenie to pokazało nam, że byli wśród nas naiwni wierzący, których wiara nie znosiła rozczarowań, ale też nerwowi dyletanci, kapryśni inteligentni ludzie, którzy za pierwszym razem porzucili nową doktrynę. Gaxotte, rozczarowany Rzymem, załatwił sobie sprawę na górze naszej gazety, zamieszczając drwiący i paskudny artykuł. Walczyłem najlepiej, jak mogłem, pokonałem punkt zjednoczenia rozproszonych prawd podstawowych: „Czy powinniśmy zaprzeczyć doktrynie, którą sami uznaliśmy, ze wszystkimi jej konsekwencjami? Czy nasz kraj zachował, tak czy nie, kapitałowy udział w opiece nad Włochami? „W tej kłótni wolałbym rozsądnego i spokojnego mężczyznę. Ale znaleźliśmy tylko obrażone małe kobietki, machające pazurami i przenikliwe krzyki.

W ten sposób widzieliśmy w domu, w jedynej „faszystowskiej” gazecie we Francji, trzydziestoletnich chłopców, którzy przyszli powiedzieć: „Przecież istnieje tylko jedna zręczna i znośna polityka: jest to radykalny socjalizm. To naturalna polityka Francuzów”.

W międzyczasie Ribbentrop i Bonnet próbowali zainicjować rozmowy francusko-niemieckie, ale wkrótce ponieśli porażkę pod wyciem wyznawców religii wojennej.

Nie byliśmy już w stanie poważnie opowiadać się po żadnej ze stron. Podżeganie do wojny miało teraz nad nami przewagę w zakresie inicjatywy i strategicznej wolności. Ograniczyliśmy się do pokazywania jego ciosów. Dotarliśmy do kresu naszej śmiałości. Wydawało się, że dalsze kompromitowanie się nie jest już możliwe.

Maurras ze swojej strony wyciągnął akta „dwulicowości Boche’a” ze stosów sproszkowanych papierów. Wygłaszał wyniosłe wykłady nieszczęsnemu Bonnetowi, a od czasu Locarno za Renem pojawiały się jedynie nieistotne wiadomości.

Nie chciał walczyć z Niemcami, ale nie tolerował, aby jeden z jego ministrów przybył na naszą ziemię. Niesamowita koncepcja dyplomacji! A kiedy będziesz francuskim ministrem, idź i rządź z prasą nieokiełznaną takimi nastrojami!

Mała wędrowna jurta o imieniu Grynzpan właśnie zamordowała młodego dyplomatę ambasady Niemiec. Nasz przyjaciel Darquier de Pellepoix, radny 17. dzielnicy, bardzo sympatyczny ryzykant, założyciel Zgromadzenia Żydowskiego i podżegacz prasowy, La France Enchainée, uznał za eleganckie złożenie korony na trumnie. Action Française wydała głośne okrzyki i prawie pod pręgierzem Darquiera. Mieszkańcy domu chętnie oświadczyli: „Bez względu na to, czy zabił go Żyd, czy nie, to i tak o jednego Fritza mniej. ”

Prawie wszyscy w Je Suis Partout byli lub byli współpracownikami Action Française. Chcąc nie chcąc, pozostaliśmy przywiązani do jego wozu. Znaliśmy aż za dobrze historię jego niezliczonych wyrzutków, bezlitosną agresję, z jaką ich ścigał, zaniedbane spojrzenia, które żałośnie ciągnęli za sobą.

Nie było na prawicy pióra, które jednym słowem poparłoby ostatnią i jedyną nadzieję na trwały pokój, oparty na porozumieniu między Francją a Niemcami, pokoju, który, niestety! nie miał już odwagi wymówić swojego imienia.

Uciekłem od tych niedoli, zamykając się w domu dzień i noc, z moimi żydowskimi dokumentami. Zrobiłem nowy numer specjalny, Żydzi i Francja. Z rozkoszą zanurzyłem się w odwiecznej historii ich udręk. Widziałem jeszcze lepiej, jak niezwykła i nowa była ich moc wśród nas. Te sześćdziesiąt czy osiemdziesiąt lat pozostawiło w długim ciągu wieków życia francuskiego ślad zaskakującego błędu. Aby to nieco później wyjaśnić i uczynić wiarygodnym, musielibyśmy długo i z trudem wrócić do zawiłych przyczyn, które spowodowały takie zaćmienie naszych umysłów, uśpienie tak żywego instynktu we krwi.

Zostawiłem swoje papiery i książki. Wracałem przez Paryż. Znalazłem tam, wszędzie widoczne, najbardziej bezczelne oznaki żydowskiej suwerenności. Żydzi smakowali wszelkie rozkosze, ciało, zemstę, dumę, władzę. Spali z naszymi najpiękniejszymi dziewczynami. Powiesili w swoich domach najpiękniejsze obrazy naszych największych malarzy. Wypoczywali w naszych najpiękniejszych zamkach. Można je było skubać, chwalić, pieścić. Najmniejszy władca ich plemienia miał na swoim dworze dziesięciu bazgrołów, którzy śpiewali jego pochwały. Trzymali w rękach nasze banki, tytuły naszej burżuazji, ziemie i zwierzęta naszych chłopów. Mieszali mózgi naszych obywateli do woli, poprzez prasę i filmy. Ich gazety zawsze były najczytelniejsze, nie było już kina, które by do nich nie należało. Mieli swoich ministrów na szczycie stanu. Od góry do dołu reżimu, we wszystkich sprawach, na wszystkich skrzyżowaniach życia francuskiego, w sprawach gospodarczych, politycznych i duchowych, wysłano emisariusza swojej rasy, gotowego wstrzymać płacenia dziesięciny, aby podtrzymać weto i rozkazy Izraela. Sam Kościół zaoferował im swój sojusz i pożyczył im swoją broń. Mieli pełną swobodę w zasypywaniu swoich wrogów błotem i odmową, zwalając na nich najbardziej śmiercionośne podejrzenia. Wkrótce będą mogli ich zakneblować. Za słowo, które drażniłoby ich uszy, oznaczałoby, że lekkomyślny chrześcijanin, który je wypowiedział, zostałby wytropiony, osądzony, uwięziony i zrujnowany.

Ale wobec świateł i błyszczącego złota żydowskiego Paryża z cichą pewnością myślałem o wiecznym i nieuniknionym exodusie. Kiedy szedłem Polami Elizejskimi, gdzie tarzali się w pięknych ramionach swoich chrześcijańskich niewolników, odtworzyłem w głowie całą serię nieprzejednanych edyktów, które naznaczyły historię Francji dla Żydów. Widziałem, od Philippe'a le Bela do Ludwika XVI, jak rozwijał się długi bieg owocnych stuleci, w których mój kraj nigdy nie przestał się rozwijać, gdzie był najpotężniejszy na świecie i gdzie żył bez Żydów, gdzie obdarty Żyd, zagubiony w przygodach na ziemiach królestwa, przy wejściu na mosty płaci się taką samą opłatę jak za świnię.

Żydzi właśnie osiągnęli największą władzę, o jakiej kiedykolwiek marzyli, po stu pięćdziesięciu latach krwawych przez najciemniejsze i najbardziej mordercze wojny i rewolucje, zhańbionych przez najdziksze i najbardziej śmiercionośne chimery, najbardziej okrutne formy tyranii, jakie widział świat niewątpliwie znany od zawsze. Żyd, starożytny łupieżca zmarłych, swój największy majątek mógł osiągnąć dopiero w czasie, gdy piętrzyły się takie masowe groby ludzkie. Rangę księcia i przywódcy mógł zdobyć jedynie w czasach, gdy głowy zagubione w iluzji zapomniały o całej rzeczywistości. Potrzebny był szalony dogmat o równości ludzi, aby móc ponownie wkraść się między nas, podarając swoje paszporty hańby, aby ten pasożyt, ten oszukańczy włóczęga, mógł uzurpować sobie wszystkie prawa naszego ludu pracującego. , w załączeniu przez tysiąclecia na naszą ziemię. Żyd był powszechnym spekulantem demokracji. Ale ona wydawała się podobna do niego, jak on, rozwlekła, przebiegła, brudna, przebiegła, usypiająca miraże, lubiąca sztuczność, niezrównana w fałszerstwie i oszustwie, niezdolna do budowania, karmiona tymi samymi księgami i tymi samymi mitami, które on, wielbiąc od Marksa do Bluma, wszyscy mistrzowie nowej Kabały, podążający podobnie jak on za starą nadzieją na anarchię, która przekształci rodzaj ludzki. Jedyny reżim, który mógł wynieść Żyda tak wysoko, został zbudowany na piasku i kłamstwach, jak wszystkie dzieła Izraela. Identyfikując się z nim coraz bardziej każdego dnia, Żyd przyspieszył jego zgniliznę. Razem by się zawaliły. Robactwo nigdy nie będzie lepiej prosperować niż na drzewie, które wyssało z korzeniami i które wkrótce umrze. Ale kiedy drzewo umiera, szkodniki umierają wraz z nim.

Demokracja umierała. Nie minie dużo czasu, zanim Rothschildowie ponownie przejmą władzę.

Nie chciałem już słyszeć żadnych żydowskich pytań. Ona nie istniała. Albo, jak nam to przedstawiali, była to największa sztuczka Żydów, debata wywołana jej moralnymi szykanami w miejsce prawa, które tak szybko by zadecydowało. Był tylko problem chrześcijański. Pięćset tysięcy tchórzliwych Żydów, zagubionych wśród czterdziestu milionów Francuzów, mogło się utrzymać jedynie dzięki głupocie i sprzedajności chrześcijan. Status Żydów nie był kwestią etyki, ale zwykłego działania policji.

Nie było ani normalne, ani zdrowe, aby chrześcijanin ograniczał się do studiowania rasy niższej i egzotycznej, aby żyć w nieskończoność w ich intymności. Większość antysemitów wpadła w żydowską hiperbolę. Nie było już żadnego przedsięwzięcia, choćby nieproporcjonalnego, do którego nie według nich było zdolne żydostwo. Antysemityzm roił się od maniaków, ludzi z urojeniami, którzy postrzegali tysiąc Żydów jako jednego. Z dzikimi oczami ogłaszali niezwyciężoność tego maleńkiego ludu tchórzy i szaleńców, drżącego we wszystkich kończynach na sam widok pistoletu, zaledwie dwadzieścia milionów Hebrajczyków rozproszonych na czterech kontynentach, z których ponad połowa pozostawała w stagnacji w swoich gettach.

Cóż za przyjemny żart w porównaniu z wielkimi epokami Francji! Wyobraziłem sobie śmiech Rabelais'go i Ludwika XIV, słysząc takie uwagi. To, co wówczas było burleską, mogło stać się możliwe jedynie dzięki złagodzeniu. Wracaliśmy do dzieciństwa. Przed żydowską sową mieliśmy lęki i przesądy starych kobiet.

Pod najbardziej cywilizowanym Żydem, z wyglądu najbardziej francuskim, rozpoznałem szczepiącego się Hebrajczyka. Widzieć siebie ubranego w tak piękny angielski strój, miażdżącego tubylców swoim przepychem, małżeńskiego plującego swą żydowską spermą w najszlachetniejsze brzuchy francuskiego herbu, akademika takiego jak Racine i La Fontaine, ministra w Paryżu i Londynie, tu barona i lorda tam nisko, chroniony przez policję i prawa trzech największych imperiów świata, rozpieszczany przez Loże, Parlamenty i Kościoły, suwerenny arbiter Giełdy, Giełdy i Wall Street, syn plemion popadł w delirium. Cała żółć zgromadzona w starych gettach uderzyła mu do głowy. Nie chciał już tolerować ograniczeń swojej zemsty i władzy. Musiał zniewolić wszystko. Wystarczył jednak kij wymachiwany przez chrześcijanina, aby Cezar Jerozolimski uciekł z pełną szybkością.

Żydzi nie zdobyli niczego poza kradzieżą i korupcją. Im bardziej rozszerzali swoją moc, tym bardziej narastała zgnilizna. Aby podnieść budynek, musieli zburzyć wszystkie nasze stare fundamenty i ułożyć tam błoto i odpady. Upadek takiego pomnika był pewny. O ich bezsilności wobec jakiegokolwiek rządu powiedziano wystarczająco dużo. Gdyby Żydom udało się kupić cały świat – to był ich jedyny sposób na podbój – następnego dnia pogrążyłby się on w chaosie, w którym ci podludzie będą krzyczeć, a wkrótce zostali porwani i rozerwani na kawałki przez niewypowiedziane burze. Nie mogłem uwierzyć w tę apokalipsę. Izrael, na naszym kontynencie, został już zbyt dobrze pokonany.

Dla nas, Francuzów, niestety! pytanie pozostało bez odpowiedzi. Czy zdołalibyśmy na czas przepędzić tych architektów i murarzy katastrofy, czy też upadniemy w tym samym czasie, co ich wieża Babel?

Cóż za metafizyczny temat dla wierzącego chrześcijanina, ta wieczna porażka karząca przez wszystkie wieki rasę, która zabiła Boga! Ale w roku 39 takie idee przyszły tylko do niewierzących. Pobożni katolicy byli w pełnym rozkwicie. Nasi teolodzy nosili bajkę na ornacie. Jeśli Żydzi chcieli wszystko zburzyć, to było to posłuszni swojemu opatrznościowemu powołaniu. Izrael był corpus mysticum, niewiernym Kościołem, odrzuconym jako Kościół, lecz mimo to oczekiwanym od Oblubieńca. Zadaniem Izraela było „ziemskie aktywowanie mas świata”. Nie pozwalał mu zasnąć, dopóki nie będzie miał Boga, pobudził bieg historii. „Ecce vere Izraelita, in quo dolus non est”. Sam Pan Jezus dał świadectwo o prawdziwym Izraelu. Żydzi aż do śmierci umiłowali prawdę, pragnęli prawdy czystej, absolutnej, niedostępnej, ponieważ jest to Ten, którego imię jest niewysłowione. Diaspora była ziemską i zniszczoną odpowiednikiem katolickości Kościoła.

Judeolaters szukali swoich odniesień w tej istocie z błota i mułu, Léonie Bloyu, słynnym piórze, z pewnością jednym z najwspanialszych pamfleciarzy naszych listów, ale prawdziwym Żydzie przez adopcję przez oburzenie, nieskromność, bezczelność, destylacja nienawiści i brudu: „Historia Żydów blokuje historię rodzaju ludzkiego, jak grobla blokuje rzekę, aby podnieść jej poziom. ”

„Antysemityzm” – mówili – „był jedynie rodzajem zbiorowego nieudanego czynu lub substytutem niejasnej i nieświadomej pasji do antyklerykalizmu. Ponieważ bez względu na wszystko naród izraelski pozostał ludem kapłańskim. Zły Żyd był swego rodzaju złym księdzem, Bóg też nie chciał, żeby go ktoś dotykał. Prawdziwy Izraelita, na mocy niezniszczalnej obietnicy, nosił barwę Mesjasza. Jeśli świat nienawidził Żydów, to dlatego, że miał wrażenie, że zawsze będą mu w nadprzyrodzony sposób obcy”.

Ci ludzie niestrudzenie ukrywali swój seminaryjny i kulinarny dialekt. Wprowadzili ochrzczonych Żydów do pełnego konvivium chrześcijańskiego miasta. „Rozłożyli problem żydowski w czasie w sposób konstytucyjny” i poprzez „uwikłania jurysdykcyjne”.

Język kundli, ohydne wypróżnienia papki filozoficznej! Tych barbarzyńców i cuchnących kretynów można było postawić przed sądem jedynie za pomocą uderzających argumentów.

Jedynym pożytecznym zadaniem było przywrócenie naszemu narodowi tej rozkosznej pewności: zawsze wystarczał kapral i czterech ludzi, którzy prowadziliby nasze pięćset tysięcy jęczących i drżących Żydów na galery, kiedy tylko nam się to podobało.

Na własne oczy widzieliśmy nową rozbiórkę Świątyni, która nieprędko podniosłaby się z gruzów. Poważną rzeczą było to, że Żydzi zdecydowali się oddać pod jego straż wszystkich mężczyzn i kapralów Francji, aby ich wypatroszyć, aby ocalić jego skarby, i że byli nawet w naszym kraju chrześcijanie ze starego pokolenia, którzy oklaskiwali ten cel.

ROZDZIAŁ VI

W RAMACH „BRAKÓW FRANCUSKICH”

Kerillis, Buré, Elie Bois mieli kierowców i zamki. Po dziesięciu latach nieustannej pracy i trzech tysiącach przedmiotów za sobą, wciąż czekałam, aż będzie mnie stać na płaszcz, mały samochód, uzupełnienie moich mebli. Nadal bałam się przeprowadzki lub zaległości w rachunkach za gaz jak katastrofy finansowej. Brodziłem przez paryskie deszcze w płaszczu i znoszonych butach.

Tak jak się spodziewałem, sprzedałem mnie.

Drzwi prasy zamykały się jedna po drugiej wokół ofiar zarazy, takich jak ja.

Na początku 1939 roku musiałem bez entuzjazmu objąć stanowisko szefa informacji w Action Française. Jego sporadyczny pacyfizm, jego zasadniczy antysemityzm, zawsze i mimo wszystko, czyniły z niego jedyną gazetę codzienną w Paryżu, w której chłopak taki jak ja mógł pracować, nie odmawiając sobie zbyt wiele, w nadziei, że stanie się mniej lub bardziej przydatny. Zbyt długo jednak byłem jego współpracownikiem, aby mieć wiele złudzeń co do jego roli politycznej, a spektakl jego codzienności wkrótce pozbawił mnie tych, które do tej pory starałem się podtrzymywać.

Pełna historia Action Française i Port Royal wymagałaby tylu książek, cierpliwości i wnikliwości. Tutaj chcę po prostu zarysować kilka aspektów, które mieszczą się w ramach tej historii. Niektórzy niewątpliwie będą oburzeni tym rozdziałem. Skrupulatnie rozważyłem, co zawdzięczam Action Française w prawdzie i w błędzie, co mi pokazała, a co przede mną ukryła, co mi dała, a czego mi zabroniła. Biorąc wszystko pod uwagę, nie uważam, że powinienem być zmuszany do milczenia z wdzięczności. Action Française to jedna z tych wczorajszych firm, które przetrwały starannie pielęgnowane niejasności i dzięki temu nadal zachowały część swoich wpływów. Jeśli chcemy iść do przodu, musimy spłacić te stare kredyty hipoteczne. Wiele słabości francuskiego nacjonalizmu jest niewytłumaczalnych bez wglądu w Action Française. To, co powiem obiektywnie, będzie bardzo mało znaczące w porównaniu z dyskusjami, które toczą się na te same tematy od dwudziestu lat, w gronie bliskich Maurrasa, a nawet pod nosem mistrza, który, jak wiemy, jest głuchy.

Często spędzałem długie godziny w zbiorach AF sprzed 1914 roku. Była to gazeta niezrównana, niewątpliwie najpiękniejsza, jaka kiedykolwiek ukazała się w Paryżu. Wszystko było nowe: doktryna korporacji, przegląd prasy wymyślony przez Maurrasa, stanowczość stylu gazety codziennej, jej niezwykła różnorodność rejestrów, pomysłowe dokuczanie jej studentów. Gwałtowność języka tworzyła cudowne połączenie z gwałtownością myśli. W każdym numerze unosiła się nieodparta atmosfera młodości i radosnej śmiałości, ożywiająca zarówno teorię, jak i żarty Camelotów du Roi. Akcja Française przywróciła ideom narodowym urok ekologii i działalności wywrotowej.

Masakra na wojnie, w której doszło do tak wielu jego najlepszych bojowników, zapewniła mu chwalebną wymówkę. Straty te jednak zostały odrobione w 1924 r., kiedy udało jej się przemaszerować na Boul' Mich dziesięć tysięcy chłopców, aby żądać głowy masona z Sorbony, gdy we wioskach Alzacji sam bęben miejski ogłaszał zebrania swoich sekcji.

Przestraszyła Republikę. Ale zaczęła ją uspokajać, pozwalając jej zabijać swoich ludzi bez stawiania oporu. Wielu jego rozczarowanych byłych zwolenników słusznie datuje jego dekadencję na dzień, w którym dziewczyna z Berthon zdołała zamordować Plateau, jednego z jej najlepszych przywódców, w samym domu, nie dając się powiesić pięć minut później z balkonu. Jak głosi historia, Lucien Dubech odwrócił rewolwer od handlarza, który miał zastrzelić morderczynię, krzycząc: „Musimy wiedzieć, trzeba ją osądzić. „Zawsze strach przed krwią wśród tych, którzy mogą zwyciężyć jedynie krwią, zawsze ta absurdalna religia prawa. Obywatele, niezdolni do prawidłowego zabicia pospolitego szpiega z trzema paskami, nie mieli dość afery Dreyfusa. Potrzebowali tuzina. Wydawało się, że tylko potrafią żyć, jak stary Bridoye, z tych legalnych i niekończących się oszustw. Reżim musiał ich hojnie zapewniać: po aferze Berthona, aferze Philippe'a Daudeta. Za Philippe'em Daudetem, rue Damrémont, za rue Damrémont, Jean Guiraud. Potem szósty lutego, potem proces La Rocque. Na strzały z pistoletu, na ogień z karabinu maszynowego nie ma innej odpowiedzi niż niebieskie papiery i skargi na obcych. Wyczyny komorników w celu pomszczenia czterdziestu zwłok!

Action Française, ze swoimi odważnymi i bezprecedensowymi doktrynami, swoim rojalizmem, groźbami i proroctwami, niemal cieszyła się tajemnicą społeczeństwa okultystycznego. Miała dziwną fantazję, że chce sama wybierać parlamentarzystów w ramach programu wzywającego do zniesienia parlamentów, szaloną lekkomyślność atakowania w ten sposób demokracji na gruncie, gdzie jest ona naprawdę nie do pokonania, co podważa, sapait, gdzie manewruje jako była zadowolona.

Kampania wyborcza 1924 r. kosztowała Akcję Française nie tylko żałosną porażkę, ale przede wszystkim jej tajność. Mogła teraz organizować parady i wiece, hojnie pomnażając te tłumy na potrzeby swojego raportu następnego ranka: Republika przeprowadziła dokładny spis swoich wiernych przy urnach wyborczych. Krótko mówiąc, bardzo mało ludzi przy takim hałasie i ambicjach. Bez trudności zredukowalibyśmy te mieszadła. Pozostało tylko wybrać właściwą drogę.

Dwa lata później na prośbę Brianda demagog z tiarą Ratti, znany jako Pius XI, nałożył zakaz na Action Française, zabierając połowę jej zasobów i czytelników.

Oblężenie jej biur w 1927 r. w związku z aresztowaniem Léona Daudeta, rzucanie kałamarzy w głowy gliniarzy, rozmowy komitetów sterujących z prefektem policji na trzecim piętrze były według nich niczym innym jak wyczynem. samo słownictwo bohatera przygody, inwestycji Tarascona i dzielnego kapitana Bravidy, przywódcy „resisngce”.

Ucieczka Daudeta kilka miesięcy później była niewątpliwie doskonałym żartem, ale nie zrekompensowała takiej hańby, jaką był ojciec wtrącony do więzienia za chęć zdemaskowania zabójców swojego syna.

Na początku 1939 roku Jacques Bainville, którego cała inteligencja skłoniła do napisania Historii III RP bez ani słowa na temat kwestii żydowskiej, nie żył już od trzech lat. Drogi Léonie Daudecie nadal miał ogromny talent do malowania Victora Hugo zwijającego swoje śliczne pokojówki i z braku czego lepszego, oszukującego swoje dawne pragnienia, z miłością obmacując słowa. Ale Daudet, osłabiony i rozczarowany, nie był już liczony. Jacques Debecque, bardzo szlachetny i bardzo wolny duch, smakowity i bardzo rozsądny pułkownik Larpent, obaj ludzie o ogromnej wiedzy, ale wrócili ze wszystkiego, już dawno zrezygnowali ze swojej aktywnej roli. Cała Akcja Française opierała się na Maurrasie. To, czym się stała, co działo się tam każdego dnia, było już zrozumiałe tylko przez niego.

Przetrwanie gazety i jej zasługa zależały wyłącznie od geniuszu starego wojownika, od jego nienaruszonego zapału, nieustraszoności myśli i niestrudzonej dialektyki.

Ale każdego dnia swoimi rękami niszczył także ten twór całego swojego istnienia i tak to zrobił. W tym wyjątkowym przypadku konieczne są pewne dokładne szczegóły.

Każdego wieczoru Maurras przybywał około siódmej rano do swojego biura przy rue du Boccador, ogromnego i bogato udekorowanego odlewami i fotografiami rzeźb greckich, portretami z autografami, Barrèsem, rodziną królewską, Mussolinim na honorowym miejscu, zastępem absurdalne i naiwne podstawki od nie wiadomo jakich wielbicieli, jarmarkowe bibeloty, lalki-fetysze, wizerunki komunijne, małe porcelanowe króliczki.

Wysoki, masywny, zarośnięty brodą, kłusujący na długich, miękkich nogach, Maurice Pujo, redaktor naczelny, który wyznaczał jego życie życiem Maurrasa, wyprzedził go najwyżej o kilka minut. Pujo, który wstał z łóżka, nie tracąc czasu, ofiarował sobie w zaciszu swego gabinetu małą porcję snu.

Maurras zamykał się w towarzystwie różnych gości. Były to przede wszystkim, jak to potwierdzały gazety powtarzające się echem lewicy, oddziały wdów, które miały prawdziwy abonament na te sesje, markizy repertuarowe, o których nie wyobrażaliśmy sobie, że mogą jeszcze istnieć. , lub te szalone starsze kobiety, upierzone i pomalowane jak ary, które zawsze będą krążyć wokół ludzi posiadających wiedzę akademicką. Jedna z najsłynniejszych „młodych dziewcząt” rojalistów, pięćdziesięciopięcioletnia dziewica o garbowanej skórze i wąsach, zwana M-lle de Montdragon czy jakoś tak, przyszła powiedzieć o tym Mistrzowi na początku Front Ludowy: „Komuniści przygotowują wielki zamach stanu. Mają składy broni w wielu domach. Oznaczyli je, rysując na drzwiach broni. Widzisz, wziąłem model. „I wystawiła, starannie uniesiona swą cnotliwą ręką, wspaniały i klasyczny braquemart ścienny wraz z wisiorkami. Anegdotę mogę potwierdzić przez dziesięciu świadków, którym młoda dama jako pierwsza zwierzyła się ze swojego strasznego odkrycia.

Maurras, nękany pracą partii i gazety codziennej, zaczynając dzień z niewiarygodnym opóźnieniem, tracił w ten sposób dwie godziny, a czasem

nie zbieram już poważnie plotek z salonów Faubourg Saint-Germain, które już za Ludwika Filipa cuchnęły stęchlizną, z rechotów starożytnych szaleńców z bezwstydną niedyskrecją, zasięgających opinii księcia rozsądku na temat poglądów politycznych nowego wikariusza Świętego Franciszka-Xaviera, ukazujący niefortunne liberalne skłonności, jakie miała pewna hrabina, i którego przenikliwy głos kakadu rozmawiającej z głuchą osobą rozbrzmiewał na drugim końcu domu.

Tymczasem nieszczęsny redaktor odpowiedzialny za przesyłanie Maurrasowi kopii lub sugestii do dzisiejszego numeru brał narkotyki pod drzwiami, myśląc o przekleństwach redaktora strony, który miał go witać w drukarni. Nierzadko zdarzało się, że u jego boku luminarz przemysłu czy prasy, wybitny cudzoziemiec, czekał na audiencję, o którą zabiegał od ośmiu dni.

Co kwadrans sekretarz Maurrasa telefonował do jakiejś pani domu w Les Invalides lub Auteuil, która miała czelność obiecać kolację z Mistrzem kilkunastu damom, wyższym oficerom i katolickim finansistom. Od wpół do dziewiątej pan Maurras poprosił, aby zasiedli do stołu bez niego. Około dziesiątej wyszedł na swoje miejsce na kolację.

Zawsze poprzedzany w odległości dziesięciu minut przez swego kuriera Pujo, Maurras pojawiał się około północy w drukarni na rue Montmartre. W czasie, gdy drukowano wszystkie gazety Paryża i Francji, dwaj mistrzowie Action Française rozpoczęli swoje zadania jako dyrektor i redaktor naczelny. Każda ze stron była zaangażowana w grę związaną z wydarzeniami dnia. Ta lektura wywarła nieomylny wpływ na Pujo. Przed piątą kolumną pokiwał głową i zasnął z nosem na szóstej. Maurras utrzymał wynik do końca pensum. Miał jednak na celu natychmiastową drzemkę, którą natychmiast zrobił, odchylając się na krześle.

Około pierwszej w nocy jego kierowca, jeden z korektorów lub ja byliśmy odpowiedzialni za energiczne potrząsanie nim. Swoimi pięknymi, poważnymi i przenikliwymi oczami, koloru morskiej wody, spojrzał na zegar. W tym czasie cała drukowana gazeta w Paryżu toczyła się ciężarówkami Hachette w kierunku stacji lub bram. Maurras w końcu raczył zająć się swoim codziennym artykułem.

Za każdym razem podziwiałem ten moment z tym samym zaskoczeniem. Jak wierni słudzy czuwający nad odpoczynkiem swego pana, wyczekujący jego pierwszego gestu, wszystkie myśli cudownego starca zebrały się, czujne i niezliczone, w drugiej chwili zbudził się z najbardziej przytłaczającego snu.

Jego dłoń przywiązana do obsadki do dwupensowego długopisu galopowała i latała, ale niezależnie od tego, jak szybka była, natychmiast została wyprzedzona przez potok argumentów. Od drugiej strony prześledziła jedynie wyniosłe i tajemnicze arabeski. I tam było, prześwietlone błyskawicami, pocięte inicjałami oznaczającymi albo Francję, albo tartinę, siedemdziesiąt i osiemdziesiąt stron wyrwanych jedna po drugiej ze szkolnego zeszytu.

Oddany kryptolog po sześćdziesiątce, pretendujący do tytułu „rycerza”, robiąc sobie twarz Henryka IV w szarym płaszczu, wyjątkowo próżny w swoim talencie znawcy hieroglifów mauretańskich, jedynym, który kiedykolwiek tkwił w jego mózgu , przyjrzał się szczegółowo temu majestatycznemu rebusowi i podyktował go słowo po słowie najlepszym z naszych linotypistów.

Około trzeciej nad ranem w wyniku tej piekielnej operacji powstało kilkanaście ołowianych kolumn.

Wtedy zaczął się wielki dramat poprawek. Według niezmiennego obrzędu na „marmurze” ułożono lampę, kałamarz i ryzę białego papieru.

Maurras stawał przed tym zaimprowizowanym biurkiem, otoczony swoimi próbami, i burzył swój pierwszy szkic niczym Balzac, przewracając akapity, dodając, skreślając, przeklinając i stemplując każdą literówkę. Tę drugą wersję, ledwo wyprostowaną, od razu spotkał ten sam los. Trzy lub cztery serie testów nie zawsze wyczerpały jego geniusz do wymazania.

Od dawna fotografowie, rotatywiści, kierowcy kurierzy chrapią na każdym kroku, a sen jest tym spokojniejszy, że płacą im za to podwójną stawkę za noc.

Wreszcie około piątej po południu Maurras niechętnie porzucił swoją prozę, którą najczęściej sprowadzał do pierwszej wersji. Wracał na górę krokiem, który był tylko trochę cięższy, a jego schody były pokryte atramentowymi gwiazdami i poplamione graffiti. Wrócił do swojego biura, mefitycznego legowiska, którego trzy czwarte było zablokowane przez zapadnięty sen Pujo. Zaczął wtedy papierować w nieskończoność na siedmiu lub ośmiu metrach sześciennych broszur z zakurzonymi uszami, czasopism czarnych od kurzu, pożółkłych gazet, a przede wszystkim gigantycznych kopert, wypchanych notatkami, starymi listami, wycinkami, co robiło bałagan na jego stole. ogromny wał, ledwo pozostawiający wąską niszę, w której mógł umieścić swój notatnik, a jego dłoń, która oblegała sąsiednie stoły, wspinała się chwiejnymi stosami ku sufitowi. Jedna z tych gór się zapadała, lawina ominęła Pujo, który chrząknął głucho pod nosem. Maurras przeklinał, wołał o pomoc, w końcu znalazł upragnioną kartkę papieru w kieszeni swojej starej czarnej marynarki. Uspokoił się, strzygł frędzle wytartych rękawów, wrócił w poszukiwaniu wierszy Raymonda de La Tailhède lub Moréasa, ziewnął trochę, po czym zajął się korespondencją: dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści listów, najczęściej prawdziwych okładek, potężną objętość i której oszołomieni lub spanikowani odbiorcy całymi dniami przeszukiwali Paryż w poszukiwaniu tłumacza, rozszyfrowując dwie linijki przy pomocy wtajemniczonego, trzy przymiotniki przy pomocy „innego, a czasem wcale”.

Pujo w końcu zaczął prychać na swoim miejscu, przetarł oczy, zapadł w kolejną drzemkę, obudził się na dobre, zaczął z kolei jakiś list, nabazgrał dziesięć słów, przekreślił pięć, wszedł przed pięcioma innymi w nierozerwalną medytację, po czym zmęczony walką, przywitał się z woźnicą i do wieczora poszedł schować się w pościeli.

Około siódmej rano, na początku swojej kariery, najczęściej o ósmej, czasem o dziesiątej lub jedenastej, Maurras z kolei opuszczał obóz i kładł się do łóżka, z bystrymi stopami i bystrymi oczami, po tej nocy czuwania w brudnej stołówce zatrutej przez opary ołowiu.

Maurras mieszkał przez wiele lat przy Rue de Verneuil, aż zalew książek i papierów wdarł się nawet do jego łóżka. Zamknął ten bałagan na klucz i wyemigrował na Rue de Bourgogne. Drzwi do niej były tam dostępne dla wszystkich odwiedzających. Niektórzy posłańcy, dla których mimo wszystko konieczne było otwarcie, przynieśli zaskakujące opisy. Do Mistrza przedostaliśmy się pomiędzy okopami książek i akt piętrzącymi się od podłogi do sufitu, deptaliśmy stosy papierów. Odkrycie dokumentu wśród tych warstw było kwestią geologii.

Przez długi czas ludzie w restauracjach 7. dzielnicy nie byli już zaskoczeni widokiem Maurrasa, który około czwartej po południu przybył w podmuchu wiatru, z agresywną laską i obładowany gazetami niczym handlarz. Do lunchu zasiadł na środku opuszczonej sali i z wielkim zdziwieniem zobaczył w menu przekreślone najlepsze dania obiadowe. Potem ponownie pogrążył się w tajemniczych zadaniach. O siódmej lub ósmej wieczorem, rue du Boccador, powrócił wreszcie do cyklu swoich osobliwych dni.

Ile razy w ciągu jedenastu lat słyszałem, że gazeta ponosi koszty słynnych opóźnień Maurrasa? Nie mówiąc już o utracie zarobków, rachunek za ołów, za godziny pracy, za kary kurierskie Hachette, wynosił co najmniej trzy tysiące franków za noc. Maurras przyjmował jedynie pensję małego reportera. Ale rok po roku kosztowało to milion, a ten słynny milion Action Française, o który wiecznie błagano, zawsze otrzymywano, natychmiast się stopił. Maurras już od dawna rezerwował dla siebie wyłączną troskę o żebranie o te roztocza, z zimną krwią podniesione do wysokości pierwszego z obowiązków narodowych.

Gdyby to był tylko milion! Ale Action Française, tęskniąca za każdym razem do prowincjonalnych brokerów, docierająca często do kiosków na bulwarach w południe, a wieczorem, gdy nie było to następnego dnia, do swoich abonentów w Auteuil czy Montparnasse, stała się dziennikiem widmem. Dziesięć razy, w związku z aferą Philippe'a Daudeta, z okazji szóstego lutego, z powodu włoskich sankcji, ze względu na strajki Bluma, doświadczył niezwykłych zbiegów okoliczności, pięciokrotnie, sekstując swój nakład pod wpływem energicznej kampanii, gwałtownie uderzając w pięćset tysięcy liczb. Za każdym razem niepoprawna mania Maurrasa traciła impet, powodując powrót do pamiętnych sześćdziesięciu tysięcy egzemplarzy. Dodam, że w gazecie składającej się z dwóch lub trzech kartek ogromna powierzchnia zmonopolizowana przez Maurrasa nie pozostawiała prawie miejsca na bardziej dostępne pastwiska dla projektów, które mogłyby pozyskać nas, czytelników spoza kręgu entuzjastów i stałych bywalców. Było to potępienie wszelkich wysiłków i samej partii.

Osoby zaznajomione z Maurrasem często zastanawiały się nad możliwymi przyczynami takiego błędu. Ci, którzy znali go najlepiej, zawsze mówili o jego dumie. Maurras był bardzo głęboko przepojony swoim geniuszem i nie mniej słuszną pogardą dla całego ludzkiego stada. Zawsze wierzył tylko w siłę swoich pomysłów. Poddał wszystko wokół siebie wyjątkowym warunkom ich rozwoju. Pewien wielki projektant potrzebował jedwabnych szlafroków, satynowego wystroju, żeby móc swobodnie pisać, dla tego strumienie kawy, dla tamtego łóżko, zamknięte okiennice, pokój wyłożony korkiem. Maurras, podobnie jak wielu pisarzy, zachował stare studenckie sztuczki, wzmocnione obyczajami dziennikarskimi i nieprzewidzianymi harmonogramami, które tak chętnie przyjmujemy w tym zawodzie. Poczuł ten wstręt do czystej kartki, którą zna większość niewolników pióra, a która każe odkładać nieuniknioną pracę do chwili, gdy przyciśnie ją konieczność. Uwielbiał noc, która w wielu karnacjach sprzyja i przyspiesza pracę umysłu. Nigdy nie poświęcił się w najmniejszym stopniu dla wygody swojej myśli.

Dla rozwoju dzieła czysto osobistego ta bezkompromisowość byłaby wspaniała. Wielu z nas, wiedząc wszystko, co się z tym wiąże, nie mogło powstrzymać się od podziwu dla życia siedemdziesięcioletniej bohemy, całkowicie pochłoniętej myślami. Porównałem go z jego malowniczą, szlachetną biedą, do obrzędów, do pogoni za pieniędzmi, do eleganckich garniturów administratorów, do harmonogramów kapitanów przemysłu, które wypełniały tygodnie i lata tak wielu znamienitych literatów. Wśród tych mieszczan niezwykła moralność naszego pana wyróżniała wielkiego człowieka. Z lampą palącą się aż do świtu, ruiną biura, niestrudzenie przeciążonymi testami, Maurras, gdyby pracował sam, dałby nam toniczny przykład istnienia à la Balzac, à la Wagner, jak Rembrandt i w na więcej niż jeden sposób rzeczywiście pozostawi jego obraz. Ale ten wspaniały egoizm stał się nieszczęściem w zbiorowym przedsięwzięciu.

Stary lew z Martigues, podobnie jak lew z Bayreuth, mógłby z dumą powtórzyć: „Świat jest mi winien to, czego potrzebuję”. Nieszczęście polegało na tym, że miał tak wielką potrzebę zbudowania swojego wewnętrznego zamku, gazety, zgromadzenia ludzi, wszystkich nadziei, które budził i niszczył. Jeśli wprowadzimy tę walkę w codzienny tryb życia obywatelskiego, to po to, by odebrać nam sukces. Sukces ten wymagał nawrócenia jak największej liczby osób na doktrynę Maurrasa. Jednak Maurras nie zawahał się stracić stu tysięcy możliwych członków, zniechęcić dziesięciu tysięcy przekonanych ludzi, aby doprowadzić myśl do perfekcji.

Nikt nie będzie bardziej celebrował tej akcji i nie miał do niej bardziej niejasnego stosunku, składającego się zarówno z pogardy, jak i zażenowania. Akcja była nieodzowną figurą w jego retoryce, według jego uznania dostatecznie przeniesiona na rzeczywistość przez mniej lub bardziej sztuczne zamieszanie prozelitów.

Jego były uczeń, historyk sztuki Louis Dimier, przeanalizował to lepiej niż kiedykolwiek w swego rodzaju zignorowanym arcydziele: „Twenty Years of Action Française”:

„Demonstracja” – powiedział o Maurrasie – „oczarowała go. Skutkowało to służeniem pasji intelektualnej dominacji, która była w nim najsilniejsza i która była wielką siłą napędową jego istnienia. Jednocześnie zaspokajał potrzebę aktywności umysłu, której inne zastosowania nie wystarczały...

„Miał tak silną siłę sugestii i tak wyostrzony zmysł polityczny, że przedstawiał nam swoje wynalazki i wierzyliśmy, że dotykamy przedmiotu. Dla niego był to tylko obraz, którym karmił swoją wyobraźnię i czarował swoją melancholię. Nie miał żadnych prawdziwych zmartwień ani organicznej potrzeby wprowadzania tego w życie. Filozof Hume nazwał niepokój uczuciem użądlenia odczuwanego przez człowieka w jego maszynie, które – choć rozsądek podpowiada – w rzeczywistości zmusza go do działania. Maurrasowi brakowało tej troski lub, jeśli wolisz, miał ją jedynie zademonstrować. Był zadowolony, demonstracja zakończona. Kiedy już sporządzono jego plan odnowy, wystarczyło, aby jego myśli zostały w nim umieszczone i stamtąd mogły rozkazywać innym.

„Utworzenie monarchii dla niego właśnie tym było. Jego doktryna głosiła więcej, ale jego instynkt nie szedł dalej.

Te wersety i wszystkie towarzyszące im strony były niewątpliwie zbyt przenikliwe, zbyt obciążone prawdą, aby można je było stosować w przybliżeniu, w szybkich potyczkach polemicznych. O ile mi wiadomo, żaden przeciwnik nie zrobił takiego użytku, jakiego można by się po nim spodziewać.

Jest jeszcze jedna cecha Maurrasa, której Dimier nie zauważył tak wyraźnie: uparta odmowa, przypominająca unik, stawienia czoła najmniej nieuniknionej rzeczywistości. W ten sposób Maurras często dołączał do jeźdźców chimer, których tak zawzięcie ścigał. Ale wrócę do tego później, podając zaskakujące przykłady na poparcie tej tezy.

Raz na zawsze przekonałem się, że Action Française jest jedynie wsparciem wybitnego i pod wieloma względami godnego podziwu ducha, którego pozytywna rola jednak w żaden sposób nie uzasadnia takiej inscenizacji. To uczucie rozprzestrzeniło się po całym domu. Wszystko tam emanowało oszczerstwem i znużeniem.

Przykład Maurrasa doprowadził do ogólnego złego zarządzania i nieostrożności. Do jego miliona dodano kilka innych milionów, wtrąconych do nieszczelnych beczek najbardziej próżnej propagandy, kilkunastu kompanii równie sterylnych, co nienasyconych, tuczących batalion wyrachowanych urzędników państwowych. Action Française wlokła się za nim niczym szabrownik z hazardu, stale rosnąca sterta długów, oszukiwana dzięki naiwności bigoteryjnego starego rentiera. Jego ekstrawagancki budżet podsycał przez cały rok wściekłą i znakomicie żołnierską werwę dwóch lub trzech bystrych i zadziornych weteranów tego żartu, według ich ulubionego słowa, a wszyscy z lojalnością, której nic nie było w stanie zachwiać. Jeden z nich powiedział o Pujo: „Śpi dwadzieścia godzin na dobę, a przebudzenie zajmuje mu cztery godziny”. W celińskim i niewyczerpanym monologu pokazał, że jeśli nie można zaprowadzić porządku w gazecie, to jest się w złej sytuacji, by ubiegać się o administrację Francji.

W nieskończoność rozmyślaliśmy o popełnionych błędach, straconych szansach, truizmach znanych w tym miejscu: mikrokosmos Action Française wszystkich demokracji, niosący każdą skazę na odwrót, - chaos finansowy, przechwałki, bezwładność, biurokracja - jak ci lekarze tonący w do opisywanych przez nich wypaczeń, przejęcie władzy wyobrażane sobie jako nadejście najbardziej farsowej anarchii, jaką mogła zaznać Francja, niemożność przetrwania takiej gazety w Maurras. Stary doktryner rzeczywiście wykazał się szczególną determinacją, aby stworzyć wokół siebie pustkę. Ile razy słyszałem podsumowania długiej listy wykluczonych, talentów, które Action Française zniechęciła, biorąc pod uwagę niezrównaną kadrę redakcyjną, którą by zapewniła! Maurras, zagorzały apologeta ciągłości, odmówił przyjęcia następcy i systematycznie wykluczał każdego kandydata do dziedziczenia. Natomiast jego pewność siebie trafiała bezbłędnie do najbardziej bezsensownych lub szkodliwych postaci, bandy nieudaczników, pochlebców, a nawet prawdziwych łajdaków ze szkaplerzami. Georgesowi Calzantowi, wstrętnemu bąkowi, powierzono Dzielnicę Łacińską piętnaście lat wcześniej, kiedy było tam piętnaście tysięcy monarchistów. Jego chamstwo, gafy, donosy spisały się tak dobrze, że w przededniu wojny nie znaliśmy stu uczniów, którzy pozostaliby naprawdę oddani naszemu pawilonowi. Niemniej jednak Calzant pozostał nieruchomy, objęty wszelkimi okolicznościami przez Maurrasa, konsultowany, zatwierdzany i sumiennie utrzymywany przez pięć lub sześć funduszy z domu.

Kochałem i podziwiałem Action Française, potępioną, ekskomunikowaną, krytykującą legatów, kardynałów, papieża, odradzającą po wielu innych zdrowych tradycjach odwieczny galijski antyklerykalizm, AF nieopisanych i pysznych kampanii „nuncjusza- szpieg”, czy „orgie prałata Cerettiego”, obiekt obrzydliwości dla ojców pobożnych rodzin i wykładowców Saint-Vincent a Paulo. Szczerze mówiąc, moje ostateczne przywiązanie do jego polityki datuje się od wieczoru w Lyonie w 1927 r., po Nadrenii, gdzie kilka tygodni później jeden z moich najdroższych towarzyszy młodości wstąpił do nowicjatu jezuickiego i który przez lata nudził się swoim literackim i federalistycznym maurrasizmu, oznajmił mi, że zrywa z tym domem, który właśnie potępił Rzym. Stanowiliśmy zatem całą gromadę maruderów, która dość dobrze rekompensowała odstępstwo nosicieli różańca.

Te czasy dywersji dobiegały końca. W dniu, w którym dowiedzieliśmy się o śmierci naszego wroga Piusa XI, pod koniec zimy 1939 r., wraz z Maurice'em Pujo rozważałem znaczenie tytułu, jaki należy nadać tej wiadomości. Pujo powiedział do mnie radośnie: „Czy myślisz, że powinniśmy dać temu papieżowi sześć kolumn? Wreszcie, jeśli nalegasz...” To było ostatnie słowo schizmatyckiej Action Française. Już od wielu miesięcy, będąc już starszą panią, swoje myśli kierowała ku zbawieniu swojej duszy. U jego gości widzieliśmy coraz więcej min Bondieusarda. Wraz ze śmiercią papieża Rattiego żywe podniecenie ogarnęło kręgi pobożnej burżuazji, która zawsze stanowiła podstawę klienteli rojalistów. Wyczuć można było w nich pośpiech uspokojenia sumienia, tak długo wystawionego na próbę. Maurras zwracał szczególną uwagę na ich słowa i zapośredniczenia. Przez całe życie ten niedowierzający i lubieżny stary bohema, z werwą i surowością mowy niespotykaną prywatnie, prowadzący nieustanną buntowniczą politykę poprzez pogłoski o działalności wywrotowej, najbardziej troszczył się o sprawy społeczne i religijne. Zawsze widzieliśmy go pełnego podejrzeń i niechęci wobec pewnej swobody ducha i wyglądu, czy to objawiającej się kolorem kostiumu, ciekawością nieprzewidzianych form literackich, szczerą zmysłowością, pikantną werwą czy nieupiększone uznanie dla teologii. Ostatecznie odprawił winnych i w każdym przypadku wolał ludzi uzbrojonych w surowe fałszywe kołnierze, laury Instytutu i parafian rzymskich.

Często zastanawiałem się nad tą sprzecznością. Aby dobrze ją wyjaśnić, musielibyśmy w portrecie Maurrasa popchnąć znacznie dalej, niż jest to moim zamiarem. Czy Maurras czuł się zobowiązany klerykalnym pochodzeniem Action Française, systemem opartym na całym ustalonym porządku, który w tak ciekawy i umiejętny sposób kazał mu wahać się między odmową roli politycznej Kościoła a stwierdzeniem, że daremne jest budowanie gmach polityczny poza powszechnym katolicyzmem? Bez wątpienia te skrupuły odegrały w jego przypadku dużą rolę. Ale Maurras był do tego skłonny zarówno ze względu na swoją naturę, jak i obliczenia. Widziałem go przez dziesięć lat, co tydzień, jak wywierał na literackie działy swojej gazety cenzurę równie komiczną i małostkową jak ta, której dokonał Ojciec Betlejem. Przed Baudelaire'em, Rimbaudem, André Gide'em czy Proustem odczuwał odrazę nie tylko estetyczną, ale także starszej pani, która boi się nieco prymitywnego przedstawienia prawdy.

Układ ten przyczynił się niemało do tego, że Action Française stało się zgromadzeniem przełożonych, starożytnych dziewic, dam i dziewic dzieł, bretońskich panów z butami i świętymi sercami, starców, którzy utrwalili aż do naszych czasów rasę ultras i papieskich Zouaves. Czas pokaże, jakie zastosowanie mogą mieć te ciekawe skamieliny naszej paleontologii społecznej w partii, która tak chętnie domagała się działalności wywrotowej.

Często myślałem też o tych latach wojny, kiedy André Gide pisał do Maurrasa i z każdym dniem zbliżał się do niego. Do spotkania nigdy nie doszło. Dla tych, którzy znają żałosną wszechstronność wielkiego Gide'a w sprawach politycznych, jest mało prawdopodobne, aby to spotkanie było owocne. Jednak w 1917 roku nikt nie mógł przewidzieć absurdalnych awatarów Gide'a. Ale Akcja Française została stworzona, aby odeprzeć Gide'a oraz przyciągnąć i rozpieszczać Le Goffica. W literaturze Action Française znalazło się, dzięki Bogu, kilku innych autorów, poczynając od Daudeta wielkich lat. Ale działo się to zawsze na przekór Maurrasowi, pisarzowi w codzienności godnym podziwu, pracowitemu, pomijanemu, gdy tylko zapragnął mierzyć wyżej, a który dla listów pozostał przez całe życie z gustem dobrego nauczyciela drugiej klasy.trochę symboliki .

W 1938 roku, opuszczając więzienie, które znosił z niezrównanym stoicyzmem, Maurras miał pełne prawo życzyć swoim wrogom rażącego i zjadliwego zadośćuczynienia. Niemniej jednak przerażające i bardzo typowe było to, że zabiegał o głosy Akademii w tej sprawie, o szyderczy zaszczyt powitania go tam przez Henryka Bordeaux, że to poświęcenie zajmowało ogromne miejsce w jego troskach. To pragnienie szacunku było małością tego człowieka, wielką pod wieloma innymi względami. To właśnie usprawiedliwiając swoje uprzedzenia, zamiast je potrząsać, był najbardziej niewierny swemu przeznaczeniu, kłaniając się przed tak wieloma ludźmi, którzy nie zbliżyli się do jego poziomu, przed tak wieloma kliszami, temu, który tak często był ucieleśnieniem śmiałości.

Action Française nie musiała długo czekać na uzyskanie rozgrzeszenia od swojej nowej rzymskiej świętości, rozważnego i miodopłynnego Pacellego. Aby dokonać tego naprawczego gestu najsroższego oburzenia, Watykan zażądał od komitetów zarządzających izbą listu wyrażającego kategoryczny wyraz skruchy. Nadmiar, jaki Maurras okazał, wyrażając swą wdzięczność, jeszcze bardziej uwydatnił to upokorzenie.

Na Rue du Boccador wzniesiono bastion wielkich zwycięstw. Było to jednak bardzo słabe wsparcie ze strony cagotów, którzy byli na tyle tchórzliwi lub głupi, aby usłuchać teologicznego szantażu starego polityka w białej sutannie.

Prawdą jest, że te alleluja miały przede wszystkim ważny powód: wiele liczono, aby pokonać pewne bolesne terminy, na kolejne subskrypcje odzyskanych papistów.

W tych ostatnich dniach między dwiema wojnami, pełnych gruzów tak wielu nieudanych przedsiębiorstw, prowadzących jedynie do najzimniejszego i najciemniejszego jutra, podsumowałem tę starą Akcję Française, która rozpadła się wraz z przemieszczeniem się świata.

Jeśli Francja miała nadzieję na autorytarną rewolucję, Action Française trzymała je wszystkie w swoich rękach. Mussolini i Hitler mogli mu na początku pozazdrościć powojennych żołnierzy, trzech czwartych studentów w kraju, tych tysięcy zwykłych ludzi, oficerów i weteranów. Miała prestiż swoich kampanii, wypełnionych proroctw, swoich pisarzy, swoich mówców, swoje oryginalne i żywe doktryny, które znakomicie potwierdziła aukcja naszego zwycięstwa. Opowiadałem, jak zdaniem najlepszych sędziów głupio zabłądziła w wyborczym bagnie. Ale niezależnie od tego, czy to wyjaśnienie było kluczem do wszystkiego innego, czy było po prostu przypadkowe, czy było powierzchowne, czy głębokie, czy później było ich niewiele, czy wiele innych, w każdym razie Action Française zawiodło.

Zaproponowała nam najlepiej skonstruowaną, najbardziej trafną i umiejętnie wyartykułowaną krytykę demokracji jako całości: ludzi, praw, społeczeństwa, edukacji, sprawiedliwości. Przede wszystkim, poprzez myśl Maurrasa, powiązała tę krytykę z wiecznymi stałymi cechami ludzkości i historii, z prawdziwą kondycją śmiertelników, jeśli wolisz, przez długi czas ukrywaną pod śmieciami XIII wieku i romantyków. W ten sposób zadanie antyrepublikańskie zostało zakończone, zasady egalitarne i libertariańskie zostały rozbite na małe kawałki, a ich najgłębsze korzenie odkryte zostały nawet w myślach stu znamienitych mnichów.

To była imponująca praca. Ale co ! Wszystkie materiały istniały rozproszone, na długo przed Action Française. Nas, chłopców, antydemokratów od urodzenia, było nas tysiące. Czy bez XAction Française sami nie dokonalibyśmy tej krytyki, bardziej skrótowo, ale o wiele bardziej praktycznie?

Ta dziwna partia, ze swoją długą, groźną fasadą, nigdy nie miała politycznie zdecydowanego poczucia owocnych i niezbędnych sojuszy. Przeciwnie, jej przywódcy zawsze wyróżniali się skrupulatnym formalizmem, nieprzejednaną nieprzejednaniem wobec doktryn i dyscyplin, które w sposób szczególny przypominały o najdrobniejszych kłótniach swoich przeciwników, radykałów i socjaldemokratów, bez przebiegłego użycia, jakie ci drudzy umieli. Jego historia była zatem usiana ciągłym ciągiem sprzeciwów, a dodanie tych utraconych sił było zdumiewające.

Maurras, katolik bez wiary, bez sakramentów i bez papieża, terrorysta bez zabójców, rojalista wyrzeczony przez swego zalotnika ^[1] , był w ostatecznym rozrachunku nikim więcej jak genialnym iluzjonistą z Abulii. Uczynił nawet swój antysemityzm nieskutecznym przez niebezpieczne rozróżnienia, drzwi otwarte dla „dobrze urodzonego Żyda”, tak wiele niuansów, które tylko sugerowały mu jego wstręt do rasizmu, jedynej pełnej zasady, jedynego ostatecznego kryterium, ale sygnowany pieczęcią germańską. Działaniu, tej figurze swojej retoryki, o której mówiłem wcześniej, wyznaczył cel, niedostępny, z formalnym zakazem poczęcia innego, nawet pośredniego. Miał zatem największą pewność, że nigdy nie zaprząta mu głowy ta kwestia i jej mechanizmy, na które nie było miejsca w jego myślach jako abstrakcjonisty Fokaejskiego.

To, że we wszystkim, co dotyczyło akcji w kamieniu milowym, polegał na wołu Merowingów, takim jak znakomity Pujo, czy nie stanowiło to solidnego zabezpieczenia przed jakimkolwiek ryzykiem, nawet przypadkowym, w działaniu?

Maurras, chętnie platonista, był platońskim rewolucjonistą w najbardziej niepotrzebnie mózgowym znaczeniu tego słowa.

Napisałem powyżej, że historia Action Française byłaby nie mniej złożona i bogata niż historia Port Royal. Wątpię w to, że będzie świecki benedyktyn, nowy Sainte-Beuve, który zajmie się takim dziełem, a którego zainteresowanie spadnie. Mieszkańcy tego domu mocno wyolbrzymili jego rolę. Po wielu malowniczościach, doznanych niesprawiedliwościach, wewnętrznych kłótniach, których rozwiązanie do niczego nie prowadzi, a jeśli odłożymy na bok najszersze poglądy Maurrasa na państwo i człowieka, liczne strony myśliciela o wielkim talencie, który na długo zilustruje jego pamięć, ta rola sprowadza się do ogromnego zamieszania wokół fikcyjnego systemu, kaplicy literatów powiązanych z ostatnimi znanymi okazami monarchicznego klerykalizmu, którzy w końcu znajdą się sami przed tymi gruzami, bez umarłych. Jest to bardzo słaby wkład w realną budowę nowego porządku. To tylko zmarszczka na gigantycznych konwulsjach planety.

Zobowiązania spółki są znacznie większe. Ta elita rewolucji narodowej, którą bezsprzecznie zebrała Action Française, dotarła do niej jedynie dzięki całkowitemu nieporozumieniu, ale została wykorzystana z wirtuozerią. Niespokojni absolwenci szkół średnich z 1924 r., którzy stali się „faszystami” 1934 r., chłopi z Wandei, Bretonu, Touraine, Alzacji i Prowansji, którzy tak naiwnie czcili Maurrasa, młodzi rzemieślnicy, drobni robotnicy Paryża, którzy sprzedawali swoje gazety z klubami w swoich pięściami i ustanowił straż swoich domów, oddał mu w służbę godną podziwu ilość lojalności i krwi. Wśród najbardziej zdecydowanych jej zwolenników nie było ani jednego na tysiąc, który nie byłby przekonany, że w obliczu tak odległego ideału monarchii Action Française nie miała na celu przede wszystkim powieszenia Geuse, zastąpienia autorytarnego parlamentarnego; że jeśli nie będzie w stanie zrealizować tego programu o własnych siłach, stanie się jednym z głównych elementów tej rewolucji. Tej nadziei poświęcili hojność swych serc, wigor najrozsądniejszego wstrętu, prawość swego sądu, swą niecierpliwość, by przygotować się do walki. Ale Action Française uczyniła ich pracownikami swojej reklamy. Królewscy handlarze ze swoją słynną odwagą zezwolili na jej pseudokonspiracyjny handel. Byli maszerującymi i walczącymi argumentami, wspaniale podtrzymującymi wiry myśli mauretańskiej, statystami paradującymi na placu katedry lśniących sofizmatów. Nie mogliśmy być ofiarą gorszego oszustwa. Sztuka przywódców rojalistycznych polegała na udekorowaniu tego w sposób znacznie inteligentniejszy niż w przypadku innych sekt.

Musiałeś znać z bliska tych chłopców z przedmieść i Dzielnicy Łacińskiej, którzy bronili parami swoje fleur-de-lys przed piętnastoma czerwonymi, szczęśliwie narażając się na więzienie, szpital, cmentarz, ich entuzjazm w przeddzień 6 lutego, te dzieciaki, które w noc Concorde, pod świstem kul, trzydzieści kroków od karabinków, spokojnie rzucały kamieniami w hełmy mobilnych strażników. I nie mówię tu o tych tłumach pokornych ludzi, drobnych rentierów, biednych wdów, tak dumnych, że także mogą uczestniczyć w wielkiej walce, dołożyć swój grosz do skarbca przyszłej Francji i niestrudzenie odgarniać ostatnie korony. , poświęcając swoją kawę, tytoń, cukier, swoje książki, aby faktycznie wypełnić wieczną przepaść milionów wykopaną przez Maurrasa, aby zaoferować Mistrzowi pocieszenie w jego nieporządku i jego kaprysach. Te myśli, gdy były szczególnie żywe, sprawiły, że zarumieniłem się ze wstydu, jak gdybym sam brał udział w tym oszustwie, nie mając odwagi go zdemaskować.

Action Française bezmyślnie zmarnowało, porzuciło ten wspaniały zaczyn. Zbliżały się do niej nastolatki z dwóch pokoleń, przepełnione naiwną pewnością siebie, po prostu prosząc o dowodzenie. Zamiast decyzji, wkrótce zamiast dyscypliny znaleźli gadatliwą i zagmatwaną bezwładność, kategorie pomiędzy dobrymi i złymi duchami, które panowały w kolegiach Ojców, z których właśnie opuścili, - złe stopnie oznaczające nieuchronnie talent i śmiałość – z całą brudną moralnością, jaka się z tym wiązała.

Gazeta Maurrasa bezlitośnie i nie bez doskonałych powodów oskarżała umiarkowanych o wszelkiego rodzaju usypianie obywateli, zmuszanie ich do gnicia pod przykrywką, dla wielkiej korzyści Trzeciej Nierządnicy. Ale to była tylko zazdrość sklepu, spór z klientem. W rzeczywistości Action Française nie mniej sparaliżowała i rozproszyła swoich aktywistów niż wszystkie inne ligi zmarzniętych stóp i kataru. Jej krzywdy były poważniejsze, bo mężczyźni, których tak traktowała, byli najlepsi.

Ich żarliwy patriotyzm zbyt często prowadził do wąskiego i archaicznego szowinizmu. Wyznawała ex cathedra na temat Niemiec bardzo często błędne, a czasem czysto konwencjonalne wyobrażenia. Polityka francusko-niemiecka, którą wpoiła swoim uczniom, była już wkrótce po wojnie w Watykanie, doskonale chimeryczna w stanie naszych sił, krótkowzroczna, patrząca zawsze na świat według przestarzałego szablonu, chcąca ignorować nieodwracalne skutki wstrząsów spowodowane masakrą trwającą cztery lata. W ten sposób zamknęła wiele umysłów na lata w dusznych pomieszczeniach, z których wydostanie się było dla nich największą trudnością.

Wielu młodych mężczyzn tamtych czasów, przechodząc przez ręce Action Française, pozostało rozczarowanych i zdezorientowanych, przekraczając zbyt wiele banków. Wielu jej wykluczonych, uciekinierów, których ścigała z najostrzejszym talentem, ciągnęło za sobą garnki z pieprzonymi epitetami, które najczęściej dyskredytowały ich bez najmniejszej sprawiedliwości. Jeszcze innych, dla których niejeden z moich znajomych i ja byliśmy podobni jak bracia, uczyniła z siebie jasnowidzów tragedii, ale bezbronnych, którym blokowała wejście na scenę.

Czy była to zdrowa szkoła polityki?

Niektóre z jego najbardziej sprawiedliwych zasad cieszyły się na świecie wielkim szczęściem. Jaką piękną nogę nam to daje! do tej pory pozostawały one martwą literą dla rządu Francji i tylko to miało dla nas znaczenie.

ROZDZIAŁ VII
POJEDYNKI CUCKLE

Wystarczyło kilka tygodni codziennej pracy w XAction Française, aby zrozumieć, do jakiego stopnia anarchia i rutyna były tam nie do naprawienia.

Odkryłem szczegóły, które do tej pory mi umykały. Maurras co wieczór poświęcał dwie ogromne i nieczytelne rubryki swojego artykułu na pewien rozdział „Od naszych przyjaciół dla naszych przyjaciół”. Twierdził, że związany jest obowiązkami żebraka, koniecznością przypominania działaczom o ich obowiązkach finansowych, gratulowania abonentom i prowokowania ich w ten sposób do hojnej rewanżu. Ale w przypadku ołowiu, wymazań, wynagrodzeń pracowników, opóźnień, każda z tych kronik żywnościowych pochłaniała dwukrotnie więcej dotacji, jakie mogła przynieść. Graniczyło to z delirium.

Wszystko szło dobrze. Redaktorzy, których zespołem musiałem kierować, pogrążyli się w pogodnym lenistwie. Dlaczego mieliby próbować to potrząsnąć? Płacono im absurdalnie, a polityka wynagrodzeń w domu „Przyszłości Wywiadu” polegała na płaceniu 150 franków tygodniowo za krytykę literacką i hojne tuczenie kierowców, klisz i zamiataczy. Byli lepiej niż ktokolwiek inny, wiedząc o daremności wszelkich wysiłków w kuli Maurrasa. Najbardziej tchórzliwym ze wszystkich i najbardziej upiornym był z pewnością Talagrand, stwierdził Thierry Maulnier, ciągnąc swoje długie ciało naciągacza w okularach z nieopisanym wyrazem znudzenia. Całkiem niezły znawca literatury, właśnie skończył Wprowadzenie do poezji francuskiej, zbyt abstrakcyjne, ale pomysłowe. Był odpowiedzialny za całą obsługę spedycyjną w Action Française, nie poświęcając na to więcej niż kwadrans dziennie. Podobnie jak Maurras, sekretarze redakcji, na czele których stoi czarujący linoskoczek Bernard Denisane, uważali, aby nie pojawić się w „marmuru” przed północą. Następca Bainville'a w polityce zagranicznej, sympatyczny fanatyk nazwiskiem Le Boucher, rozpoczął o drugiej w nocy od cytatów zaczerpniętych z podręczników Szkoły Nauk Politycznych, będących komentarzem do wydarzeń z przeszłości. . Wszystko inne było w porządku. Całą produkcję numeru powierzono właściwie jednemu lub dwóm pracownikom, w dodatku bardziej głośniej w swojej pracy niż tzw. dziennikarze, a zwłaszcza kierownikowi warsztatu, mojemu przyjacielowi Louisowi Blinowi, którego widać spiczastą brodę. , naprzeciw Maurras na słynnej fotografii, wspaniały kaboszon, w nastroju tak trudnym do zniesienia, jak jego oddanie było nieskończone. Wykorzystał to nie bez powodu, by gwałtownie odesłać Pujo do jego snów o popielicach, jeśli pozwolił sobie na nieśmiałe spojrzenie na swoją pracę.

Z obiema pięściami na brodzie, podczas śmiertelnie pustych godzin, zastanawiałem się, co do cholery wciąż robię wśród ekstrawaganckich starców z Boccador.

Ale gdy XAction Française drzemało, przeznaczenie biegło pełną parą.

Niemcy, pobłażliwi wobec nieszczęsnych obrońców pokoju we Francji, zgodzili się, że Hitler, zajmując Czechosłowację, postawił nas w bardzo trudnej sytuacji. To prawda.

Mam jednak mały dowód, który przychodzi mi na myśl, co moglibyśmy jeszcze zrobić, gdybyśmy poważnie o tym myśleli i tego chcieli. Dzień po wkroczeniu wojsk Rzeszy do Pragi wygłosiłem wykład w dziale Action Française w Vésinet. Byłem bardzo wzburzony, ulegałem tej gorączce możliwości i prawdopodobieństwa, która tak szybko ogarnia dziennikarzy podczas wielkich wydarzeń. Miałem kieszenie pełne niepublikowanych depesz. Musiałem porozmawiać o Żydach. Myślałem, że to dobry, uczciwy aryjski drań, chociaż ostrzegany, ale dziesięć razy powtarzany, dziesięć razy powtarzany, oznajmiał, że nie mogę już tego robić, że sprawa żydowska schodzi na dalszy plan w stosunku do wiadomości, które niosę. Widziałem rozczarowanie na twarzach wszystkich. Podniosłem alarm, jak mogłem, starałem się namalować burzliwy obraz postępującego pangermanizmu, wojny, którą być może rozpęta jutro. Ale moja publiczność nie odtajała. Ci uczciwi mieszczanie, wszyscy nasi solidni uczniowie, należycie katechizowani, nie dbali o Pragę jak orzeszki ziemne, w przekonaniu, w jakim ich wszczepiliśmy, że Czechy są skazane na fatalne zamieszanie i że nie są warte ucha senegalskiego strzelca. Jeśli chodzi o rumuńską ropę, skoro nie mieliśmy z niej pożytku, dlaczego mielibyśmy uniemożliwiać Niemcom czerpanie z niej?

Patrioci Vésineta nie mieli ochoty stawić czoła dywizjom Hitlera. Polowanie na żydowskiego wroga wydawało im się znacznie wygodniejsze i owocniejsze. Przybycie SS do Munkaczewa zmartwiło ich znacznie mniej niż pojawienie się na progu nowego hebrajskiego dentysty. Wykazali się nienaganną logiką, a ich informatorzy popadli w szaleństwo.

Od Dunkierki po Perpignan wciąż moglibyśmy zgromadzić wielu takich ludzi. Jednak ramy pokojowego nacjonalizmu rozpadły się. Nasza walka trwała zbyt długo, a nad coraz liczniejszymi i zaciekłymi przeciwnikami nadal nie uzyskaliśmy żadnej przewagi, która mogłaby nas pocieszyć.

Byłby to jednak moment, albo nigdy, na wprowadzenie zimnej i przejrzystej polityki, na zdemaskowanie wielkiej myśli: Słowiański Wschód do Niemiec, ma do tego prawo, umywamy od tego ręce i tak będzie tym lepiej dla Europy. Ale kiedy przyszedł czas, aby otwarcie uczynić to doktryną Francji, nasze wstrząśnięte nerwy wibrowały pod wpływem uczucia, obrazu. Ja sam od ponad dwóch dni miałem obsesję na punkcie zdjęcia niemieckiego konwoju artyleryjskiego na Słowacji, pod zaśnieżonym niebem, kłusującego na wielkich koniach, nie wiedzieliśmy już, dokąd na wschód.

Maurras, zajęty pokazaniem, że zniknięcie Republiki Czeskiej w niczym nie pomogło przedsięwzięciu wojskowym, każdego ranka dawał nam przykład opanowania. Ale jego stara lekcja antygermanizmu przyszła nam do głowy gwałtownie. Jakie znaczenie zachował ten antygermanizm, jeśli w takich dniach opuścił swą flagę? Powiedziano nam: „Jeśli pozwolicie Niemcom wyrzeźbić imperium aż do Rosji, spadną na wasze plecy z podwójnym ciężarem i zostanie zmiażdżone. Nie, nie możemy pozwolić im zrobić kolejnego kroku”. Zbadaliśmy swoje sumienie, jako odważni Francuzi, wychowani w legendzie o Napoleonie, Soixante Dix, Marnie i Verdun, zrodziły się w nas naiwne idee koalicji. Gdybyśmy zdecydowali, czy nie bylibyśmy najsilniejsi?

Nie musimy zaprzeczać tym odruchom naszej rasy. Ale Francja nie była w stanie sobie na nie pozwolić bardziej niż ciężko chory człowiek, wyrwany z łóżka w przypływie energii lub gniewu, któremu grozi upadek.

U mnie wojowniczy wybuch trwał dobry tydzień. Potem ogień spadł. W zwykłym scenariuszu nie pojawiło się nic nowego: Niemcy nagle, metodycznie zdobywając kolosalną przewagę, powszechne sumienie rzucało swój moralny i prawny wrzask, a potem wracało do jąkania, do swoich krętych i zawsze nieudanych manewrów. Wzruszyłem ramionami, przysięgając sobie, że nigdy więcej nie pozwolę sobie wrócić do moich starych galijskich ruchów.

Włochy w Wielki Piątek wkroczyły do ​​Albanii z ogromnym rozmieszczeniem ludzi, samolotów i pancerników. Wyczyn był niewielki. Ale irytowały mnie oburzone drwiny prawie wszystkich moich najlepszych towarzyszy. Przecież Włosi coś zdobyli. Nie bylibyśmy w stanie zrobić tego samego.

Nowy papież, zdecydowanie nieszkodliwy, ujawnił się, rozpowszechniając na falach radiowych potok dowcipów godnych chlorotycznego niekarła. Francja zademonstrowała swoją świętą jedność, ponownie wybierając model gibusa Lebruna. Ze swojej strony miałem tego pełno. Nie czułem już potrzeby podpisywania jednej linii politycznej. Sięgnąłem po książki, które opowiadały o innych czasach, o innych ludziach, o włóczędze Rimbaudzie w pogoni za swoimi wizjami, o Stendhalu dzwoniącym i odczuwającym jego duszę, o Flaubercie przeklinającym i jęczącym nad prozą swego Bovary. Otworzyłem na nowo niedokończone rękopisy, chciałem całymi dniami przechadzać się po Luwrze przed Corotem i Cézanne’em, napisać długą historię o miłości i Bogu.

To naprawdę niezły rewolucjonista! Chętnie się zgadzam. Z pewnością nie tylko ja byłem w takim nastroju. Nie próbuję nas usprawiedliwiać, ale wyjaśnić. Byliśmy młodzi, pełni pasji, mieliśmy palące pragnienia i wściekłe odrazy. Stan naszego kraju zmusił nas do życia wśród podłych starców, zazdrosnych o nasz płomień, zakochanych, przygnębionych, a nawet zblazowanych, rozczarowanych. Wszyscy pracowali nad zniszczeniem naszych nadziei i przerwaniem naszego impetu. Nie mogliśmy uciec z ich kręgu. Jedyne co czuliśmy to wszechogarniająca nuda.

Najbardziej wyraźnym uczuciem był dla mnie rosnący podziw dla Hitlera. W 1942 roku zarzucą mi to słowo jako pochlebstwo, co za dziesięć lat będzie się wydawać czymś tak naturalnym. Nieważne. Wolę zostać znieważony, niż popełnić niestosowność językową lub zostać wyśmianym przez objaśnienie. Z nowego hourvari tylko Führer wyszedł zwycięsko, siedząc na pozytywnym i solidnym podboju, potwierdzając przed światem larw wigor swoich mięśni i swojej woli. Byłem wyraźnie religijny co do jego ostatniego strzału. Demokracje żydowska i plutokratyczna oblegały Niemcy, dławiły ich handel, odcięły ich bankowość od całego świata. Dali nam to wraz ze swoimi okrzykami brutalnej cnoty, gdy ich wróg zdjął uścisk i ominął blokadę, anektując bardzo nieruchomości bez uszkodzeń. To był właściwie koniec tej kolosalnej i nierozwiązywalnej kłótni. Ale pisząc to, Francuz podpisałby swoje moralne wygnanie. Najbardziej nieustraszeni nie odważyli się zwierzyć się z tego między sobą.

Dla niektórych Francuzów stawała się zupełnie jasna jasność co do Trzeciej Rzeszy i prawdziwości jej najbardziej energicznych tez, na drodze owocnego porozumienia z nią. Ale było za późno.

Właśnie przejrzałem obszernie górę gazet z wiosny i lata, które dały początek wojnie. Triumfalne podżeganie do wojny opanowało wszystko. Od skrajnej prawicy po skrajną lewicę jest to to samo powtarzanie nienawistnych i głupich karykatur, te same motywy przewodnie dotyczące powagi i pilności chwili, barbarzyństwa ze swastyką, organizacji naszej obrony za wszelką cenę. Gazety ogólnokrajowe zawsze starają się oczyścić z zarzutów, mnożąc najprostsze oskarżenia przeciwko przywódcy Niemiec, a gazety żydowskie nie ułaskawią tych popleczników swastyki jedną zniewagą. Słabości Niemiec zostały obnażone naukowo. Jeśli chodzi o Hitlera i Mussoliniego, najbardziej uprzejmym słowem jest słowo „korsarze”. Wokół czeskiego „oporu” narosło wiele szumu. Pan Heinrich Mann, szanowny emigrant, opowiada nam, że całe Niemcy są przeciwko nazizmowi. Pan André Tardieu zapominając, że stworzył Wersal i puścił Moguncję, oddaje podwórka ostatniemu placowi mieszkańców Monachium. Francuzi wyprzedzają fortyfikacje Rzeszy o dziesięć lat. Linia Zygfryda stopiła się pod wpływem Renu. To jest „sieć blefów”. Został zbudowany „w stylu pawilonów na wystawy międzynarodowe”. Było to spektakularne przedsięwzięcie, zlecone przez megalomanię Hitlera, ale sztab generalny Berlina wiedział dobrze, że nie przedstawia żadnego interesu militarnego. Nie chcemy już nazywać jej „Linią Zygfryda” – nazwą, która przynosi pecha od ofensyw w 1918 roku. Będzie to Westwall, tama Zachodu: tama, która wywołuje uśmiech na twarzy techników.

Do świątyni anglo-żydowskiego boga Marsa pośpieszą przynieść swój kamień: kłamstwa, szaleństwa, obelgi, banały.

Nasz dzielny Je Suis Partout sam puszcza rampę. Kredyt, który otworzyliśmy dla Daladiera, jest nadal aktualny. Poważnie kwestionujemy jego „doświadczenie”. Gratulujemy mu wytrwałej pracy na rzecz ożywienia gospodarczego Francji. Jest trzeźwy, zrównoważony, zamyślony, ma ludzki ton. Przeciwstawiamy go dyktatorom, tym gestykulującym, gadatliwym maniakom, których Pierre Gaxotte raz na zawsze ocenił jako nudnych. Niemcy są wściekli i zaniepokojeni, Francja spokojna i stanowcza.

Céline, nasza wspaniała Céline, właśnie napisała książkę, która ukaże się dwa lata później z wzniosłym zdrowym rozsądkiem, Szkoła zwłok, jej najwspanialsza przepowiednia, nawet obszerniejsza niż jej słynne Bagatele. Wszystko jest tam powiedziane i przepowiedziane. Ferdynand wysyła do łaźni Maurrasa, „rozwścieczonego licealistę”, „Maurras, wbrew pozorom jesteś z Żydami”. Narzeka na Związek Narodowy, „godny podziwu trik, apoteozę rozbijającą groby”, na okrutną Anglię: „Wróg jest na północy! To nie Berlin! To Londyn! Miasto ! Kazamaty całe w złocie! Bank Anglii ze swoimi malinowymi lokajami to dziedziczny wróg.”

„Ja” – woła – „chcę, abyśmy natychmiast zawarli sojusz z Niemcami, a nie mały, niepewny sojusz, dla zabawy, kruchy, łagodzący! coś gorszego!... Prawdziwy sojusz, solidny, kolosalny, z wapna i piasku... Uważam, że bez tego sojuszu tkwimy, jesteśmy martwi, że to jedyne rozwiązanie. „Oboje jesteśmy ludźmi biednymi, słabo wyposażonymi w surowce, bogatymi jedynie w odwagę bojową. Oddzieleni, wrodzy, mordujemy tylko siebie nawzajem. Oddzieleni, wrodzy, ramię w ramię, zawsze będziemy nieszczęśliwi, zawsze niewolnicy głupców, prowokacyjnych masonów, żołnierzy Żydów, bydła Żydów. Razem będziemy rządzić Europą. Zdecydowanie warto spróbować.”

Bardzo podziwiamy wspaniały motto: „Bóg jest w naprawie”. Ale przede wszystkim żarliwi Celinianie z Je Suis Partout ukrywają twarze lub wzruszają ramionami. Ferdynand przesadza. Staje się monomaniakiem obelg. Zdecydowanie jest anarcho.

Jedyny przemyślany i stanowczy artykuł z tych żałosnych miesięcy został tutaj podpisany przez Roberta Brasillacha, który w kwietniu napisał, że jeśli grozi obcy faszyzm, to musimy na niego zareagować faszyzmem francuskim, a nie demokracją. Ale czy kiedykolwiek mieliśmy mniejsze szanse na zniszczenie francuskiej demokracji od wewnątrz? Co więcej, osiem dni później Gaxotte szybko przywrócił równowagę: „Straciliśmy Czechosłowację, która nie reprezentowała zbyt wiele. My natomiast zwyciężyliśmy Polskę... która reprezentuje nieskończenie większą siłę militarną, spójność i patriotyzm. Czym więc jest to „my”, jeśli nie demokracją na krucjacie? Gaxotte prywatnie tego nie ukrywa. Jakże daleko jest on, tętniący życiem przyjaciel, zdecydowany pacyfista września! Właśnie udzielił nam reprymendy, ponieważ wraz z naszym przyjacielem Cousteau, znawcą spraw amerykańskich, upieraliśmy się, aby traktować Roosevelta jako fałszywego brata i starą bestię. Wierzy, że Roosevelt jest teraz nieskończenie cenny, że kiedy wyśle ​​nam swoje samoloty i armaty, utkamy dla niego korony, że każdy, kto może nam służyć przeciwko Niemcom, jest tematem tabu, że należy oszczędzić samego żydowskiego sojusznika. I to jest określenie patriotyzmu lotaryńskiego.

Ta wszechstronność Gaxotte jest dla mnie i niejednego z naszych znajomych czarnym rozczarowaniem. Prawdziwy polityk nie może ulegać tym księżycowym kaprysom i w ten sposób chwiać się na fundamentach w szczytowym momencie walki. Gaxotte był najlepszy, najczęściej słuchany i najbardziej znany z nas wszystkich. Musimy teraz wyprzeć się Go w naszych sercach.

Największy spór w tej chwili toczy się za lub przeciw sojuszowi rosyjskiemu. To zamknięte pole, na którym ścieramy się najzacieklejej. Na ratunek wzywane jest wszystko: prawo, geografia, historia, ropa naftowa, moralność, Rasputin, Bałtowie, autonomistyczna Ukraina, admirał Avellane i Karamazowowie.

Argumentom narodowym nie brakuje wagi. Oceniają sowiecką rzeczywistość, na którą składa się orientalne przyżeganie, nienawiść do naszych starych społeczeństw. Nie mają problemu z pytaniem, na której granicy ZSRR mógłby zaatakować Niemcy, ponieważ nigdzie nie sąsiaduje ona ze sobą. Wiedzą, jaką odrazę budzi komunizm u swoich bliskich sąsiadów i że Rumunia, podobnie jak Polska, takiej pomocy boi się jak najgorszej plagi. Nie zapomnieli o stałych stosunkach, jakie Moskwa zawsze utrzymywała z Berlinem, i dzięki dokumentom Reinacha-Hirtzbacha będą mogli z trzymiesięcznym wyprzedzeniem ogłosić zawarcie paktu niemiecko-stalinowskiego.

Mylą się co do potencjału Armii Czerwonej z ciężkością godną patentu Drugiego Biura. Wszyscy piszą i mówią na ten temat – co ja sam pisałem, mówiłem, a nawet więcej myślałem – pewną liczbę głupot, które prawdopodobnie zainspirują ich do pewnych zbawiennych refleksji na temat omylności najlepszych proroków, gdy nie zstąpią z niebios. Ich błąd nie jest tak monumentalny, jak mogłoby się wydawać. Mają rację co do zaniedbań Słowian, pogłębionych przez złe zarządzanie państwowym marksizmem. Przyszłość pokaże, że dysponując niesamowitą masą ludzi i sprzętu, logicznie rzecz biorąc, Sowieci powinni byli zmiażdżyć Zachód, gdyby nie byli oni właśnie Sowietami, czyli prymitywnymi barbarzyńcami. Jednak obecni tu antyrosyjczycy pozostają naprawdę dziwnie nieświadomi ogromu tej masy. Mając wszystko, co wiedzą o stalinowskiej okrucieństwie, nie podejrzewają tego fantastycznego zniewolenia stu sześćdziesięciu milionów nieszczęsnych automatów przez wieże pancerne i czołgi tyrana. Jest to jednak zjawisko, którego rzeczywistość waży nieco więcej niż dowcipy o spadochroniarzach i wąsach Boudiennego.

Moskale Paryża są posłuszni przede wszystkim tej nieodpartej skłonności do marksizmu, którą już opisałem i która porusza wszystkie bez wyjątku demokratyczne brzuchy. Trójkolorowi zozowie podążają w wielkim oddziale, przekonani militarnymi motywami jeźdźca Kerillisa, harmonijnie mieszając w swoich patriotycznych nadziejach szablę, szpilkę, sierp i młot.

Ta skłonność do uczuć jest wielką kpiną z klanu rosyjskiego. Nie wyobraża sobie siebie jako nikogo innego, jak tylko kochanego i rozpieszczanego przez Moskwę. Od ministra po metalowca uważa ZSRR za swoją duchową siostrę. Na barykadzie antyfaszyzmu jego miejsce jest zarezerwowane, miejsce honorowe.

Jednak w wartościach bezwzględnych plan Moskwy wcale nie jest tak szyderczy, jak twierdzą jego przeciwnicy. Przez egzekucję zgrzeszy groteskowo. Sam w sobie zasługuje na co najmniej bliższe obalenie. Ale wtedy musielibyśmy porzucić zakazane słowa. Demokraci tworzą potworną koalicję przeciwko Hitlerowi. Warto zaprosić tam Rosję, powierzając jej ogromną wagę odpowiedzialność za przeciągnięcie sąsiadów. Nie jest zabronione gorączkowe poświęcanie się tak rozległemu projektowi, który miałby wszelkie szanse na zniszczenie Rzeszy, i irytowanie się przeszkodami, które rzucane są w każdej chwili.

Obywatele protestują, twierdząc, że sojusz rosyjski to wojna, i niestrudzenie rzucają gryzmołom kokardowym ten oczywisty fakt: Sowieci będą angażować się w taki konflikt tylko po to, aby osiągnąć swój najwyższy cel, tak często określany, rewolucję powszechną. Ale ci obywatele zatrzymują się w środku swojej argumentacji. Nie mają odwagi powiedzieć, że odtąd nie można już prowadzić żadnej wojny z Niemcami z nadzieją na zwycięstwo bez niegodziwego partnera azjatyckiego i że nasz triumf byłby w dużo większym stopniu ich triumfem, to znaczy naszym unicestwieniem. Stracili nawet tę spójność werbalną, która przez długi czas była ich przywilejem. Prawdę mówiąc, obywatele również knują polowanie na hydrę Hitlera. Ale zamierzają mieć wybranych przez siebie gości. Dzień po incydencie w Albanii Maurras skierował pod ścianę duży portret Mussoliniego, który przez lata czuwał przed jego biurem, pomiędzy grecką boginią a formalnym czerwonym beretem. Jednak pod każdą kartką swoich artykułów wciąż wyciąga rękę do łacińskiego dyktatora. Czy ta wytrwałość nie jest tak chimeryczna, jak wytrwałość żarliwych pielgrzymów na Kreml? W Rzymie obserwujemy się teraz od niszy do niszy. Oficjalna Francja nie czyni już rozróżnienia między Duce i Hitlerem. Włochy w odpowiedzi okazują nam monumentalną pogardę. Właśnie przy wielkich fanfarach dokręciła ostatnią śrubkę w swoim sojuszu z Rzeszą. Jaką cenę powinniśmy zapłacić za złamanie tak ścisłego paktu! Maurras twierdzi, że daleko mu do mówienia o cenie. Jak zwykle odbudowuje świat ze szczytu Empireum. W ten sposób najlepsza myśl francuska znika w algebraicznych fikcjach, w dymie literatury, w łuskach i odmianach pocisków.

Nasi poszukiwacze sojuszu są jak zwiędłe stare panny, które kłócą się o zalety wybranych przez siebie mężczyzn. Ci domniemani małżonkowie wybuchną śmiechem w twarz, a dzień przed ślubem ukochany moujik ogłosi się w imieniu Germanii. Rywale nie zostaną zatem pojednani, a złośliwość jeszcze bardziej zaostrzy ich spór.

Na koniec naszej trzydziestomiesięcznej wojny, niewyobrażalnych tragedii, a mówiąc tylko o Francuzach, co za turniej rogaczy z zawiązanymi oczami, okłamujących się każdym słowem!

Najpoważniejsze jest to, że podczas gdy te uprzejmości mają miejsce, Anglia, suwerenna pani, po cichu prowadzi swoją przebiegłą grę. Niepewny we wrześniu, teraz nieodwołalnie zdecydował się na wojnę decyzją swoich bankierów, biznesmenów, Żydów i duchowieństwa. Vaudeville ukrywa przed nami tę tragedię i prawdziwego zbrodniarza. Prawdą jest, że wszyscy nasi Rusomaniacy są podżegaczami wojennymi. Ale czy feaux Londynu są mniej podobne? Jak moglibyśmy ich od siebie oddzielić? Strzelamy do stracha na wróble, ale pozwalamy podpalaczowi chodzić z pochodnią w dłoni. We wszystkich wykazach sprzedaży, które posiadamy, zdecydowano, że czeki rozliczane są ze złota Uralu. Bo bolszewicy są zdystansowani i łatwo ich zawstydzić. Jednakże Kerillis otrzymuje wynagrodzenie w funtach szterlingach. Ale nikt nie odważyłby się zdemaskować zdrady, którą rozstrzyga waluta serdecznego porozumienia.

Agenci Stalina, których bezlitośnie ścigamy, to drobni narybek, biedna służba. Jeśli chodzi o agentów Albionu, uzbrojonych we wszystkie moce, najbardziej rozpętani polemiści milczą. Walczymy o to, czy pojechać, czy nie pojechać do Moskwy. Ale nikt nie mówi, że to Londyn nas tam ciągnie. Atakujemy Buré, brązowego pisarza, który nie ma stu czytelników, ślimaka kancelaryjnego, który naszymi obelgami tylko wyolbrzymia swoją rolę. Ale nie pozwolilibyśmy sobie na potępienie Elie Boisa, wasala Miasta, który pracuje dla ponad miliona obywateli.

Najlepsi lekarze niczego nie podejrzewają w podróży Jej Brytyjskiej Mości, która przed wielką masakrą zapewni jej kanadyjskie panowanie, tak jak rok wcześniej zapewniła o swoim panowaniu nad Francją. Przyjaźń na wyspie stała się świętym tematem. Nierozerwalne małżeństwo obu imperiów jest materiałem katechizmu. Jesteśmy zaproszeni do entuzjazmu wobec pompatycznego wstępu do popiersia fajki, konfabulacji, podróży Lordów Admirałów i Sir Marszałków, parad Gwardii Szkockiej i Floty Macierzystej, Żyda Hore'a Belishy, ​​londyńskiego ministra wojny, dokonawszy 14 lipca w Paryżu najwyższego przeglądu wojsk francuskich, sprawdzającego, czy nadają się one do służby jego łaskawego króla. Oszołomiony Thierry Maulnier uważa wysiłek militarny Johna Bulla za imponujący. Na wzmiankę o tonach łodzi, które pokryje Union Jack, serce Francuza bije z dumy. Najzagorzalsi zwolennicy refrakcji, Je Suis Partout, zasłaniają się peryfrazami, by nieśmiało przypominać wspaniałym panom, że wojnę toczy się także żołnierzami. Kiedy Londyn godzi się na marną symulację poboru do wojska, Francja jednym głosem intonuje pean wdzięczności.

Maurras uważałby, aby nie powtarzać swoich godnych podziwu zdań z przeszłości na temat Albionu, który jest nie mniej „wieczny” niż Niemcy:

... Samolubna i drapieżna rola brytyjskiej arystokracji (1903).

• Anglia, tak konserwatywna dla siebie, zasiała rewolucję i wojnę na całym świecie. Nie byłoby niemożliwe, że w końcu zobaczyłaby, jak część owoców tego nasienia powróciła do niej (1909)
• Anglik rozumie niezależność innych; ale gdy tylko wyczuje u jakiegoś zwierzęcia zamiłowanie do zniewolenia, doskonale radzi sobie z jego osiodłaniem, okiełznaniem, ujeżdżaniem i bezlitosnym poganianiem (1921).

...Prawda jest taka, że ​​historia Imperium Brytyjskiego nie honoruje ani powszechnego pokoju, ani ducha ludzkiego, ani sumienia moralnego (1923).

Każdy, kto ma nazwisko w Action Française, regularnie paraduje z doskonałą szczerością przy stole szkockiego majora Ruxtona, wielkiego i drogiego przyjaciela domu, starszego agenta wywiadu, mającego stałą misję u nacjonalistycznych paryżan.

Mobilizacja z poprzedniej jesieni ujawniła wszystkim oczom niegodziwy bałagan, nieważność zarządzania, setki tysięcy ludzi zaparkowanych na ślepo i którzy przez osiem dni nie robili nic innego, jak tylko czytali gazetę, kucając na piętach w kącie fabryce czy garażu, bez jedzenia, bez dobytku, nawet nie podejrzewając, do jakiego pułku mogą należeć. Mieszkańcy Monachium krzyczeli na wszystkie strony, że nasze siły powietrzne zostały zniszczone, nasze DCA nie istnieje, a nasze pojazdy opancerzone są w fazie zarodkowej. Nikt nie mówi o tym ani słowa więcej. Przez rodzaj milczącego porozumienia przyjmuje się, że armia w cudowny sposób załatała swoje dziury, dokonała przeglądu wszystkich swoich służb, że wystarczyło dziewięć lub dziesięć miesięcy, aby z powolnej i wyczerpanej zniszczeniem stała się lśniąca i niezwyciężona jak tarcza Ajaksu, że wiosną pojawiły się czołgi i bombowce, niezliczone jak szparagi. Nie możemy powiedzieć, eh! że pan Daladier nie reprezentował Francji podczas swojej podróży po Morzu Śródziemnym z godnością i trzeźwością. Jak widać, w Tunezji dokonał przeglądu co najmniej dziesięciu szwadronów spahi. Jaki bohaterski pył wznieśli na ekranie! Były tam nie tylko konie, były też rydwany, było ich może z pięćdziesiąt. I jaki piękny plan tego starego marokańskiego medalisty! Do 14 lipca przez Paryż mogło maszerować dwanaście tysięcy mężczyzn, Żuawy w czerwonych bryczesach, żonkilach i lazurowych turkach, Alpejczycy z nartami, Murzyni i Tonkijczycy w krótkich bryczesach. I zrobiliśmy z tego kolorowy film, ze wszystkimi kolorami. Ach! brązowe koszule znajdą kogoś, z kim mogą porozmawiać.

Generał Weygand na początku lipca wykrzyknął w Lille, przewodnicząc dużemu kongresowi wyścigów konnych: „Uważam, że armia francuska ma większą wartość niż kiedykolwiek w swojej historii. Posiada pierwszorzędne wyposażenie, pierwszorzędne fortyfikacje, doskonałe morale i niezwykłe Naczelne Dowództwo. Nikt z nas nie chce wojny, ale zapewniam, że jeśli będziemy zmuszeni odnieść nowe zwycięstwo, odniesiemy je. Któż pozwoliłby sobie na najskromniejszą wątpliwość w zapewnieniach danego nam przez wybitnego żołnierza?

Nawet w przypadku najbardziej szczerych, najbardziej brutalnych, najbardziej przejrzystych wszystko jest tylko uniki, fikcja, szum, dywanowe rozrywki wymykające się temu, co istotne.

Pojedynczy człowiek choć raz przebija się przez tę ciężką parę, dotyka ofensywnej rzeczywistości, zadaje pytanie zakazane, czyli jedyne, na które warto odpowiedzieć. Marcel Déat pyta: „Czy powinniśmy umrzeć za Gdańsk?” Budzi to pobożne oburzenie, jakby jakaś wulgarność właśnie głośno zbezcześciła kaplicę, w której krzyżowcy do kolejnych bitew pobożnie czuwają pod bronią. Powstrzymujemy się od powtarzania, a nawet odrażania, tak straszliwego świętokradztwa. Najodważniejsi mieszkańcy Monachium z 38 września uważali, aby nie wdać się w tak wywrotową debatę.

^[1] Hrabia Paryża, następca korony Francji, zerwał z Action Française i opublikował w tej sprawie ostateczne pismo. Action Française trzymała się jednak całkowicie farsowego rojalizmu, o którym główna partia nie chciała wiedzieć nic więcej.