Sienkiewicz i Askenazy.—Jak to było w Vevey.—Wielki artysta w sieci pająka. — Masoneria przed wojną i teraz. — Trzeba wiedzieć całą prawdę.

GOTÓW jestem dać zapowiedzianą w nr. 49 odpowiedź na interpelację „Merkuriusza Polskiego” w sprawie środowiska, które usiłowało wywierać wpływ polityczny na Sienkiewicza. Ale wprzód zastrzeżenie.

Nie mam wcale ochoty bawienia publiczności sensacją, jakby tego chcieli interpelanci, zadający mi sugestywne w tym kierunku pytania. Poruszy­łem tę kwestię przy sposobności tytułem przy­kładu, aby nim uzasadnić potrzebę wyjaśniania stosunków. Największą reformą naszych stosunków będzie ich wyjaśnienie. Nie można żyć po ciemku.

Dopóki rządzić się będą w społeczeństwie elementy, którym zależy na ciemności, żadna pra­ca nie będzie dokonana z pożytkiem dla kraju. Od tego więc trzeba zaczynać reformy — od wy­walczenia zupełnej niezawisłości dla myśli (i woli) polskiej. Obecnie nie mamy jeszcze wolności.

1. The break in Poland : from Sapieha to Wojtyła

OBOWIĄZEK ANTYSEMITYZMU

TEMAT do tego artykułu nasunęła mi świeżo wydana po polsku książka książka, której poznanie musi stać się obowiązkiem każde­go Polaka. Myślę tutaj o „Izraelu” H. de Vries de Heekelingen`a^{[1] [2] [3]}).

Sprawa żydowska została poruszona nie po­ raz pierwszy, ale i na pewno nie po raz ostatni. Tak samo jak mój artykuł nie jest ani pierwszym, ani ostatnim z serii tych, które uderzają — wciąż i wciąż—na alarm. Jeżeli jednak książce Heeke­lingena należy się specjalna uwaga to przede wszystkim dlatego, że jest to książka dająca nie tylko ocenę, ale i rozwiązanie. Ocenę prawdziwą a rozwiązanie realne.

Fakt nawrotu fali religijności jest dziś rzeczą niezaprzeczoną. Dodajmy tu — religijności nie tylko formalnej, wyrażającej się w udziale w takich czy innych obrzędach i t. p. ale religijności prawdziwej, zmuszającej coraz to szersze masy do przeżywania swojej wiary. Katolicyzmu nie wystarczy wyznawać, trzeba go także przeżywać, bo tylko wówczas stać się może — a stać się mu­si —punktem centralnym życia człowieka.